14鴨蛋伯（Ông Ba hột vịt）（第210-218頁）
這篇故事以第一人稱敘述者「鴨蛋伯」（Bác Bội / Ông Ba hột vịt）為主角，他是一位戰爭中失去雙手、瞎一隻眼（另一眼極度模糊）的重殘老兵。故事透過一位來自河內的「小姐」（敘述者）探訪時的對話展開，老伯緩緩回憶一生悲劇。全文充滿戰爭地雷、砲火對普通家庭的無情摧殘，以及戰後極端貧困與孤獨的描寫。標題「鴨蛋伯」來自村童對他的暱稱，因為他無手，只能靠煮飯時把鴨蛋放進鍋裡，讓孩子幫忙剝殼。
整體情節大綱
故事背景主要在越南南方邊葛（Bến Cát）、邊和（Biên Hòa）、龍平（Long Bình）一帶的鄉村與戰區，時間橫跨約1960年代至2000年代初。敘述者從母親意外被地雷炸死開始，接連講述奶奶、妹妹、父親、外公、自己的傷殘與死亡，最後以自己戰後殘疾、孤獨生活收尾。核心主題是「戰爭像連鎖地雷」，一個家庭接二連三被摧毀，倖存者只能在極度貧困中「習慣」苦難，卻仍保有對他人的善意與祝福。故事風格平實、口語，像老人緩慢傾訴，帶有強烈無力與悲傷。
事件順序（按故事敘述順序）
- 開頭：河內小姐來訪與初見（第210頁） 老伯（鴨蛋伯）驚訝河內小姐如何知道他，提到去年也有峴港小姐帶禮物來探望。他問小姐年紀，並想起自己的母親。母親三十二歲時看起來已像老太太。
- 母親之死（戰前/戰時初期的田地悲劇） 那天早上，父親、母親與年幼的敘述者一起到租來的田地鋤地（田靠近路，奶奶先前已鋤一半）。外公反對雇人，認為地小，家人自己做即可。 兩週前奶奶在同一帶鋤地時踩到手榴彈，瞎了一隻眼，美國醫生試圖救另一眼。田野到處是地雷，有錢人棄耕。 敘述者鋤中間，母親鋤後段，父親鋤硬土田埂。換位置後，母親第一鋤就踩到地雷，脖子筋被切斷，血噴湧。父親抱母親上岸堵傷，紅十字車送往邊葛再轉龍平醫院，母親途中死亡。 下午屍體以poncho袋送回，醫院給少許慰問金。敘述者打開袋子，發現母親三根手指被切斷。袋子代替棺材。 當時六個月大的小妹，由父親討奶不成改餵米湯，兩個月後腹瀉死亡。
- 奶奶成為家裡支柱與父親的過去 奶奶出院後雖瞎一眼，但身體健康，取代母親成為全家支柱。父親從芝和監獄出獄後身體虛弱百病纏身（曾替法國人當兵，逃走加入越盟，1954年朋友北上他卻留下；1960年被捕入獄，遭拷打）。 奶奶不讓父親做重活，買馬置辦馬車讓父親拉車維生。父親很會選馬、養馬，第四匹雪白駿馬特別珍惜（拉車飛快）。後來白馬被孩子彈弓打瞎一眼（與奶奶同一年瞎眼），無法拉車，最後賣給屠夫。父親從此失去工作，家裡缺糧。 小妹被送城裡幫傭，兩個月後因太苦被接回。
- 敘述者外出做工與參軍 母親死後，敘述者到鄉公所申請十天通行證去邊和當泥水工養弟妹（他說一週或一天也願意）。父親每月去拿錢，他超期不歸以免被抓回當人民自衛隊。 在邊和常被警察抓，需塞錢，一週工資不到一千盾還要分給警察。工作不穩定，於是他登記當跳傘兵。
- 1972年廣治受重傷 1972年在廣治美林（Mai Lĩnh）戰場，砲擊中與另一名不知名的年輕士兵同在簡陋掩體，兩人都中砲。敘述者昏迷，醒來已失去雙手、瞎一隻眼，另一眼只能看見模糊影像。那時還沒領到第一個月薪水。 出院返鄉時，村裡幾乎逃空，只剩老幼，青年晚上到邊葛市場睡覺。
- 外公之死與戰後重建 外公是當地捕魚高手，有漂亮長白鬍子。每天夜撒網、早拉網，大魚賣、小魚給孫子吃。 一天早上，敘述者聽到河上船聲，以為是外公，結果外公踩到義軍（南越軍）在橋頭埋的手榴彈而死（民兵本應早上拆除，卻睡過頭）。 解放軍進村後，民眾返回，家家無屋。父親進山砍木頭幫人蓋房子（雖然害怕，但不做也沒事可做）。森林極危險，常有手榴彈、炸彈、飛機彈，數天就抬出死傷者（杜先生家死三人）。有一天父親被抬回，失去一條腿和一隻手臂。
- 奶奶與父親相繼去世 奶奶八十二歲時，仍每天清晨起床做檳榔水、扛鋤下田，照顧兩個殘疾的男人（敘述者與父親）。有一天中午未返，晚上被從田埂抬回，昏迷一日後去世（可能是累死或病死）。 雨夜，父親把床移近敘述者，頭靠著說話。當晚父親胃出血去世。 家裡只剩敘述者一人，雨滴屋頂，他想起母親三十二歲就已蒼老的樣子。
- 戰後殘疾生活與現況（結尾） 解放後兩年，醫院檢查眼睛，醫生勸勿手術（怕全瞎），他聽從。十年前盲人協會贈屋（現已漏雨，姪子偶爾修）。 兩月前與姪子去西貢醫院，醫生說壞了四十多年仍同意手術，他簽切結書，現在能看見黑白光影。 他靠牆坐在豬舍旁（鄰居養百頭豬，臭味已習慣），有人送湯。無手，穿短褲，用手腕夾菸抽。 曾有妻子（邊和時認識，婚後三個月他參戰，受傷時妻子來探一次，之後改嫁）。姊姊偶爾送香蕉與麵包。 村童叫他「鴨蛋伯」，因為他煮飯時把鴨蛋放進鍋裡，讓孩子幫忙剝殼。 故事最後，老伯對探訪的小姐說：「人生不幸，希望別人幸運。」他在模糊視線中看見紅色摩托車影子，迎接客人。
敘事特色與象徵
- 結構：以對話形式展開，老伯緩慢回憶，像流水帳卻層層堆疊家庭悲劇，營造「一連串倒楣事」的無力感。
- 象徵：
- 地雷/手榴彈：戰爭遺留的隱形殺手，摧毀母親、奶奶、外公等人。
- 白馬瞎眼：與奶奶同一年瞎，象徵美好事物被無情毀壞。
- 鴨蛋：簡單、卑微的食物，代表老伯殘存的生活方式與童趣。
- 雨滴屋頂：孤獨與對母親的思念。
- 主題：戰爭對平民家庭的徹底毀滅、戰後極端貧困與身體殘疾的日常、倖存者的韌性與對他人的祝福。
這篇與系列前幾篇（如《老椰子樹》、《坐在輪椅上賣彩券的老爺爺》）同樣聚焦戰後越南老兵/平民的創傷，但更集中於「一個家庭幾乎全滅」的連鎖悲劇，情感極為沉重。
這份文件記錄了「裴伯伯」（Bác Bội，又稱「鴨仔蛋阿伯」）極其坎坷的一生，是一段關於戰爭、地雷與家族破碎的悲劇史。以下為全中文譯本：
鴨仔蛋阿伯（第 210-218 頁）
第一部分：母親之死
「咦，妳在河內（Hà Nội）怎麼會知道我？」 「去年也有位住在峴港（Đà Nẵng）的小姐來探望我，還帶了像這樣的禮物給我。」 「妳今年幾歲了？」裴伯伯問了我的年齡，隨後想起了他的母親。 「我媽那年三十二歲。雖然才三十二歲，但她看起來非常老。看著媽就像個老太太一樣。」
那天是個早晨，爸媽和我去田裡鋤地。 田就在家附近，路旁邊。這塊田是奶奶之前鋤了一半的，還剩下一小段。 爸本想雇人來鋤，但外公攔住了。外公說，就這麼一丁點大的地方，夫妻孩子自己出來鋤就好了，雇人做什麼，浪費錢。 奶奶這時正躺在隆平（Long Bình）的醫院裡。 兩週前的一個下午，她鋤到了一枚手榴彈。 她的一隻眼睛瞎了，美國醫生當時正在搶救她的另一隻眼睛。
這塊田是租別人的，我家哪來的田。 在田野上，那些大老爺和士兵們競相排雷。 有錢人怕鋤到地雷，都荒廢了田地，不敢耕作。 「大家繼續在兩週前奶奶撞到手榴彈的那塊田裡鋤地嗎，伯伯？」 「就想著應該只有那一枚吧，而且已經爆炸了。必須趕快整地好拔秧苗來插秧，季節快結束了。」 別人家孩子多，就讓孩子先走在前面摸索地雷。 摸不到地雷，父母才跟在後面挖，也沒看誰踩中過。 唯獨我家倒楣，耕到的田裡竟然有兩枚。
我鋤中間，媽鋤後面，爸鋤土坡邊緣。坡邊的土很硬。 爸把鬆軟的地讓給媽和我。到了鬆軟的部分，爸叫媽過去。 才剛換好位置，媽揮下的第一鋤就正好撞到了那一枚。 血從媽的脖子噴出來，頸動脈斷了。爸抱著媽上岸，想辦法堵住傷口。 紅十字（Hồng thập tự）的救護車來了，把媽載往濱葛（Bến Cát），然後轉到隆平。 我妹妹跟著媽上了車，我和爸跑回家換衣服。 媽在送醫途中去世了。下午，紅十字的車把媽送回了濱葛。 女翻譯員說醫院表示哀悼，並給了家裡一點錢。 媽躺在雨披袋（Túi poncho）裡。我打開袋子看著媽。 我看到媽的手斷了三根手指。我把袋子關上。那個袋子就代替了棺材。
第二部分：家族的凋零
么妹才六個月大。爸帶著她去討奶喝。 討不到奶就喝米湯，然後有什麼就嚼碎了餵給她。 兩個月後，妹妹死於腹瀉。 「我家怎麼總是遇到倒楣事呢，小姐。那塊田我們放棄後別人去耕種，也沒出什麼事。」
「後來奶奶怎麼樣了？」奶奶出院了，瞎了一隻眼。雖然瞎了一隻眼，但她依然健朗，她代替了媽，成為全家的支柱。 我爸身體虛弱，奶奶包攬了所有的重活。 爸的身體自從從志和監獄（Khám Chí Hòa）出來後就很差。 在監獄裡，爸多次遭到嚴刑拷打，所以出獄後百病纏身。
「爸為什麼坐牢？」奶奶說，爸以前替法國當兵，後來逃走了，跟著朋友進森林為越盟（Việt Minh）工作。 1954 年，他的朋友們都去北方集結了，但他留了下來。 祖父在爸小時候就去世了，奶奶只有這麼一個兒子，不讓他走遠。 到了 1960 年，爸被抓去坐牢。他說：「我不管在哪邊當兵都只當幾個月，唯獨坐牢坐得久。」 爸出院後得長期臥床休養，由奶奶和媽照顧。 奶奶不讓爸幹重活。她買了馬，置辦了馬車讓爸去拉車。
每天馬車從安田（An Điền）跑到濱葛，然後在那附近繞。 爸懂得挑馬、養馬，有利潤時他就會賣掉。 但到了第四匹白馬，爸留了下來，不賣。 那匹馬非常漂亮，拉著車跑得飛快。 沒想到那匹馬在馬廄裡時被流彈打中眼睛。 最後牠像奶奶一樣瞎了一隻眼，就在同一年。 瞎了眼後，馬沒法再拉車了，走在路上搖搖晃晃。 爸把牠養肥了一點，賣給人家宰肉。 賣了那匹馬後，爸再也沒買過馬，失去了拉車的工作。
家裡缺糧。妹妹被送去城裡當傭人。 做了兩個月，有人傳話叫爸去接她回來，因為太苦了受不了。 我去鄉公所陳述母親剛去世的情況，申請工作證明去做建築幫工來養妹妹。 他們問去十天願不願意。我說，一週我也去，一天我也去，我的弟妹們太餓了。 他們給了十天的證明。
第三部分：戰火與殘疾
我前往邊和（Biên Hòa）做幫工，過了十天我也沒回去。每個月爸會過來領錢。 如果回去，我就得加入民防部隊。 在邊和時，我經常被警察攔截逮捕，每次都要塞錢。 一週領不到一千塊，又要分給警察，而且工作不穩定。 這種情況無法持久，回鄉也會被抓去當兵，所以我索性在那邊參加了傘兵營。
1972 年，我在廣治（Quảng Trị）的梅嶺（Mai Lĩnh）一場炮擊中受傷。 上戰場還沒領到第一個月的薪水。 當時地窖裡有我和另一個不知名的同袍。 兩人都中了炮火，我昏迷不醒。 我失去了雙手，瞎了一隻眼，另一隻眼也模糊不清。 當我出院回鄉時，居民幾乎都跑光了，因為這裡是交戰區。
我外公也住在附近。他有一把漂亮的白鬍鬚，是這帶捕魚最厲害的人。 他常帶小魚來分給孫子。 一個早晨，我正躺在家裡，聽到渡橋河（Sông Cầu Đò）傳來爆炸聲。 我知道是外公出事了。怕越共（Việt cộng）偷襲，民兵（Nghĩa quân）在田野和河岸埋了手榴彈。 沒炸死越共，卻只看到我家的人在死。 我快瘋了，對著士兵吼叫。 民兵埋了地雷，本該清早拆除，但那天他們睡過頭了。
第四部分：獨留世間
解放（Giải phóng）後百姓遷回，但家園已毀。人們開始重建，爸進森林受雇砍木頭。 爸說他很害怕，但不去沒錢賺。那幾年進森林的人死了很多，每隔幾天就有傷亡。 四叔（Ông Tư）家就死了三個人。 森林裡到處是各方埋下的地雷與炸彈。 百姓知道危險，但太餓了，只能冒險。
然後，人們把爸抬了回來。他失去了一條腿和一隻手臂。 我依然記得那個早晨，爸邊走邊吃著木薯走出家門。 他說再做完這天，湊夠木頭數量就能領工錢了。 那時，八十二歲的奶奶凌晨四點就下田。 兩個殘疾男人躺在床上，一個望向門外，另一個不知道在看哪裡。 奶奶有時就在田裡吃雜糧飯包，不敢誤農時。
一天晚上，奶奶沒回來。人們在田埂上發現了她。 她就這樣昏睡幾天後去世了，沒人知道她是死於力竭還是生病。 下雨的夜晚怕我難過，爸把床移到靠近我的地方，兩顆頭靠在一起聊著天。 直到一個大雨滂沱的夜晚，爸因胃出血去世，再也沒有呢喃聲。
家裡只剩下我一個人。雨水從屋頂滴落在我的床位。我無比想念媽。 我想，三十二歲那年，媽為什麼看起來那麼老。 解放兩年後，我曾想看醫生，但醫生怕手術失敗會讓我全盲，勸我別動刀。 直到兩個月前，我拿著保險卡去西貢開刀，終於恢復了微弱的視力。 剛才妳進來時，我隱約看到了紅色機車的影子。
第五部分：殘存的時光
裴伯伯靠著的那堵牆是鄰居家的豬圈，關著上百頭豬。 臭味聞久就習慣了，鄰居也會送湯來關心他。 這座房子是盲人協會十年前送的。 姪子們偶爾會過來買米買蛋。 孩子們叫我「鴨仔蛋阿伯」，因為我只吃鴨仔蛋。 我吃這個是因為只會做這道菜，把蛋丟進電鍋煮熟，再請孩子幫忙剝殼。 因為沒手，他常年穿短褲以便洗滌。
裴伯伯用兩個手腕夾著菸送到唇邊。 「我也曾有過老婆啊。在邊和做工時，我邀她一起去。結婚三個月後我就去當兵了。」 「我受傷後，她來醫院看過一次，就沒再出現了。我出院回家時，她已經改嫁了。」 雖然她後來偶爾會送個香蕉或麵包來看我，但我這輩子沒什麼福氣。 「我希望別人能比我更幸運。」
文章重要情節
- 地雷悲劇的輪迴：裴伯伯的家庭遭受了地雷的三重打擊——奶奶受傷失明、母親當場炸死、外公誤觸地雷身亡。
- 全家因戰殘疾與凋零：裴伯伯失去雙手且一眼全盲、一眼弱視；父親失去一腿一臂；么妹因飢餓病死；奶奶因勞累過度去世。
- 貧困中的求生：裴伯伯因傷殘只能以最簡單的「鴨仔蛋」度日，依靠盲人協會的救濟房與鄰里的微薄關懷生活。
- 戰爭對個人關係的摧毀：他在新婚後隨即被徵召並致殘，導致妻子離去改嫁，晚年孤苦伶仃。
- 悲憫的人格：儘管經歷無數苦難，裴伯伯仍豁達地面對孤獨，並祝願他人能比自己更幸運。
請問您需要我針對文中的特定人名或地名做更深入的考據嗎？
Ông Ba hột vịt （p210-p218）
Ủa cô ở Hà Nội sao biết tôi. Năm ngoái có một cô nào ở Đà Nẵng cũng vào thăm tôi, mang quà cho tôi thế này.
Cô năm nay bao nhiêu tuổi rồi. Bác Bội hỏi tuổi tối, rồi bác nhớ đến mẹ.
Má tôi năm đó ba mươi hai tuổi. Ba mươi hai tuổi nhưng má già lắm. Nhìn má giống như một bà già vậy.
Hôm đó là buổi sáng, ba má và tôi ra ruộng cuốc đất. Ruộng gần nhà, sát bên đường. Ruộng này bà nội cuốc dở, còn một khúc nữa. Ba định mướn người cuốc nhưng ông ngoại cản. Ông ngoại bảo, có miếng đất chó nằm lòi đuôi, vợ chồng con cái ra mà cuốc chớ thuê mướn làm gì cho tốn tiền.
Bà nội lúc này đang nằm bệnh viện ở bên Long Bình. Buổi chiều cách đó hai tuần bà cuốc trúng trái lựu đạn. Một con mắt đã bị mù và bác sĩ người Mỹ đang cứu con mắt còn lại cho bà.
.210.
Ruộng này là của người ta cho mướn chớ gia đình tôi làm gì có ruộng. Trên cánh đồng, các ông và lính thi nhau gái trái. Mấy người giàu sợ cuốc trúng, bỏ ruộng, không dám làm.
Mọi người tiếp tục cuốc trên ruộng mà hai tuần trước bà nội đụng phải trái lựu đạn hả bác?
Thì nghĩ chắc chỉ có trái đó thôi à. Mà nó nổ rồi. Phải làm đất nhanh để còn nhó mạ cấy, cuối vụ rồi. Nhà người ta đồng con thì các con đi trước mò trái. Mò không thấy trái thì ba mẹ mới đi sau đào, có ai trúng đâu. Chỉ có nhà tôi là xui. Làm phải ruộng có tới hai trái.
Tôi cuốc khúc giữa, má cuốc khúc sau, ba cuốc chỗ bìa gò. Bìa gò đất cứng. Ba nhường mẹ con cuốc khúc đất mềm. Đến phần đất mềm ba kêu má lên. Vừa đổi chỗ xong, lát cuốc đầu tiên má vung lên đụng ngay trái.
Máu phun ra từ cổ má. Gân cổ bị đứt. Ba bồng má lên bờ. Ba tìm cách bịt vết đứt. Xe Hồng thập tự đến chở má lên Bến Cát, rồi qua Long Bình. Em gái tôi theo má lên xe, tôi và ba chạy về nhà thay quần áo.
Má đã chết trên đường đến bệnh viện. Buổi chiều xe Hồng thập tự chở má trả về Bến Cát. Cô thông dịch viên nói bệnh viện gửi lời chia buồn và gửi cho gia đình một chút tiền.
Má nằm trong cái túi poncho. Tôi mở túi ra nhìn má.
.211.
Tôi thấy bàn tay má bị đứt ba ngón. Tôi đóng túi lại. Chiếc tủi thay chiếc quan tài.
Em gái út vừa sáu tháng. Ba đưa em đi xin sữa. Không xin được sữa thì uống nước cơm, rồi có gì là nhai, mớm cho em. Hai tháng sau, em mất vì bệnh tiêu chảy.
Gia đình tôi sao gặp toàn chuyện xui cô à. Ruộng đó chúng tôi bỏ thì người khác làm, có bị sao đâu.
Bà nội sau đó thế nào ạ?
Bà nội ra viện, bị mù một con mắt. Bà mù một mắt nhưng vẫn khỏe mạnh, bà thay má, trở thành trụ cột cho cả gia đình.
Ba tôi sức khỏe yếu, bà nội giành hết các việc nặng. Sức khỏe ba yếu từ ngày ở khám Chí Hòa về. Trong tù ba bị tra tấn, đánh đập nhiều lần nên ra tù thì đủ các thứ bệnh.
Sao ba lại đi tù?
Bà nội kể là ba tôi trước đi lính cho Pháp, sau bỏ trốn, theo bạn lên rừng hoạt động cho Việt Minh. Năm 1954 các bạn ra Bắc tập kết nhưng ba ở lại. Ông nội mất từ khi ba còn nhỏ, bà nội có một đứa con, bà không cho ba đi xa. Đến năm 1960 ba bị bắt đi tù. Tao đi lính bên nào cũng chỉ mấy tháng, chỉ có đi tù là lâu. Có một lần nhắc chuyện quá khứ, ba nói câu đó với tôi.
Ba ra tù phải nằm dưỡng bệnh dài ngày, bà nội và má chăm sóc. Bà nội không cho ba làm việc nặng. Bà mua ngựa, sắm xe ngựa cho ba chạy. Hàng ngày xe ngựa chạy
.212.
chọn ngựa, chăm ngựa nên con ngựa nào về tay ba một từ An Điển lên Bến Cát, rồi chạy loanh quanh đó. Ba biết thời gian sau cũng có người hỏi mua. Có lãi là ba bán.
Nhưng đến con ngựa thứ tư này là ba giữ lại, không bán. Có người trả giá cao ba cũng không bán. Ba quý nó lắm.
Con ngựa lông trắng mượt, có bờm đẹp, chân to, kéo xe chạy phăng phăng. Ra đường thấy xe ngựa trắng của ba là chạy đu bám một quãng. Con ngựa bị trúng bọn trẻ con dan khi dang ở trong chuồng. Đạn trúng ngay con mắt.
Cuối cùng nó bị mù một mắt giống như bà nội, cùng trong một năm đó. Mù một mắt, ngựa không kéo xe được nữa, ra đường bước đi nó ngất ngất. Ba chăm cho nó béo lên chút, bán cho người ta làm thịt. Bán con ngựa đó rồi, ba không mua thêm con nào nữa. Ba mất công việc kéo xe. Nhà thiếu ăn. Em gái cho lên thành phố ở đợ. Ở được hai tháng có người nhắn ba lên đón em về vì khổ quá chịu không nói.
Tôi ra xã trình bày hoàn cảnh mẹ vừa mất, xin giấy đi làm phụ hồ nuôi em. Họ hỏi mười ngày có chịu không. Tôi nói, một tuần tôi cũng đi, một ngày tôi cũng đi, các em tôi đói quá rồi. Họ cho giấy đi mười ngày.
Tôi sang Biên Hòa làm phụ hồ. Quá mười ngày tôi không về. Hàng tháng ba sang lấy tiền. Nếu về tôi khó xin đi được nữa. Tôi đã đến tuổi phải vào nhân dân tự vệ.
Đi làm phụ hồ bên Biên Hòa tôi bị cảnh sát đón bắt hoài. Mỗi lần như thế lại đút tiền. Một tuần nhận được
.213.
chưa tới một ngàn đồng, lại phải chỉ cho cảnh sát. Công việc không phải khi nào cũng có. Tình trạng này chỉ đối phố tạm thời, không kéo dài được. Giờ về quê cũng bị bắt đi, nên tôi đăng lĩnh nhảy dù bên đó luôn.
Tôi bị thương ở Mai Lĩnh, Quảng Trị năm 1972, trong một trận pháo kích. Ra chiến trường chưa được ký nhân tháng lương đầu tiên. Ở hầm khi đó có tôi và một thằng nữa. Cả hai chưa biết tên nhau. Căn hầm tam. Cả hai đến trúng pháo. Nó chết không tôi không rõ, khi đó tôi năm bất tỉnh.
Tôi mất hai bàn tay, mù một con mắt, con mắt còn lại nhìn thấy lờ mờ. Khi tôi ra viện trở về quê thì vùng này dân bỏ đi gắn hết. Vì đây là vùng chiến sự. Thanh niên ở lại buổi tối ra chợ Bến Cát ngủ, trong ấp chỉ có ông bà già.
Ông ngoại tôi cũng ở gần đây. Ông có bộ râu dài trắng đẹp lắm. Ông bắt cá giỏi nhất vùng. Tối nào ông cũng đi giăng lưới và sáng mai ra kéo. Cá to để bán, cá nhỏ ông mang sang cho các cháu.
Một buổi sáng đang nằm trong nhà tôi nghe tiếng nó ngoài sông Cầu Đò. Tôi biết là ông ngoại mình rồi. Sợ Việt cộng vào đồn, nghĩa quân gài lựu đạn dày đặc quanh ruộng, quanh bờ sông.
Có chết ông Việt cộng nào đâu, chỉ thấy người nhà tôi chết.
Tôi phát điên. Tôi gào lên với bọn lính.
.214.
Buổi chiều nghĩa quân ở đầu cầu gài, lẽ ra sang sớm phải mở ra cho dân đi làm nhưng hôm đó họ ngủ quên.
Giải phóng vào người dân kéo về. Chẳng có ngôi nhà nào ra nhà. Người ta bắt đầu dựng lai nhà. Ba vào rừng chặt gỗ thuê cho người ta làm nhà. Ba nói, ba sợ lắm, nhưng không đi không biết làm gì. Những năm đó đi rừng người chết nhiều. Vài ngày lại khiêng một ai đó trong rừng ra. Người bị thương, người chết. Nhà ông Tư chết ba người. Lựu đạn, bom, đủ cả. Lớp giải phóng gài, lớp lính gài, lớp máy bay thả. Dân biết nhưng đói quá, cứ liều tràn vào rừng kiếm củi, kiếm gỗ.
Rồi người ta khiêng ba về. Ba mất một chân, mắt một cánh tay. Tôi vẫn nhớ rõ buổi sáng đó. Ba ra khỏi nhà với một củ mì trên tay, vừa đi vừa ăn. Nốt ngày hôm nay là đủ số gỗ bàn giao cho người ta. Nhận đủ gỗ mới được trả tiền công. Nốt ngày hôm nay là kéo được xe gỗ về.
Bà nội tám mươi hai tuổi bốn giờ sáng dậy làm một bịch trầu, một bình toong nước vác cuốc ra đồng. Hai người đàn ông nằm trên hai cái sạp. Người nhìn ra ngõ người không biết nhìn vào đâu.
Buổi trưa bà nội về. Có khi bà mang đùm cơm độn đi từ sáng, trưa giở đùm cơm ra ăn để còn kịp làm khỏi trễ vụ mùa.
.215.
Một buổi tối rất muộn vẫn chưa thấy bà nội về. Nhờ người ra đồng tìm. Bà năm là trên bờ. Họ đưa bà về. Bà năm thiêm thiếp ngày này qua ngày khác. Cho đến khi tất thở. Bà chết vì kiệt sức hay vì bệnh gì không ai biết.
Những đêm mưa sợ tôi buồn, ba quây chiếc sạp lại gắn tôi. Hai cái đầu sát vào nhau, ba rủ rỉ kể chuyện nọ chuyên kia. Rồi một đêm mưa dài tầm tã bên tôi không còn tiếng rủ rỉ của ba. Ba bị chảy máu bao tử.
Căn nhà còn lại một mình tôi. Mưa nhỏ giọt tong tong trên mái xuống chỗ tôi nằm. Tôi nhớ má vô cùng. Tôi nghĩ nhiều đến má. Ba mươi hai tuổi sao má già đến thế,
Sau giải phóng hai năm tôi lên bệnh viện khám mắt. Bác sĩ bảo, người ta có hai mắt, mổ không thành vẫn còn một mắt, ông mù một mắt rồi, mổ không thành thì hỏng luôn. Nghe lời khuyên của họ, tôi không mổ, con mắt cứ mờ dần và không thấy gì nữa.
Hai tháng trước tôi nói với đứa cháu chở lên bệnh viện trên Sài Gòn. Bác sĩ khám xong bảo, mắt hỏng hơn bốn mươi năm rồi không mố, giờ mố làm gì nữa. Tôi nói, giờ tôi có thẻ bảo hiểm rồi, cứ mỗ cho tôi, đằng nào cũng mù, mổ xong biết đâu lại sáng. Họ bắt tôi cam kết, mổ xong bị sự cố gì không được thưa kiện. Vậy là họ mổ cho tôi. Giờ con mắt này đã cảm nhận được bóng tối, ánh sáng.
.216.
Nãy đứng ở cửa đón cô đi vào, không nhìn thấy mặt nhưng tôi thấáy bóng xe máy màu đỏ mờ mờ,
Bức tường gạch bác Bội tựa vào là chuồng lợn của nhà hàng xóm. Một dây dài chuồng lợn với gắn trăm con.
Biết làm sao được, người ta cũng phải làm ăn. Mùi phân lợn chiu riết rồi quen. Cô mới đến nên thế thôi. Chỉ hôm nào trở trời gió thốc lên tôi mới sơ. Nhà người ta biết thế nên cũng quan tâm tôi. Sáng nay họ sai con mang sang cho một bát canh, bữa tôi mổ mắt cũng qua thăm.
Ngôi nhà này được Hội Người mù xây tặng cách đây mười năm. Nến nhà bị bong lờ, tôi vừa nhờ các cháu làm lại cho đó cô. Có mấy đứa cháu thỉnh thoảng qua lại, mua gạo, mua trứng mang đến. Bọn trẻ con quanh đây gọi tôi là ông Ba hột vịt vì thấy tôi chỉ ăn hột vịt. Tôi ăn hột vịt vì chỉ làm được món đó. Tôi thả hột vịt vào nồi cơm. Cơm chín, vớt ra, nhờ bọn trẻ con lột vỏ.
Cũng vì không còn bàn tay nên bác Bội quanh năm mặc chiếc quần đùi để khi giặt đơn giản.
Bác à, cháu có biết một số người bị thương nặng như bác nhưng sau đó họ vẫn lập gia đình.
Bác dùng hai cổ tay áp vào nhau, lôi ra một điếu thuốc. Điếu thuốc nằm giữa hai cổ tay chéo vào nhau đưa lên môi.
Tôi cũng từng có vợ chứ bộ. Khi sang Biên Hòa làm phụ hồ tôi rủ cô đi cùng. Lấy nhau được ba tháng thì tôi đi. Tôi bị thương cô đến bệnh viện thăm một lần rồi thôi. Tôi ra viện, về nhà, cô có người khác rồi.
.217.
Chị gái cô ấy là bộ đội, ở gần đây. Có một lần đi chợ về bà ghé qua cho tôi nải chuối. Cô ấy cũng có đến thăm tôi một lần, mua cho tôi ổ bánh mì.
Đời tôi không may mắn. Tôi mong cho người khác may mắn hơn mình.
.218.
留言
張貼留言