11西貢街頭的摩托車司機（p173-p188）

西貢街頭的摩托車司機（p173-p188）

這篇故事以第一人稱敘述者（一位前南越傘兵、戰後在西貢街頭討生活的男子）為視角，採用非線性敘事：從1975年西貢淪陷的混亂開始，穿插童年回憶、戰爭經歷、與愛人「Quỳ」的感情，以及戰後的落魄生活。標題中的「摩托車司機」象徵敘述者戰後在街頭開 xe ôm（摩托車載客）維生的卑微身份，故事核心圍繞戰爭的荒謔、家庭破碎、愛情遺憾與人性在亂世中的掙扎。

整體情節大綱

故事背景橫跨1950年代至1980年代，主要地點為西貢（胡志明市）第四郡、七賢十字路口、張明江路等地，以及戰場（廣治、守德等）。敘述者從一個聽命行事的年輕士兵，經歷投降、搶糧、童年流浪、戰場生死、愛情分離，最終成為街頭摩托車司機，頭髮花白、記憶混亂。主題強調「戰爭結束後，人依然要繼續活下去」的無奈與堅韌，穿插對命令、服從、家庭與愛情的反思。全文帶有強烈的個人情感與對時代的無力感。

事件順序（按故事敘述順序，非嚴格時間線）

1. 開頭：1975年4月西貢淪陷與最後戰鬥（p173–p174） 敘述者在第14傘兵營服役，於七賢十字路口阻擊北越T-54坦克，在張明江路上打斷坦克履帶，獲得短暫「輝煌」。中午營長下令「隨便你們走吧」，單位解散，士兵扔掉武器。敘述者回顧巴黎協定後的預感，以及營長自掏腰包維持團結、五名年輕少尉自願當普通士兵的場面。 四名傘兵遭戴紅臂章的人攔截要求脫衣卸槍，其中一人舉槍後放棄。敘述者腦中空白，走過龜湖、維新路、自由路，看見憔悴卻鬆一口氣的臉孔。
2. 回家與搶糧倉（p174–p175） 回到第四郡家中，敘述者呆坐兩小時。兩個弟弟回來，邀他與全巷居民一起去搶糧倉，三兄弟扛回三袋米，第二次已空無一物。 晚上全家吃團圓飯，父親強裝正常氣氛，安排明天清理水池，大家喝啤酒。敘述者徹夜難眠，反思「四月讓我認清人的面目」。
3. 童年回憶：1960年父親入獄與家庭變故（p175） 十歲時，父親（曾是法軍傘兵，也參加過越盟）因聽命包圍獨立宮而入獄，母親離家出走，四個孩子由奶奶照顧。母親兩年後回來，父母繼續生活，又生九個孩子（敘述者為長子，共13人）。敘述者曾脫口責怪母親，事後後悔。
4. 學校霸凌、流浪與修道院（p176–p177） 奶奶照顧孩子期間，敘述者上學，每週四、日學拉丁文做彌撒，祈禱後獲得麵包與乳酪（因最虔誠得到較大份）。被高官兒子霸凌（因父親是「叛徒」），忍無可忍用竹尖鋼筆刺傷對方，警察上門，他逃走流浪至豆腐市場。 厭倦流浪後回家，奶奶送他去頭頓修道院，他受不了規矩逃到大叻，被好心姐妹收留一晚，給熱牛奶與書看，後被送回西貢。奶奶從此不再送孩子去修道院。
5. 鄰里生活與初戀萌芽（p177–p178） 住在永惠巷天主教社區，靠近Bastos香菸廠與運河船屋。與同學Ái Dung（Dung）成為好友，用「tao mày」互稱，在教堂唱詩班。她有可愛的缺牙笑容。十五、六歲時常幫她家挑水，聊天，聞到她頭髮香味，但感情未明朗，後淡去，仍一起玩耍看電影。
6. 戰爭直接衝擊：1968年教堂火箭彈攻擊（p178–p179） 國慶日清晨5:30，來自Rừng Sác的火箭擊中教堂，造成20死60傷。兩天後Dung的遺體下葬。敘述者感慨戰爭從書本與遠處炮聲，變成身邊的血肉。
7. 與Quỳ的愛情與分離（p179–p182） 1975年6月，Quỳ從芽莊來西貢，勸他忘記戰爭跟她走。他計劃逃入森林，送她回去，事後視為一生最大遺憾。 Quỳ與妹妹Đỗ Quyên由早逝母親以野花命名，Quỳ成熟能幹。兩人交往中，Quỳ父親（集中營副主任）半開玩笑警告他。敘述者曾在軍官俱樂部為保護Quỳ開槍打傷高官侄子，被關押後降階。1972年在廣治作戰。
8. 戰場經歷與人性時刻（p182–p185） Quỳ姐妹來順化探望，他獲假陪伴。廣治時 nightly 護送棺木，幫助一名逃兵換制服南逃，收到耳環感謝。 1974年Quỳ父親過世，1975年2月姐妹撤至芽莊靠縫紉維生。敘述者目睹醫院與停屍間的寡婦悲痛，以及鄰里六名青年戰死。
9. 戰後落魄與街頭生活（p185–p188，結尾） 在Hoàng Lan咖啡館聽感傷詩歌。戰後被關在Tuy Hòa，Quỳ來探望勸他去芽莊。他出獄後心碎，在妹妹墳前難過（本想刻上自己名字）。 四十歲回到西貢，頭髮已白，做各種零工，包括在街頭當摩托車司機（xe ôm）載客。一次騎車摔倒，頭部受傷躺在路邊。記憶混亂，邊界永遠消失，錯過的承諾無法挽回。最後以「別哭了，妹妹」般的自語或對逝者的安慰結束。

敘事特色

• 非線性結構：以1975年淪陷為主軸，不斷切換童年、戰爭、愛情與戰後片段，營造記憶碎片感。
• 情感層次：從戰場的紀律與短暫榮光，到投降的空虛、家庭的破碎、愛情的遺憾，最後是街頭生存的麻木與反思。
• 象徵：摩托車司機代表戰敗者的卑微命運；「隨便你們走吧」體現命令崩解；Dung與Quỳ代表戰爭吞噬的青春與愛情。

這篇故事風格平實卻充滿內心獨白，與前一篇《老椰子樹》同樣聚焦戰後越南普通人的創傷與韌性，但更集中於西貢都市街頭的個人命運。

• 總統投降了，士兵仍成建制在戰鬥
• 士兵不能單純只知道接受命令，參與政變誤了一生
• 猶豫誤了一生姻緣

楊文明（Dương Văn Minh）先生是誰，我不知道。那位司令官已經離去，長什麼樣子我不知道。我只知道我的營長。營長正與我們並肩作戰。中隊長仍然戴著鋼盔，拿著槍走在前面。直到此刻，我的單位仍然完整無缺。我們仍然在作戰。

早上，單位在七賢十字路口（ngã tư Bảy Hiền）阻擊。我們並不幻想能扭轉局勢。但是，紀律精神、戰友情誼已深入血液。

最後一串子彈打斷了T-54（T-54）坦克的履帶。我們歡呼起來。在張明江路（đường Trương Minh Giảng）上最後一刻輝煌的時刻。

中午十二點半，營長集合兄弟們。隨便你們走吧。

隨便你們走吧，而不是下命令。

.173.

我們扔掉槍枝。

沒有什麼了。我明白。我從巴黎協定（hiệp định Pari）簽訂時就想像到這一天。但當它到來時，我還是感到震驚。棋還在，水還在，卻必須收起棋盤。

四月讓我認清了人的面目。

一個義軍兄弟，單位逃跑了，他仍然一個人戰鬥。我的第14傘兵營（Tiểu đoàn 14 nhảy dù），整整一個星期沒有指揮系統，沒有補給，營長仍然自掏腰包找吃的給兄弟們，讓大家團結到最後一刻。

武備學校（Trường Võ bị）撤退到守德（Thủ Đức）。剩下的是第29、30-31期。第29期還有一年才畢業，在守德（Thủ Đức）他們組織畢業。五名年輕少尉被補充到營裡。分派這五位先生做什麼呢，士兵還剩多少。營長問常務官。一個名叫張（Trường）的男孩像機器一樣站起來，舉手：報告中校（Trung tá），我們來這裡是當士兵的。那天是28日。你們本可以直接回家。但你們還是回到單位當士兵。當作戰士兵，而不是這個先生那個先生。整個指揮部一片寂靜。中校嚴肅地舉起手。我以營長的名義向各位道歉。

戰爭的陰影，對我來說，不是戰場上的死亡，而是此刻。一支敗軍的形象。

.174.

四名傘兵仍然穿著軍服。一名士兵小心翼翼地背著M16（M16）步槍。默默地走著。一輛吉普車（Jeep）疾駛而來，停在他們旁邊。那些手臂戴紅臂章的人跳下來。偽軍，放下槍，脫衣服！

四個人轉過臉看著。一個人皺眉。一個人舉槍指向那些戴紅臂章的人。算了。那個剛皺眉的人對同伴大喊一聲。他把槍口猛地朝天一揚。

我繼續走。腦袋一片空白。張明江路（đường Trương Minh Giảng）。龜湖（Hồ con rùa）。維新路（Duy Tân）。自由路（Tự do）。

那些憔悴的面孔。那些因逃過一劫而喜悅的面孔。

回到家，我只是這樣坐著。什麼都想不起來。兩個小時後，兩個弟弟回來。他們當兵還不到一年。每個人的臉上都帶著天真無邪的表情。他們叫我一起去。去搶糧倉。

我們三兄弟，和整個巷子、整個第四郡（quận Tư）的人一起，去搶糧倉。人潮洶湧，踩到彼此的腳。能扛多少袋就扛多少袋。我們三兄弟扛回三袋。第二次回去時已經什麼都沒有了。

那天晚飯真的很開心。全家團圓。每個人一瓶啤酒。爸爸說，明天你們去清理水池。爸爸努力營造正常的氣氛。

那天晚上我睡不著。

.175.

1960年我十歲，家裡發生了一件事：爸爸入獄。

爸爸曾是法軍的傘兵。在此之前，他參加過越盟（Việt Minh）。他是個士兵，他的職責就是服從命令。上級命令他帶民兵包圍獨立宮（Dinh Độc lập）。

他後來被捕。直到被捕時，他還完全不知道什麼是政變。

我曾深深責怪他太死板地接受命令，但如果是我在那個時候，能找到更圓滑的辦法嗎。

兩年後出獄，他又被歌頌為英雄。他說，英雄個屁。那是他一生最大的失望。他回到部隊，做行政幾個月後就辭職。他避談，不願再提起那段時間。

爸爸入獄期間，媽媽也離家出走。四個孫子跟奶奶一起生活。

媽媽在爸爸出獄後回來。爸媽繼續生活在一起，好像什麼事都沒發生過，他們又生了九個孩子。我是十三個孩子中的長子。

我不知道爸爸怎麼想，爸媽感情如何，但對我來說，媽媽以前做的事我一直記得。有一次回家看爸媽，媽媽責怪我什麼事，我脫口而出：咦，那時候媽媽怎麼不留下來教孩子。說完這句我就後悔了。

.176.

媽媽離家後，奶奶照顧四個孫子。我們還是正常上學。

每週四和週日放假，孩子們去學拉丁文幫忙做彌撒。從早上學到九點休息。休息時每個孩子都會得到一塊麵包和一片乳酪。在出去玩之前吃這塊麵包前，我們要祈禱。求主憐憫我們。我站在最前面，是喊得最大聲的那個。修女明白我的意思。她給我的麵包更大塊，乳酪也更大塊。

我班上有一個高大的男孩。他爸爸是公民事務局（Nha Công dân vụ）的高級公務員。班上每個人都怕他。他爸爸開一輛黑色Traction（Traction）汽車，就像那些來抓我爸爸的人的車。他當面欺負我，沒人敢幫忙。因為我是叛徒的兒子。被他打時，我不敢反抗。他打得很痛。被他搶東西，我也不敢吭聲。但他太笨，不知道什麼時候該停。他把我逼到極限，我就不怕他了。有一天，我拿起一支有竹葉筆尖的鋼筆刺進他胸口。竹葉筆尖不會致命，但他嚇得大叫。他看到我拿起鼓槌走過去時，就跪了下來。修女們衝過來拉住我，阻止我。

那天傍晚，警察來家裡時，我已經及時溜走。又餓又渴，我摸索到豆腐市場（Chợ Đũi）。開始了流浪的日子。我在各家小店附近徘徊，等有人可憐給我一口吃的。

.177.

流浪厭倦了，我摸回家。奶奶把我送到頭頓（Vũng Tàu）的修道院。為了省飯錢。我的個性受不了修道院的規矩。我逃到大叻（Đà Lạt）。

有一天晚上，看到一個小男孩蜷縮在路邊破草席上，幾位姐姐把我帶回她們家門廊。她們拿出毯子和枕頭讓我在外面睡。第二天早上，魁姐姐給我沖了一杯熱牛奶。她們家有租書店。我站在外面往裡看，看到一本以前讀到一半的Juliver歷險記（Juliver phiêu lưu ký）。你讀到哪裡了。我背出我讀到的段落。蘭姐姐看著我，眼神充滿憐愛。她帶我進屋，開始問話，我家在哪裡，為什麼跑出來。之後她說我可以讀店裡任何一本我喜歡的書。一週後，她騎車載我到車站，買票讓我回西貢（Sài Gòn）。

看到我回來，奶奶很擔心。奶奶正打算把下一個弟弟送去另一家修道院。在修道院吃飽睡暖，你怎麼又回來了。你想弟弟們，你想奶奶。奶奶抱著孫子。她再也不送任何一個孫子走了。

我們住的房子在永會教區（Vĩnh Hội）巷子中間，旁邊是Bastos（Bastos）香菸廠，對面是停在船塢運河（kinh tàu hũ）上搖晃的席子船村。

一個小教區，有九棟編號從158/1到158/9的房子。教堂廣場是小學校Sainte-Anne（Sainte - Anne）的操場，有那些慈愛聖母會（Mến thánh）的修女。

.178.

教堂廣場也是孩子們的遊樂場。那些貧窮人家的孩子一起長大，彼此親近。

去告解吧。去告解了嗎。每到週六，阿容（Dung）就會提醒我。提醒完她就狡黠地看著我笑。

阿容（Dung）比我低一班，但我們兩個用「tao mày」互相稱呼。她長得不是很漂亮，但有可愛的齙牙。阿容（Dung）唱歌好聽，被選進唱詩班。

十五、十六歲時，我是挑水的專家。她家有水錶。爸媽讓整個巷子接水不用錢。我扛著兩桶水到她家玩，一聊就是好幾個小時。有一次，無意中從後面聞到她頭髮的味道。我不知道那是什麼香味，是某種油還是什麼，只覺得一股好聞的香氣。幾天後她躲著我。好像她發現我有點不一樣。後來這件事也就不了了之。我們兩個還是約一起出去玩、看電影。

1968年11月1日是國慶日。對天主教來說也是個大節日。阿容（Dung）約我彌撒結束後去玩、吃冰淇淋。我站在廣場下面等。她正在樓上唱聖歌。

那時大約早上五點半。教堂擠滿了做彌撒的人。大家和主祭神父一起把心靈獻給天主。

一道閃電閃過。黑暗籠罩。一分多鐘後，空間才爆炸開來。尖叫聲。磚瓦橫飛。人們先把傷者送去急救。

.179.

之後才把屍體拖出來。六十人受傷。二十具屍體。

一枚火箭從森林Sác（Rừng Sác）方向飛向西貢（Sài Gòn），直直打到這裡。

兩天後，靈車隊離開教堂廣場前往墓園，載著我十七歲虔誠的Maria Nguyễn Thị Dung（Maria Nguyễn Thị Dung）。

戰爭。它來了。

我之前就知道戰爭。但以為它在很遠的地方。戰爭只在書本裡、在歌曲裡。春節攻勢（Trận Mậu Thân）發生了，但不在我們這裡。那些晚上在教堂廣場玩，看著天空看到照明彈照亮城市。然後遠處傳來大砲聲。那時戰爭對我來說就是這樣。

十八歲。戰爭出現在眼前。我上路履行一個公民的職責。

你來芽莊（Nha Trang）跟我一起住吧。我看你太可憐了。忘掉一切，不要再想了。

Quỳ在1975年6月初有一天來西貢（Sài Gòn）找我時這樣對我說。

我們兩個上街。Quỳ走進商店買了幾條手帕給我。在等包裝時，Quỳ盯著嬰兒尿布包看。然後Quỳ抬起頭看著我微笑。戰爭結束了。我們兩個之間還有什麼牽掛呢。

-180.

我告訴Quỳ我想離開西貢（Sài Gòn）的打算。Quỳ明白我正在想什麼。沒有阻攔，也沒有支持。第二天我送Quỳ回芽莊（Nha Trang）。那可能是我一生中最大的錯誤。想逃進森林的夢想太大了。

Quỳ的姐妹住在平民營（trại gia bình），靠近昇天教堂（nhà thờ Thăng Thiên），旁邊是長長的山坡，鋪滿了黃色野花。那種只在山區出現的野花，只有顏色沒有特別香味，名字浪漫地叫野菊（dã quỳ）。這種花出現在許多邊境士兵的詩文歌畫中。兩姐妹被母親取名為兩種花：野菊（Dã Quỳ）和杜鵑（Đỗ Quyên）。那位母親很年輕就離世，留下兩個小女孩給當軍人的丈夫。

家庭環境特殊，所以Quỳ很早就成熟、穩重。平民營（trại gia bình）裡只有女人和孩子。那些母親、姐姐們必須會做很多男人平常做的事。有一次去玩，我看到Quỳ爬上椅子修電線。我想幫忙，但她修電的經驗比我還多。

以前一看到野菊（dã quỳ）我就躲，認識她以後，看到花自然就會想起她。有一天晚上回到後方，我抄了幾句曹外洲（Cao Thoại Châu）的詩給她，我覺得她會喜歡。「聽到心與山城一起搖晃／鹿蹄敲在舊石階上／聽到歡喜也聽到悲傷羞愧／野菊啊，我回來了」。假的。奉承。她收到詩，在上面批註。我尷尬，從此不敢再抄別人的詩代替自己的心意。

.181.

每次跟直升機上去看她爸爸，她都會帶些東西給我。這次是一條圍巾和一件毛衣。

圍巾是她織的，毛衣是她自己挑買的。我寫了一首詩《舊情衣》回應她的心意。她又寄了一包香菸給我。

她爸爸是營副，有一次喝酒時，他說，你跟我女兒如果不成，就小心點。另一次他又說，你跟我女兒如果不成，就跟我死。最後一次我跟他喝酒是一個寒冷的夜晚，那時我還不知道自己很快就要逃離這座城市。他說，喝吧，等你當我女婿時再算，現在我跟你 是戰友。

距離昆嵩（Kon Tum）45公里鳥道，那天晚上喝酒後，她爸爸提議帶我回Pleiku（Pleiku）的D17（D17）。

回到這裡，我能更常見到她。晚上我們兩個在聖母像前、湖邊散步。跟她一起時，我會小心選擇比較少士兵聚集的路。我不想讓她聽到從Tăng Bạt Hổ路（Tăng Bạt Hổ）、Phan Đình Phùng路（Phan Đình Phùng）、Diệp Kính十字路口（ngã tư Diệp Kính）那些酒館傳來的調侃。

有一天晚上回去太晚，爬上坡後我嘆氣，跟你出去玩好累，每次送你回家都這麼遠。Quỳ笑著說，那你就留下吧，不要回去。我開玩笑說，笨蛋，留下把薪水都送光啊。她挑釁說，不送薪水拿什麼吃。就這樣啊哦啊哦的，從來沒有兩個認真說過一句正經話。

等到Quỳ走進門廊後，我才晃晃悠悠地回去。山城深夜冷清。幾輛巡邏車緩緩經過那些短路，路燈昏黃。店家都關門了。幾個士兵踉踉蹌蹌勾肩搭背走回家。那點冷剛好讓我抱著吉他，彈剛學會幾句的新歌，Where do I begin to tell the story of how great a love can be.

Quỳ在鳳凰會館（hội quán Phượng Hoàng）當收銀員。這個會館是給軍官的，像我這種尉官很難進去。但因為我在特種部隊，憲兵們不敢管，所以我想去還是能去探望Quỳ。

那天早上行動回來，我繳獲了一支CKC（CKC）步槍。只是普通槍，但美國人想帶回去炫耀戰功。有個傢伙出價。我沒賣，而是跟他換了一把時髦的手槍。早上換槍，下午我就把槍塞進口袋去玩。進軍官俱樂部時，我看到Quỳ在哭。她剛被一個中尉摸屁股，還說了難聽的話。

我走到那個中尉桌前。他傲慢地看著我：「幹，你知道我是誰嗎？你敢對我怎麼樣？」他仗著自己是軍團司令的親侄子。我拔出手槍朝他大腿開了一槍。第二槍。他跪下來求饒。

當天晚上我就去向憲兵報到。被關到凌晨兩點。憲兵所所長是大尉，打電話給我的長官，說今晚如果那幫人來，他沒辦法干預。在Pleiku（Pleiku），軍團司令的勢力很大。所以，最好明天早上就解決，讓我離開Pleiku（Pleiku）。

我只來得及找Quỳ報信。你幹嘛搞成這樣。她的臉上清楚顯露出悲傷。

回西貢（Sài Gòn）後，我被關在軍事監獄一段時間，然後上紀律委員會。我被降為中士。爸爸曾是傘兵，他的朋友是高官，他幫我求情，讓我回傘兵旅。1972年初我去廣治（Quảng Trị）作戰。

聽說廣治（Quảng Trị）的戰況很慘烈，Quỳ帶著妹妹來探望我。在Pleiku（Pleiku）有幾個傘兵軍官，她從那裡問到我的地址。在Huế（Huế）有後勤站打電話到旅部。剛經歷兩次空襲，旅部正在休整。旅部的朋友打電話告訴我有人來探望。我抓起電話再問朋友一次確認。你開玩笑還是真的，那個女孩臉上有什麼特別的嗎。不信嗎，她臉頰上有顆痣。那就是Quỳ沒錯。長官給我48小時假去Huế（Huế）。

看到Quỳ姐妹，我以為在做夢。在戰爭中她竟然帶妹妹大老遠來看我。我一句話都說不出來。杜鵑（Đỗ Quyên）看到我高興得哭了起來，可憐兮兮地擔心我可能受傷或陣亡。Quỳ多次到戰場探望爸爸和探望我，已經習慣探望士兵的感覺，所以懂得控制情緒。我握住Quỳ的手，她的手在發抖。

.184.

一個中士借Honda車載杜鵑（Đỗ Quyên）去參觀Huế（Huế）市，我和Quỳ在營區裡隨便走走。傍晚我出去租香儀旅館（khách sạn Hương nghi）。第二天早上我們三個人告別。Quỳ問我什麼時候請假。這種情況還有什麼假。Quỳ叮囑我，你要好好保重，每天祈求天主保佑。Quỳ仍然保持像在Pleiku（Pleiku）來看我時那樣的鎮定。我又開玩笑說，回去不記得怎麼辦。有什麼好記的，下次再來。後來我聽跟Quỳ同機的一個軍官說，那個女孩去探望你，從上飛機哭到下飛機。

在廣治（Quảng Trị）的時間，我有兩個月負責護送棺木。有一種專機晚上從富牌（Phú Bài）運棺木回西貢（Sài Gòn）。有些日子運回來的海軍陸戰隊和傘兵的遺體數量差不多一個大隊。還有一半留在那裡運不回來。有一次有個逃兵偷偷溜進機場，摸索著來找我。我不喜歡逃兵。誰上戰場不怕。怕但不能懦弱。我也不喜歡聽人訴苦。但這次不知為何我聽得很專心。是不是因為剛見到Quỳ，我心軟了。人就是這樣，時時刻刻都在變化。

他比我大很多歲，但自稱弟弟。弟弟在隆安（Long Xuyên），已有妻子和六個孩子，弟弟入伍時妻子又懷了第七個。

.185.

最後目的還是想讓我讓他搭飛機回去。他哀求。我同意，條件是給我兩千塊。他翻遍口袋衣服只湊到幾百塊。我讓一個人留下。借他一套傘兵服，就當他代替那個人，背槍護送。

回到龍平（Long Bình），我帶他到機場大門。他給錢，我沒收。他看著我猶豫，好像想說什麼並問我名字。我不敢告訴他名字，以防萬一他出事供出我名字。他從褲袋裡掏出一個小包。打開包裝是一對耳環。他說，弟弟被徵兵進芹苴（Cần Thơ）第4中心時，妻子來探望送給弟弟防身。現在大哥救了弟弟的命，弟弟送給大哥。看著那對妻子給的耳環，我眼淚湧上來。我叫他收起來。豪氣上來，我叫吉普車（Jeep）送他到西貢（Sài Gòn）的親戚家住一晚，明天再搭車回隆安（Long Xuyên）。

朋友見到我還是那句話：Quỳ正在等你。

1974年我得知Quỳ的爸爸被殺的消息。1975年2月，那些爸爸舊單位的人安排野菊（Dã Quỳ）和杜鵑（Đỗ Quyên）撤退到芽莊（Nha Trang）。兩姐妹寄住在靠近同帝（Đồng Đế）的一間教堂，靠做裁縫維生。

在Pleiku（Pleiku）的那些日子，我問自己。我想娶Quỳ嗎。還是沒有答案。

.186.

想。想。但還不行。

在Pleiku（Pleiku）有一家黃蘭咖啡館（quán cà phê Hoàng Lan），文藝士兵常去。有一次我去喝咖啡，遇到作者Lý Thụy Ý正在吟詩《好像還有愛人》。那首詩悲傷陰鬱。

我駐紮在3號橋（cầu số 3）。3號橋旁邊是軍醫院。

軍醫院旁邊是停屍間。幾乎每天我都看到那些妻子、母親哭喊打滾的場面。

我單位裡的Thuận中尉，每次他一出門，妻子就魂不守舍地等他回來。她坐在窗邊，望著坡下的路。

我也見過一位妻子抱著孩子。軍用吉普車（Jeep）開到門口，停下，兩個士兵跳下來，走進屋，送來陣亡通知書。

可怕的不是我自己的死，而是別人因為我而必須承受的東西。我在第四郡（quận Tư）的教區九棟房子，已經有六個兒子陣亡。當一個朋友死去時，爸爸說：聽到你們兄弟的消息我很難過，但比起你們一直在外面漂泊，每晚都要點香，我還算輕鬆一些。

沒有站崗的晚上，我和野菊（Dã Quỳ）在昏暗的營區裡走。有時沉默，有時隨便聊聊，吃一碗熱麵再回去。過了坡後我忽然停住。Quỳ好美。她還這麼年輕。

.187.

想逃進森林的夢想太大了。如果說那是理想，那麼我的理想是在入伍時形成的，在軍隊環境中被滋養。

我被關在綏和（Tuy Hòa），幾個月後Quỳ來探望。對我來說，Quỳ知道不用勸什麼。你好好結束然後回來。不回西貢（Sài Gòn）就回芽莊（Nha Trang）跟我。

Quỳ沒有再等我了。

直到出獄，回到妹妹墓前，我才覺得心碎了。我規劃的未來，都安排好了，以為結束了。我只剩下一件事。給妹妹立一座墓，把我的名字刻上去。

我回到西貢（Sài Gòn）。四十歲。頭髮已經白了。做各種工作賺飯吃。做各種工作讓心裡不那麼空虛。

思考變慢。記憶混亂。我摔車了。頭上一個傷口流血，人們扶我起來，把我抬到路邊躺著。

邊境啊，邊境，一去不復返。錯過約定就別哭了，聽我說，妹妹。

.188.

Người lái xe ôm trên phố Sài Gòn （p173-p188)

Ông Dương Văn Minh là ai tôi không biết. Ông tư lệnh đã bỏ đi mặt mũi thế nào tôi không hay. Tôi chỉ biết tiểu đoàn trưởng của tôi. Tiểu đoàn trưởng đang sát cánh với chúng tôi. Trung đội trưởng vẫn đội nón sắt mang súng đi đằng trước. Cho tới giờ phút này đơn vị tôi vẫn nguyên vẹn. Chúng tôi vẫn tác chiến.

Buổi sáng đơn vị chặn ở ngã tư Bảy Hiền. Chúng tôi không ảo tưởng xoay chuyển được tình hình. Nhưng tinh thần kỷ luật, tinh thần đồng đội ăn sâu trong máu.

Loạt đạn cuối cùng bắn đứt xích chiếc xe tăng T-54. Chúng tôi òa ra hò reo. Phút giây huy hoàng cuối cùng trên đường Trương Minh Giảng.

Mười hai giờ rưỡi trưa, tiểu đoàn trường tập hợp anh em. Tùy tụi bay.

Tùy tụi bay chứ không ra lệnh.

.173.

Chúng tôi quăng súng.

Không còn gì nữa. Tôi hiểu. Tôi đã hình dung ra cái ngày này từ khi hiệp định Pari được ký kết. Nhưng khí nó đến tôi bàng hoàng. Cờ còn nước đánh mà phải xếp bàn.

Tháng tư giúp tôi nhận ra được khuôn mặt người.

Một anh nghĩa quân, đơn vị tháo chạy, anh vẫn chiến đấu một mình. Tiểu đoàn 14 nhảy dù của tôi, suốt một tuấn không còn hệ thống chỉ huy, không có tiếp tế, tiếu đoàn trưởng vẫn bỏ tiền túi ra kiếm cái ăn cho anh em gắn kết nhau tới phút cuối cùng.

Trường Võ bị di tản về Thủ Đức. Còn lại khóa 29 . 30 - 31. Khóa 29 còn một năm nữa mới ra trường, về Thủ Đức họ tổ chức cho mãn khóa. Năm thiếu úy trẻ măng được bổ sung vào tiểu đoàn. Phân công năm ông này làm gì đây, lính còn bao nhiêu đâu. Tiểu đoàn trưởng hỏi ông thường vụ. Một cậu tên Trường đứng bật dậy như một cái máy, giơ tay: trình trung tá, chúng tôi về đây để làm lính. Hôm đó là ngày 28. Các bạn có thế đi thẳng về nhà. Vậy mà các bạn vẫn về đơn vị đề làm lính. Để làm lính tác chiến chứ không phải làm ông này ông nọ. Cả bộ chỉ huy đoàn im phăng phắc. Trung tá nghiêm nghị giơ tay lên. Tôi nhân danh tiểu đoàn trưởng xin lỗi các anh.

Ám ảnh chiến tranh, với tôi, không phải là chết chóc trên chiến trường, mà chính là lúc này. Hình ảnh một đạo quân bại trận.

.174.

Bốn người lính nhảy dù vẫn mặc quân phục. Một người lính cần thân vác theo khẩu M16. Bước đi trong im lặng. Một chiếc xe Jeep lao tới thắng bên họ. Những người tay đeo băng đỏ nhảy xuống. Lính ngụy, bỏ súng xuống, cởi quần áo!

Bốn người quay mặt lại nhìn. Một người cau mặt. Một người giơ súng chĩa về những người đeo băng đỏ. Thôi. Người vừa cau mặt hét một tiếng với đồng đội. Ông hất mũi súng thẳng lên trời.

Tôi bước đi. Đầu óc trống rỗng. Trương Minh Giảng. Hồ con rùa. Duy Tân. Tự do.

Những khuôn mặt thất thếu. Những khuôn mặt hớn hở vì thoát chết.

Về tới nhà tôi cứ ngói vậy. Không nghĩ được gì. Hai tiếng đồng hồ sau hai thằng em về. Chúng nó đi lính chưa đấy năm. Nét mặt đứa nào cũng có vẻ vô can. Chúng kêu tôi đi. Đi phá kho gạo.

Ba anh em, cùng với cả xóm, với cả quận Tư, đi phá kho gạo. Un ùn giẫm lên chân nhau. Lôi được bao nào hay bao đó. Ba anh em vác ba bao về nhà. Trở lại lần thứ hai thì không còn gì để vác nữa.

Bữa cơm tối đó thật vui. Cả nhà đầy đủ. Mỗi người một chai bia. Ba nói, mai tụi mày đi sục cái bể nước. Ba cố tạo ra không khí bình thường.

Đêm đó tôi không ngủ.

.175.

Năm 1960 tôi mười tuổi, xảy ra một chuyện ở gia dinh: ba tôi đi tù.

Ba tôi từng là lính nhảy dù trong quân đội Pháp. Trước đó ông tham gia lực lượng Việt Minh. Ông là người lính, Bốn phận ông là phục tùng mệnh lệnh. Cấp trên lệnh cho ông dân quân về bao vây Dinh Độc lập.

Ông bị bắt sau đó. Tới khi bị bắt ông vẫn không có khái niệm gì về đảo chánh.

Tôi từng thắm trách ông chấp nhận mệnh lệnh một cách cứng nhắc, nhưng nếu là tôi ở vào thời điểm đó, liệu có tìm được cách gì mềm dẻo hơn không.

Hai năm sau ra tù, ông lại được tung hô là anh hùng. Ông nói, anh hùng cái con khi. Đó là nỗi thất vọng lớn nhất của đời ông. Ông quay về đơn vị, làm hành chính vài tháng thì xin nghi. Ông lảng tránh, không muốn nhắc tới quãng thời gian đó nữa.

Thời gian ba đi tù mẹ cũng bỏ đi. Bốn đứa cháu sống với bà nội.

Mẹ quay về khi ba ra tù. Ba mẹ tiếp tục sống với nhau, như thể không có chuyện gì, họ có thêm chín đứa con nữa. Tôi là con cả trong một gia đình có mười ba đứa con.

Tôi không biết ba nghĩ thế nào, tình cảm ba mẹ ra sao, nhưng với tôi, chuyện cũ mẹ gây ra tôi nhớ miên man. Có một lần về thăm ba mẹ, mẹ trách móc tôi chuyện gì đó, tôi buột miệng, ủa sao hỏi đó má không ở lại mà dạy con. Nói xong câu đó tôi ân hận.

.176.

Mẹ bỏ đi, bà nội cưu mang bốn đứa cháu. Chúng tôi văn đi học bình thường.

Vào ngày thứ năm và chủ nhật được nghỉ học, bọn trẻ được đi học tiếng La tinh để giúp lễ. Học từ sáng đến 9 giờ là nghỉ giải lao. Khi nghỉ giải lao mỗi đứa được phát khúc bánh mì với miếng pho mai. Trước khi ra chơi đé được ăn khúc bánh mì đó chúng tôi cầu nguyện. Xin Chúa thương xót chúng con. Tôi đứng hàng đầu, là thắng gào to nhất. Dì phước hiểu ý. Dì cho tôi bánh mì bự hơn, cục pho mai bự hơn.

Lớp tôi có một thắng cao lớn. Ba nó là một công chức cô bư của Nha Công dân vụ. Trong lớp đứa nào cũng sợ nó. Ba nó đi một chiếc Traction đen giống như xe của những người đến bắt ba tôi. Nó ăn hiếp tôi ra mặt mà chẳng ai dám bênh. Vì tôi là con của một tên phản loạn. Khi bị nó đánh, tôi không dám chống cự. Nó đánh rất đau. Bị nó lấy đó, tôi cũng không dám hó hé. Nhưng nó ngu nên không biết giới hạn dừng lại. Nó dồn tôi đến mức tôi hết sợ nó. Một ngày nọ tôi lấy cây viết có ngòi bút lá tre đâm vào ngực nó. Ngòi bút lá tre không thể làm chết người nhưng nó la hét vì sợ. Nó quỳ xuống khi thấy tôi nhặt cái dùi trống bước tới. Các dì phước ùa tới níu tôi, ngăn cản.

Chiều hôm đó, khi cảnh sát đến nhà thì tôi đã kịp biến đi. Đói khát, tôi lần mò đến Chợ Đũi. Bắt đầu những ngày sống lang thang. Tôi lân la các quán hàng chờ ai thương tình cho miếng gì ăn.

.177.

Lang thang chán, tôi mò về nhà. Bà nội gửi tới vào nhà dòng ở Vũng Tàu. Để đỡ nuôi cơm. Tính cách tôi không chiu nói khuôn phép nhà dòng. Tôi trốn lên Đà Lạt.

Một đêm, thấy thằng bé nằm co ro trên manh chiếu rách bên vẻ đường, các chị đưa về hiên nhà mình. Các chị lấy chăn gối ra ngoài hiên cho tôi nắm. Sáng mai, chỉ Khuê pha cho tôi một ly sữa nóng. Nhà các chi có tiệm sách cho thuê. Tôi đứng ngoài ngó vào, thấy cuốn Juliver phiêu lưu ký hồi trước mình đang đọc dở. Em đọc được tới đâu. Tôi nhắc đoạn mình đã đọc đến. Chỉ Lan nhìn tôi cảm mến. Chị đưa tôi vào ở trong nhà, bắt đấu hỏi chuyện, nhà tôi đâu, sao lại bỏ đi. Sau đó chị bảo tôi có thể đọc bất cứ cuốn sách nào tôi thích trong tiệm sách. Một tuần sau chị đèo tôi ra bến xe, mua vé cho tôi về Sài Gòn.

Thấy tôi về, bà nội lo lắng. Bà nội đang tính gửi tiếp đứa em kế tôi cho một nhà dòng khác. Ở nhà dòng được ăn no ngủ ám sao con lại về. Con nhớ các em, con nhớ bà nội. Bà ôm thằng cháu. Bà không gửi đứa nào của bà đi nữa.

Ngôi nhà chúng tôi ở giữa xóm đạo Vĩnh Hội, kế bên hãng thuốc lá Bastos, trước mặt là xóm ghe chiếu nằm bập bềnh trên con kinh tàu hũ.

Một xóm đạo nhỏ với chín ngôi nhà được đánh số 158/1 đến 158/9. Sân nhà thờ là sân ngôi trường nhỏ Sainte - Anne, với những dì phước dòng tu Mến thánh

.178.

giá chợ quân hiến lành. Sân nhà thờ cũng là sân chơi của bọn trẻ. Những đứa trẻ con nhà nghèo cùng lớn lên, thân thiết nhau.

Đi xưng tôi nha. Đi xưng tội chưa. Cứ đến thứ bảy là con Dung nhắc tôi. Nhắc xong nó nhìn tôi cười tinh quái.

Con Dung học sau tôi một lớp nhưng hai đứa xưng tao máy. Nó không xinh lắm nhưng có cái răng khénh duyên. Dung hát hay, được vào ca đoàn.

Hối mười lăm, mười sáu tuổi tôi là chuyên gia gánh nước. Nhà nó có đồng hồ nước. Bố mẹ cho cả xóm hứng nước không lấy tiến. Tôi vác cặp thùng đến nhà nó chơi cả tiếng đồng hồ nói ba chuyện vớ vẫn. Một lần, vô tình, đứng từ phía sau tôi hít thở mùi tóc nó. Tôi không biết đó là mùi bố kết hay tinh dầu nào, chỉ thấy một hương thơm dễ chịu. Mấy ngày sau nó né tôi. Hình như nó phát hiện ra có gì hơi khác từ phía tôi. Rồi chuyện đó cũng bị lờ đi. Hai đứa vẫn rủ nhau đi chơi, xem phim.

Ngày 01/11/1968 là ngày quốc khánh. Với bên công giáo đó cũng là một ngày lễ lớn. Con Dung hẹn tôi lễ xong đi chơi, đi ăn kem. Tôi đứng dưới sân chờ. Nó đang hát thánh ca ở trên lầu.

Khi đó khoảng 5 giờ 30 phút sáng. Nhà thờ chật ních người đi lễ. Tất cả đang cùng linh mục chủ tế hướng tâm hồn về Thiên chúa.

Một chớp lừa lóe lên. Bóng tối bao phủ. Hơn một phút sau không gian mới vỡ òa. Tiếng la hét. Gạch ngói ngồn ngang. Người ta cố gắng đưa người bị thương đi cấp cứu

.179.

trước, sau đó những cái xác được kéo ra. Sáu mươi người bị thương. Hai mươi cái xác.

Một trái hỏa tiên từ hướng rừng sác bay vào Sài Gòn đi thẳng đến đây.

Hai ngày sau đoàn xe tang rời sân nhà thờ đi về nghĩa trang mang theo Maria Nguyễn Thị Dung mười bảy tuổi ngoan đạo của tôi.

Chiến tranh. Nó đã đến.

Tôi đã biết chiến tranh trước đó. Nhưng nghĩ nó đâu đâu. Chiến tranh chỉ là trong sách vở, trong các bài hát. Trận Mậu Thân đã xảy ra nhưng không phải ở chỗ chúng tôi. Những buổi tối chơi ở sân nhà thờ nhìn lên trời thấy hỏa châu thả sáng thành phố. Rồi tiếng đại bác từ xa vọng về. Chiến tranh khi đó với tôi là như thế.

Mười tám tuổi. Chiến tranh đã hiện ra trước mặt. Tôi lên đường thực hiện bốn phận một công dân.

Ông ra Nha Trang sống với tôi đi. Thấy tội nghiệp ông quá. Quên hết mọi thứ, đừng nghĩ gì nữa.

Quỳ nói với tôi khi vào Sài Gòn tìm thăm tôi, một ngày đầu tháng sáu năm bảy lăm.

Hai đứa ra phố. Quỳ ghé vào cửa hàng mua cho tôi mấy cái khăn mùi soa. Khi chờ gói hàng Quỳ ngó chăm chăm vào gói tã trẻ em. Rồi Quỳ ngước lên nhìn tôi cười. Chiến tranh qua rồi. Có gì vướng mắc giữa hai đứa nữa đâu.

-180.

Tôi nói với Quỳ ý định bỏ Sài Gòn đi. Quỷ hiểu những điều tôi đang nghĩ. Không cản cũng không ủng hộ. Hôm sau tôi tiên Quỳ về Nha Trang. Có lẽ đó là sai lầm lớn nhất trong đời tôi. Mộng rời Sài Gòn đi vào rừng quá lớn.

Chị em Quỳ ở trong trại gia bình, gần nhà thờ Thăng Thiên, bên con dốc dài rải đấy sắc hoa vàng. Loài hoa dại chỉ có sắc không hương đặc trưng xứ núi với tên gọi lăng mạn dã quỳ. Loài hoa có mặt trong thơ văn nhạc họa của bao anh lính biên trấn mộng mơ. Hai chị em được mẹ đặt tên hai loài hoa là Dã Quỳ và Đỗ Quyên. Người mẹ ấy ra đi ở tuổi đời còn quá trẻ, để lại hai đứa con gái bé bỏng với người chống quân nhân.

Hoàn cảnh gia đình đặc biệt vậy nên Quỳ sớm trưởng thành, chững chạc. Trại gia bình chỉ có đàn bà và trẻ con. Những người mẹ, người chị phải biết làm nhiều việc thường ngày của đàn ông. Một lần đến chơi tôi thấy Quỷ đang leo lên ghế sửa đường điện. Tôi muốn giúp nhưng nàng có kinh nghiệm sửa chữa hơn cả tôi.

Dã quỳ, trước đây đụng đâu tôi giảm đấy, quen nàng rồi thấy hoa tự nhiên tôi có ý thức. Một đêm về hậu cứ tôi chép cho nàng những câu thơ của Cao Thoại Châu mà tôi nghĩ là nàng thích. “Nghe lòng mình cùng phố núi chao nghiêng/Nai gõ móng trên thềm đá cũ/Nghe cả mừng vui buồn tủi/Dã quỳ ơi, anh đã quay về”. Xạo. Nịnh. Nàng nhận thơ, phê vào đó. Tôi ngượng, từ đó chẳng dám chép thơ người khác thay lòng mình.

.181.

Mỗi lần theo trực thăng lên thăm ba nàng đều có món quả gì đó cho tôi. Lần này là một chiếc khăn và áo len.

Khăn nàng đan, áo len tự nàng chọn mua. Tôi viết bài thơ "Áo tình xưa" đáp lại tấm tình. Nàng lại gửi cho tôi cây thuốc lá.

Ba nàng là trại phó, trong một lần ngồi nhậu, ông nói, mày với con gái tao mà không xong thì liệu hồn. Lấn khác ông lại nói, mày với con gái tao không xong thì chết với tao. Lần cuối cùng tôi được uống với ông là một đêm giá lạnh, khi đó tôi chưa biết mình sắp phải chuồn khỏi thành phố này. Ông nói, uống đi, khi nào thành con rể thì hằng tính, giờ tao với mày là đồng đội.

Tiến đón cách Kon Tum 45 cây số đường chim bay, sau đêm rượu đó ba nàng đề nghị đưa tôi về D17 tại Pleiku.

Về đây tôi được gặp nàng nhiều hơn. Buổi tối hai đứa dạo loanh quanh qua đối đức mẹ, vô biến hỗ. Đi với nàng tôi ý tứ lựa con đường ít gặp lính tụ tập. Tôi không muốn nàng phải nghe mấy lời trêu ghẹo vọng ra từ quán nhậu trên đường Tăng Bạt Hổ, Phan Đình Phùng, ngã tư Diệp Kính.

Một đêm về quá khuya, leo khỏi dốc tôi thở than, đi chơi với em cực quá, mỗi lần đưa về xa quá. Quỷ cười, thì ở lại đi, đừng về. Tôi cà chớn, ngu gì, ở lại đưa hết lương à. Nàng khiêu khích, không đưa lương lấy gì ăn. Cứ à ơi như thế, chưa khi nào hai đứa nói với nhau được một lời nghiêm chỉnh.

Đợi Quỳ khuất vào trong hiên nhà tôi mới ngắt ngưởng đi về. Phố núi về khuya đìu hiu. Vài chiếc xe

182.

tuấn tiêu chấm chậm qua những con đường ngắn có ánh đèn vàng vọt. Quán xá đã đóng cửa. Vài tên lính chân thấp chân cao bá vai nhau đi về. Cái lanh vừa dù xo ro cho tôi ôm đàn dao bản nhạc mới bập bẹ được đôi câu, Where do i begin to tell the story of how great a love can be.

Quỳ làm thu ngân trong hội quán Phượng Hoàng. Hội quán này dành cho sỹ quan, loại cấp ủy như tôi khó mà vào. Nhưng vì tôi làm ở lực lượng đặc biệt, bọn quân cảnh chửa mặt, nên khi thích tôi vẫn lui tới thăm Quỳ.

Sáng đó hành quân về tôi thu được một cây CKC. Súng xoàng thôi, nhưng tụi Mỹ muốn có vác về nước khoe chiến công. Một thằng ra giá. Tôi không bán mà đối một khẩu súng ngắn thời thượng của nó. Buổi sáng đối súng, chiều tôi đút súng vào túi đi chơi. Vào hộp sĩ quan tôi thấy Quỳ đang khóc. Nàng vừa bị tên trung úy vỏ mông và nói lời bất nhã.

Tôi đi tới bàn tên trung úy. Nó nhìn tôi ngạo nghễ: “ĐM mày biết tao là ai không? Mày dám làm gì tao?”. Nó ỷ thế là cháu ruột ông tưởng tư lệnh quân đoàn. Tôi rút khẩu súng ra bắn một phát vào đùi nó. Phát thứ hai. Nó quỳ lạy xin tha.

Ngay tối đó tôi đi trình diện quân cảnh. Bị nhốt đến hai giờ sáng. Ông trưởng đồn là đại úy quân cảnh gọi điện cho ông sếp tôi, là đêm nay nếu đám kia kéo đến thì ông không thể nào can thiệp được. Ở Pleiku thế lực ông tư

-183-

lệnh quân đoàn manh. Bởi vậy, muốn nhất trong sáng mai phải giải quyết cho tôi rời khỏi Pleiku.

Tôi chỉ kịp tìm Quỷ báo tin. Anh làm chi cho khố thé này. Nét mặt nàng đau buồn thấy rõ.

Về Sài Gòn tôi bị giam tại quân lao một thời gian thì ra hội đồng kỷ luật. Tôi bị giáng xuống cấp trung sĩ. Ba tôi từng là lính nhảy dù, bạn của ông là sếp lớn, ông xin cho tôi về lữ đoàn nhảy dù. Đầu năm 1972 tôi ra Quảng Trị tác chiến.

Nghe tin chiến sự ở Quảng Trị ghê gớm quá Quỷ dắt em gái ra thăm tôi. Ở Pleiku có mấy người sĩ quan nhảy dù, qua đó Quỳ hỏi thăm được địa chỉ tôi. Ở Huế có hậu trạm gọi ra lữ đoàn. Vừa trải qua hai đợt không kích, lữ đoàn đang nằm dưỡng quân. Người bạn bên lữ đoàn gọi điện báo tin tôi có người nhà đến thăm. Tôi giật máy hỏi lại người bạn câu nữa cho chắc. Ông giỡn hay thiệt vậy, người con gái đó có gì lạ trên khuôn mặt không. Không tín hả, cô ta có nốt ruồi ở gò má. Vậy là đúng Quỳ rối. Ông sếp cho tôi 48 giờ phép vào Huế.

Nhìn thấy chị em Quỳ tôi cứ ngỡ như trong mơ. Giữa chiến tranh mà chị dắt em ra tận đây thăm tôi. Tôi không nói được câu gì. Đỗ Quyên thấy tôi mừng quá khóc mếu máo tủi thân, con bé lo sợ tôi có thể bị thương hoặc chết rồi. Quỳ đi thăm bố và thăm tôi nhiều lần ở chiến trường, đã quen với cảm giác đi thăm lính nên biết dẫn cảm xúc. Tôi nắm tay Quỳ, bàn tay nàng run run.

184.

Câu trung sỹ mượn xe hon da chở Đỗ Quyên di thăm thành phố Huế, tôi và Quỷ dạo chơi loanh quanh trong doanh trại, Chiều tối tôi ra thuê khách sạn Hương nghi. Sáng hôm sau chúng tôi Giang cho hai chi em chia tay. Quỷ hỏi tôi chừng nào thì di phép. Tình hình này phép tắc gì. Quỷ dân tôi, anh cố gắng giữ gìn, cầu nguyện Chúa hàng ngày. Quỷ vẫn giữ được vẻ thán nhiên như hồi ở Pleiku đến thăm tôi. Tôi lại cà chớn, về không nhớ sao. Có gì mà nhớ, lần sau lại ra. Sau này tôi nghe người sỹ quan ngôi cùng chuyến bay với Quỳ nói lại, cô gái ra thăm ông đó, khóc từ khi lên máy bay đến khi xuống.

Thời gian ở Quảng Trị tôi có hai tháng đi hộ tống quan tài. Có một loại máy bay chuyên chở quan tài từ Phú Bài về Sài Gòn vào ban đêm. Có những ngày số xác của thủy quân lục chiến và nhảy dù đưa về chừng một đại đội. Vẫn còn một nửa số nằm lại không đưa về được. Một lần có tên đào ngũ lẻn vào sân bay, mò mẫm tìm gặp tôi. Tôi không ưa bọn đào ngũ. Có ai ra trận mà không sợ. Sợ nhưng không được hèn. Tôi cũng không ưa nghe kể lể hoàn cảnh. Nhưng lần này không hiểu sao tôi lại nghe chăm chú. Vì mới gặp lại Quỳ mà tôi mềm lòng hơn chăng. Con người ta mỗi lúc mỗi khác.

Anh ta hơn tôi nhiều tuổi nhưng xưng em. Em ở Long Xuyên, đã có vợ và sáu đứa con, ngày em đi vợ lại mang bầu đứa thứ bảy.

.185.

Cuối cùng mục đích cũng là để được tôi cho theo phi cơ về. Anh ta năn nỉ. Tôi đồng ý với điều kiện đưa cho tôi hai ngàn đồng. Anh ta vét khắp túi quần áo chỉ được mấy trăm đồng. Tôi cho một người ở lại. Mượn cho anh bộ đô nhảy dù, coi như anh thay vị trí người kia, đeo súng vào hộ tống.

Về tới Long Bình tôi đưa anh ra cổng phi trường. Anh đưa tiền, tôi không lấy. Anh ta nhìn tôi ngần ngừ như muốn nói gì và xin tên tôi. Tôi không dám cho biết tên, để phòng có gì bất trắc anh ta khai tên mình ra thì phiến. Anh ta lôi trong túi quần ra một cái gói. Mở bọc gói ra là đôi bông tai. Anh ta nói, ngày em bị bắt quân dịch vô trung tâm 4 Cần Thơ vợ đến thăm đưa cho em phòng thân. Nay anh đã cứu mạng em, em xin biếu anh. Nhin đôi bông tai của người vợ tôi ứa nước mắt. Tôi bảo anh cất đi. Lòng hào hiệp nổi lên, tôi cho xe Jeep chở anh về nhà bà con ở Sài Gòn ngủ qua đêm sáng mai bắt xe về Long Xuyên.

Bạn bè gặp tôi vẫn nói câu đó: Con Quỳ đang chờ mày.

Năm 1974 tôi biết tin ba Quỳ đã bị giết. Tháng hai năm bảy lăm những người đơn vị cũ của ba thu xếp cho Dã Quỷ và Đỗ Quyên di tản về Nha Trang. Hai chị em nương nhờ trong một nhà thờ gần Đồng Đế, sống bằng nghề thợ may.

Những ngày ở Pleiku tôi tự vấn lòng mình. Mình có muốn cưới Quỳ không. Cũng không có câu trả lời.

.186.

Có. Muốn. Nhưng chưa được đâu.

Ở Pleiku có quán cà phê Hoàng Lan mà giới lính văn nghệ sỹ hay đến. Một lần tôi đến uống cà phê gặp lúc tác giả Lý Thụy Ý đang ngâm bài thơ "Tưởng như còn người yêu. Bài thơ tang tóc u ám.

Tôi đóng quân ở cầu số 3. Kế cầu số 3 là quân y viện.

Kế quân y viện là nhà xác. Gần như ngày nào tôi cũng chứng kiến cảnh những người vợ, người mẹ la hét lăn lộn.

Trung úy Thuận trong đơn vị tôi, mỗi khi anh bước chân ra khỏi nhà là vợ anh như người mất hồn chờ cho đến khi anh về. Chị ngồi bên cửa số ngóng ra con đường dưới dốc.

Tôi cũng đã chứng kiến cảnh bà vợ ẵm đứa con. Xe Jeep nhà binh chạy đến cửa, thẳng xe lại, hai người lính trên xe nhảy xuống, bước vào nhà, đưa lá thư báo tử.

Đáng sợ không phải là cái chết của tôi, mà những gì người ta phải chịu đựng vì tôi. Chín ngôi nhà xóm đạo ở quận Tư của tôi đã sáu người con tử trận. Khi một thẳng bạn chết, ba tôi nói: Nghe tin về anh em mày tao khố

lắm, nhưng tao còn nhẹ lòng hơn hơn là chúng mày cứ lang thang ngoài đó, đêm nào cũng phải thắp nhang.

Những đêm không trực gác tôi đi bên Dã Quỳ trong trái sáng chập choạng. Có khi lặng im, có khi nói chuyện vu vơ, ăn một bát mì nóng rồi về. Qua khỏi dốc tôi tần ngắn. Quỳ xinh quá. Cô ấy còn trẻ quá.

.187.

Mộng vào rừng quá lớn. Nếu gọi đó là lý tưởng, thì lý tưởng tôi hình thành khi vào quân đội, được nuôi dưỡng trong môi trường quân đội.

Tôi bị giam ở Tuy Hòa, vài tháng Quỷ đến thăm. Với tôi Quỳ biết chẳng phải khuyên can động viên gì. Ông ráng xong mà về. Không về Sài Gòn thì về Nha Trang với tôi.

Quỳ không chờ tôi được nữa.

Cho tới khi ra khỏi trại, về ngồi trước mộ em tôi mới thấy tim mình tan vỡ. Tương lai mình vạch ra, sắp xếp rối, tưởng xong rồi. Tôi chỉ còn làm được một việc. Lập cho em ngôi mộ để lên đó tên mình.

Tôi quay về Sài Gòn. Bốn mươi tuổi. Tóc đã bạc rồi. Làm đủ thứ việc kiếm cơm. Làm đủ thứ việc cho bớt trống trải trong lòng.

Suy nghĩ chậm dần. Ký ức lộn xộn. Tôi bị ngã xe. Một vết cắt chảy máu trên đầu, người ta đỡ tôi dậy, khiêng tôi vào nằm bên vệ đường.

Biên trấn, biên trấn một đi không trở lại. Lỡ hẹn rồi đừng khóc nghe em.

.188.