第12章：兩座金庫與數億美元儲備的故事（第237頁）

這段文字摘自與越南共和國（南越）末期財政與金援相關的歷史記錄，主要揭露了1975年4月西貢陷落前夕，關於南越政府試圖運送「16噸黃金」出國以換取軍事物資的內幕，以及當時國際金本位制度變革背景。

文章重點摘要

黃金儲備的背景： 作者以美國諾克斯堡（Fort Knox）為例，介紹了黃金作為國家貨幣保障的重要性。南越當初的黃金儲備一部分購自美國聯邦儲備銀行，另一部分來自南非及沒收的走私黃金。
尼克森關閉「黃金窗口」： 1971年美國總統尼克森宣布美元停止兌換黃金，結束了金本位傳統。這項政策間接影響了後來南越在崩潰邊緣試圖利用黃金換取物資的計畫。
16噸黃金的傳聞與真相： 關於南越政府在1975年4月試圖運走16噸黃金的傳言流傳至今。作者利用英國國家檔案館（2005年公開）及西貢與華盛頓之間的歷史文件，釐清當時的真實情況。
阮文紹的「孤注一擲」指令： 1974年秋季起，南越面臨嚴重軍援短缺（缺口約3億美元）。在美國國會明確拒絕加碼援助後，阮文紹總統下令「不惜代價」，決定動用南越最後的黃金與外匯儲備去購買急需的軍事補給。
運金計畫的受阻： 1975年4月初，南越國家銀行行長黎光宛（Lê Quang Uyển）受命聯繫航空與保險公司（倫敦勞合社），計畫將黃金運往瑞士或紐約。然而消息外洩，引發民間關於「阮文紹中飽私囊」的負面流言，導致保險公司拒保，運送計畫受挫。

完整中文翻譯

第12章：兩座金庫與數億美元儲備的故事（第237頁）

只敢遠遠地拍照，千萬別想靠近。多年來，關於那棟建築的傳言非常駭人。它是一座由大理石與鋼材建成的宏偉建築，孤零零地坐落在荒郊野外。人們口耳相傳，除了堅固的混凝土與大理石圍牆外，這棟建築還受到高壓電網的保護，誰爬進去都難以逃脫。即便是著名的銀行大盜如約翰·迪林傑、佛洛伊德，或邦妮與克萊德闖入也會束手無策，根本無法搬走黃金。光是金庫的大門就重達20噸，更不用說那些先進的防禦系統。因此，關於諾克斯堡（Fort Knox，位於肯塔基州路易斯維爾附近）的安全性無庸置疑，「像諾克斯堡一樣安全」（As secure as Fort Knox）是美國民眾的一句常用俗語。這裡是儲藏巨額黃金儲備的中心。同時，諾克斯堡也是美國（以及越南共和國）裝甲部隊的訓練中心，這支部隊顯然還肩負著守護國家貴重金屬的任務。

過去，諾克斯堡的黃金儲備被視為美元價值的保障。當其他國家的中央銀行想用綠鈔（美元）購買黃金時完全沒有問題：黃金會立即從諾克斯堡撥出，以35美元兌換1盎司黃金的固定價格結算。越南共和國存放在兩座金庫中的大部分儲備，也是購自美國聯邦儲備銀行的金條。其餘部分則購自南非的蒙塔古（Montagu）鑄金公司，或是由金城公司在越南境內將海關總署沒收的走私黃金鑄成的金條。

尼克森總統關閉「黃金窗口」

從1960年代末起，由於美國對外貿易逆差過於嚴重，美元兌換黃金的能力逐漸喪失。因此在1971年，尼克森總統做出了一個大膽的決定：他公然宣布取消美元的兌換性（convertibility）。從此，美國不再將美元兌換成黃金，「黃金窗口」（The Gold Window）被迫關閉。我還記得在1971年8月15日（週日）晚間聽到這個消息時感到非常驚訝。沒想到尼克森竟採取了與他那信仰金本位的保守哲學背道而馳的措施。他在當年非常著名的電視節目《大淘金》（Bonanza）時段發表了這項聲明。國際輿論對此表示不滿，但也無能為力。許多人認為他「廢黜」了美元，推翻了美國近200年的傳統。說來也怪，尼克森宣布此舉是在1971年8月中旬，距離他1974年8月8日辭職的那天，剛好大約整整三年。

自從美元被「廢黜」後，美國也不再需要購買更多黃金。相反地，偶爾還會拍賣部分黃金，而美國民眾也獲准自由持有黃金。在此我提醒讀者，是在尼克森的措施之後，美國人民才能買賣黃金，這也是為什麼今天在美國的越南裔社區商業區會有許多熱鬧的金店，特別是在春節期間。在此之前的1933年3月（羅斯福總統時期），美國人被迫將所有黃金（包括金幣與金條）賣給政府，僅限持有少量珠寶或工業用金（如金牙）。

在尼克森的措施之後，到了1975年，金價波動更加劇烈。許多商人收購黃金進行投機。相信各位同胞還記得，在彭德爾頓營、查菲堡等難民營時，許多商人進入營區收購黃金，有時見難民急需現金，甚至還會惡意壓價。

但那是5月入營後的事。而在1975年4月崩潰前夕呢？尼克森的這項措施竟然影響到了越南共和國最後時刻的計畫。它阻礙了國家銀行將黃金運往美國，以在軍援枯竭時購買急需物資的行動。

阮文紹指示動用黃金購買補給

關於「16噸黃金」的消息，從1975年4月至今一直是報紙、網路與民間熱議的話題。我們在《獨立宮秘密檔案》（1987年）與《當盟友撤走時》（2005年）這兩本書中也都提過。然而，許多人仍有疑惑，在《當盟友撤走時》的新書發表會上，仍有許多繞著這個問題轉的提問。最近（2005年），BBC還披露了英國國家檔案館中關於黃金問題的文件。因此，本章我們將補充相關歷史文獻，以撥雲見日。這些是我們新近獲得的、關於當時西貢的越南國家銀行與華盛頓之間安排運送黃金的紀錄。

正如在《當盟友撤走時》一書中所寫，1974年秋天，南方因缺少的「3億美元」這個「神祕數字」而陷入困境。這筆錢是即時供應陸軍（2.03億美元，68%）與空軍（9100萬美元，30%）所必需的。在福特總統於1975年4月9日對國會發表完演說後，從外部獲取更多資金的可能性徹底消失。但家裡還剩下一部分黃金與美元儲備，因此阮文紹總統下令「豁出去了」，動用南越剩餘的所有黃金儲備來購買物資補給（見第六章）。

在1975年4月1日於獨立宮召開會議後，4月2日（週三）的內閣週會達成決定：立即將這批黃金轉移至國外，目的地為瑞士或紐約。國家銀行行長黎光宛（Lê Quang Uyển）受命執行。黎行長立即聯絡了各航空公司與倫敦勞合社（Lloyd’s）保險公司商討運輸事宜。不幸的是，就在黎行長諮詢航空公司後僅幾天，消息便走漏了。人們開始議論紛紛，說阮文紹準備運走黃金，以便辭職後享清福。於是整件事被迫陷入停滯，因為一旦計畫曝光，運輸風險便劇增，勞合社保險公司隨即拒絕承保。(P241)

這段文字詳細記錄了1975年4月中旬，美國駐南越大使馬丁（Graham Martin）與華盛頓之間關於如何處理南越「16噸黃金」的機密電報往來。當時南越政府急於動用這筆最後的資產購買彈藥自救，但華盛頓卻充滿疑慮。

文章重點摘要

馬丁大使的「地下救難」： 馬丁大使熱衷於幫助南越，他建議南越動用黃金儲備及外匯直接購買軍火，以避開美國國會冗長的審批流程和國防部繁瑣的程序。這在當時被華盛頓視為一種「走後門」的手段。
黃金估價與技術障礙： 由於尼克森總統在1971年廢除金本位，黃金價格大幅波動。馬丁試圖以高於官方帳面價值的市場價格（約1.2億美元）重新評估這批黃金，以換取更多彈藥，但美國財政部對此反應消極。
運送計畫的拉鋸：
- 西貢提案： 南越國家銀行行長黎光宛希望黃金在西貢機場交接給美方，由美軍貨機直飛紐約。
- 華盛頓推諉： 紐約聯邦儲備銀行（FRB/NY）不願派人到西貢接貨，也不願在黃金到達紐約前承擔任何風險。
白宮的殘酷回絕： 國家安全會議（NSC）官員巴特勒（Malcomb Butler）在電報中以極其嚴厲的語氣拒絕了提議。他擔心輿論會批評南越將領「變賣國產換彈藥」，認為這會損害美國形象。
外交官的孤軍奮戰： 儘管馬丁大使努力尋求政治解決方案，但華盛頓官員顯然已決定放手，巴特勒甚至要求馬丁「繼續等待國會撥款」，儘管當時國會已明確投票反對加碼軍援。

完整中文翻譯

馬丁大使介入協助 (第241頁)

當黎光宛行長提出請求時，馬丁大使立即同意協助將黃金轉移至國外。起初，他建議直接在歐洲使用這批黃金購買物資，因為那比在美國購買更容易。馬丁深知美國總統、國務卿以及國會都已打算撒手不管，如果他和南越政府還在這些事上糾纏，肯定會被懷疑是在玩弄什麼政治手段。因此，他必須先自圓其說，並指示大使館參事丹尼·埃勒曼（Denny Ellerman）代表他簽署並發電報給華盛頓：

經馬丁渠道轉發西貢 0709 請於第一辦公時間轉呈 1975年4月17日 收件人：國家安全會議（NSC）馬爾科姆·巴特勒先生 寄件人：大使館參事丹尼·埃勒曼 關於：購買彈藥的可能性
「我們確實想避免被視為玩弄手段；但另一方面，我們也不想錯過任何可能的機會。國會事務人員及埃里希（Erich Von Marbod）對此事的評估，將幫助我們決定是否應向越南共和國提議，著手動用黃金購買彈藥。」（底線為原作者所加）

在1973年至1975年間，馬丁因始終熱心為南方奔走而背負了「愛耍手段」的名聲。現在，他實際上是在為南越出謀劃策：如果正路走不通，就走彎路。用自己的錢買補給就不必等待美國國會批准，還能繞過國防部極其繁瑣的常規軍援程序。通俗地說，他正試圖協助南越在美國正式援助架構之外進行「私下採購」。

他還建議應將外幣預算與這批黃金結合起來購買彈藥。但當時有個障礙：美國政府不願涉及黃金重新估價的問題，但馬丁辯稱：

「購買彈藥可以與黃金轉移和儲備重新估價掛鉤，按現行評估（即低於市場價——作者註）價值接近1億美元。我知道美國政府對重新估價仍有顧慮。請諮詢查爾斯·庫珀（曾任西貢經濟參事多年），看是否有問題。我認為不應有障礙，因為我們去年夏天並未反對意大利政府的類似要求，且他們當時的情況遠不如現在緊急。」

關於黃金估價，在尼克森實施「廢黜黃金」措施後，金價改為浮動制。許多國家向美國提出損失補償，因為他們多年來持有的美元儲備是以每盎司35美元的固定價格掛鉤的。現在金價飆升，效果等同於美元貶值，損害了其他國家的利益。因此實際上人人都知道，美國政府非常忌諱面對黃金估價問題。

至於南越那16噸黃金，必須明確估值以便在出售時記賬。此外還有保險問題。因此當提出「必須重新估價」時，馬丁大使顯然希望估值高於當時美越雙方提到的1億美元。事實上，按市場價應為1.2億美元。尼克森的政策在某種程度上讓這批黃金的處理變得更複雜。儘管如此，埃勒曼仍確認：

「越南共和國政府已決定將黃金送往紐約聯邦儲備銀行（FRB/NY），但具體運送時間仍待定。」

如何運送？

為了追蹤進度，馬丁大使在第二天又給白宮的巴特勒發了一封急電：

西貢 0712 1975年4月18日 收件人：國家安全會議（NSC）馬爾科姆·巴特勒先生 關於：越南共和國的黃金
「我已與黎光宛行長及（美國）空軍武官詳細討論了運送事宜。黎行長建議南越方面在（新山一機場）飛機艙門口將資產保管權移交給紐約聯邦儲備銀行的代表。是否需要派聯儲局的人員隨安全人員一起來西貢接收？美國空軍武官表示，根據目前的空運量，應讓黃金由單一航班直飛紐約。
請在紐約聯儲局與國防部的運輸準備計畫中留意這些因素。也請告訴我們在此端能做些什麼來促成此事。
此致，馬丁」

白宮的反應非常迅速，發回了一份編號為「7196」的特急密電（以下中譯保留原文強調感）：

1975年4月19日 白宮 發往：美國駐西貢大使館/機密 路徑：SREF WHITE HOUSE 50725 主題：黃金、購買彈藥及貸款
「關於運送黃金：庫珀告訴我，期待美國聯邦儲備銀行派人去西貢接收黃金是不切實際的。我們很難找到人願意負責這批黃金的安保，直到它抵達紐約。
聯儲局告訴我們，他們已對南越政府請求寄放儲備的電報做了積極回覆，但國務院卻說世界航空（World Airways）已被要求將黃金運往蘇黎世。你能澄清此事嗎？至於重新估價，這不是問題。」

紐約聯邦儲備銀行常年接受各國（包括南越）的寄放，但在當時接收這麼一批笨重且數量巨大的黃金確實很麻煩。再加上安全問題，「黃金窗口」和諾克斯堡都已關閉交易。因此，除了估價問題，尼克森1971年的經濟政策也間接影響了這批黃金向美國的轉移。（關於最初計畫送往歐洲的部分，請參見本文末尾馬丁大使的陳述）。

回到7196號電報，巴特勒繼續回答：

「關於購買彈藥：首先，我認為我們必須意識到這是一把雙刃劍，局勢如履薄冰。我能理解南越願意『犧牲一切』自救的邏輯，但我們也必須留意其他人會如何看待和利用這件事。
隨便什麼人都能寫出一篇演講稿，描述一群頑固的將領為了多買幾夾子彈，不惜變賣一個正在崩潰國家的文化遺產。即便南越想動用自有資金購買是合理的，也必然會產生負面影響。
因此我們必須對此論調極度謹慎。總體而言，我對此事的看法是負面的，至少在目前。在等待（國會決定）援助法案期間，我們不需要做這種事。」

這是一個極其冷酷的評論！在走投無路之際，大使只想幫助盟友利用剩餘資源爭取一點談判籌碼，怎會有人如此狠心，指責對方的將領是在變賣「正在崩潰國家的遺產」去換幾夾子彈！馬丁大使（以及法國大使梅利隆）當時正在努力斡旋政治解決方案，華盛頓對此心知肚明。

當時已是4月19日，參議院國防委員會已經投票反對軍援南越，而巴特勒竟然還建議馬丁「等待國會表決援助法案」。我認為巴特勒這樣說只是為了讓馬丁閉嘴不要再有任何動作。身為國家安全會議的官員，巴特勒肯定比誰都清楚國會的真實態度。(P247)

這是一份歷史文件，內容關於1975年4月18日從西貢運送黃金的計畫，涉及美國大使館工作人員與越南官員的討論。

文件主題：GVW黃金運送（GVW Gold）。
日期：1975年4月18日。
相關人員：來自西貢美國大使館的Denny Ellerman 和美國國家安全委員會工作人員的Malcolm Butler。
關鍵內容：計畫將黃金保管權移交給紐約聯邦準備銀行。

圖片文字翻譯

244 • 阮進興
0169
1807552 1975年4月
經由馬丁頻道
西貢• 0712
於第一個工作小時送達
1975年4月18日
致：華盛頓國家安全委員會工作人員，Malcolm Butler
來自：西貢美國大使館，Denny Ellerman
主旨：GVW 黃金
1. 我已與阮文謙先生及空軍武官討論運送細節。阮文謙先生建議在西貢飛機旁將保管權移交給紐約聯邦準備銀行。這是否需要派遣聯邦準備銀行保管員和安全小組前往西貢？空軍武官通知我，從其他外運航班的角度來看，最好由一架飛機直接運送到紐約。
2. 請將這些考慮因素納入聯邦準備銀行和國際發展署的預備規劃中。同時告訴我我們能採取什麼措施來促進執行。
3. 致以誠摯的問候。
馬丁

這段文字記錄了南越倒數時刻關於「16噸黃金」移交的最後掙扎，以及對南越政府剩餘外匯儲備用途的追蹤與反思。

文章重點摘要

馬丁大使的最後催促： 在西貢陷落前9天（4月21日），馬丁大使仍不斷致電華盛頓，請求美國國防部協助運送黃金，以換取軍火。他強調南越願意派人護送，並請求美方解決保險技術問題。
美國的拖延與計畫流產： 馬丁後來向國會作證指出，由於美國在保險安排上的延誤，加上阮文紹辭職下台，新任總統（陳文香與楊文明）未及時批准，導致黃金未能運出。
移交真相——16噸金磚： 西貢陷落後，這批黃金留在了南越國家銀行。黃金保管人胡寶山（Huỳnh Bửu Sơn）證實，庫內共有1,234塊金磚（約16噸）及珍貴古金幣，賬實完全相符，證明了南越銀行官員的高度專業與誠實。
剩餘外匯（美金）之謎： 阮文紹總統生前曾向作者詢問：南越留在美國的外匯儲備（金額遠超16噸黃金）下落如何？他建議動用這筆被美國凍結的資金，透過人道援助換取河內釋放「再造營」中的南越官員。
凍結資金的命運： 美國政府在1975年後凍結了所有南越政府及私人資產。作者曾試圖推動將這些資金用於人道目的，但在當時美越關係對立及禁運背景下極其困難。

完整中文翻譯

最後的催促 (第247頁)

儘管巴特勒（Butler）試圖推託，馬丁大使仍選擇無視，繼續施壓。距離最後時刻僅剩9天，他發出了編號為「西貢 0719」的電報：

1975年4月21日 收件人：國家安全會議（NSC）馬爾科姆·巴特勒先生 關於：越南共和國的黃金
「我方管道要求盡快協助移交這批黃金。我們將感謝您協助解決剩餘的技術問題。
參考電報（Reftel）指出，這是該管道首次請求國防部協助運輸。相信您可以提供幫助。安全形勢允許給予肯定答覆，且有必要由國防部下達後續指令。請您費心確保保險方面不會出現困難。
越南共和國政府將視需要派遣隨行人員及保安。請詢問聯邦儲備銀行與國防部還需做些什麼……」 —— 馬丁

南方淪陷後，1976年1月27日，馬丁大使向美國國會就此問題作證報告：（見《與盟友撤走時》，第312頁）：

「當時已做了臨時安排，準備將黃金儲備轉移至瑞士巴塞爾的國際清算銀行（BIS），作為在歐洲貸款購買彈藥的抵押品。當消息洩漏後，已無法通過民航運輸。隨後安排將黃金轉入紐約聯邦儲備銀行（南越）的賬戶。不幸的是，當美國方面在尋求保險資源過程中出現延誤時，紹總統已經離職。副總理兼財政部長未能獲得新任總統的許可來運走這批黃金。」

關於延誤問題，直到4月26日，國務院才電告大使館稱已安排好部分保險，且黃金必須在4月27日凌晨7時前運走。當時一架飛機已在菲律賓克拉克基地待命，隨時準備飛往西貢接貨。

規定的運送時間點也很詭異。為什麼非得在4月27日清晨之前？或許是根據計畫，北越軍隊將在當天進攻西貢。1975年5月5日的記者會上，國務卿基辛格曾透露：「直到4月27日，河內仍表現出想談判政治解決方案的意願，不知為何，他們在4月27日突然改變了主意。」真相如何，至今無人知曉。

金庫鑰匙保管人的證詞

最終，這批黃金留在了國家銀行的地庫中。2006年5月1日，西貢《青年報》刊登了一篇文章，由當年越南共和國的「金庫鑰匙保管人」親自撰寫。作者是胡寶山先生，他是1975年前銀行界的知名人士。胡先生詳細描述了他與負責地庫密碼的黎明謙（Lê Minh Kiêm）的工作。當接到清點金銀的命令時，兩人非常冷靜，因為「那是我們每月、每年都在做的常規工作……我毫無疑慮，因為我確信倉庫內的現金和黃金與賬本完全吻合。」

這座位於大理石大樓地下的金庫建造極其堅固，擁有兩層圍牆，每層厚近半米。鋼門重逾一噸，配有兩把鎖，且定期更換密碼。盤點結果如下：

兩個金庫內共16個鐵櫃，裝有 1,234塊金磚，每塊重12至14公斤；每塊金磚都刻有編號與成色（通常為9997或9998）。
除了金磚，還有一些由各國發行的18、19世紀極其珍貴的古金幣。（按平均每塊13公斤計算：13kg x 1,234塊 = 16,042kg。簡稱為 16噸黃金。）

清點過程詳細且清晰，完全符合賬面記錄。胡寶山先生結論道：「對我們而言，這證明了曾在國家銀行工作的人員具備嚴謹的管理作風。」

因此，最終金庫移交給勝利者的過程，與權力移交一樣，都是在秩序中完成的。

阮文紹總統對剩餘美金儲備的看法

在1986年出版的《獨立宮秘密檔案》中，我們曾提過16噸黃金的事。之後我們建議紹總統出面澄清關於他個人運走黃金的謠言。他說黃金的事「不必澄清」，卻問了另一個更重要的問題：越南共和國剩餘的美元外匯是多少，美國政府是如何處理的？

我們回答，只知道陷落後，美國政府「攔截」並「凍結」了所有屬於南越政府及個人的款項。他叮囑道：「設法去了解並遊說美國政府，動用這筆寶貴的資金來幫助船民，或以人道援助的形式與河內談判，幫助那些在『學習營』裡的兄弟。」

35年來，輿論僅圍繞著16噸黃金打轉，很少有人注意到南越剩餘的美元儲備。這筆儲備的價值遠超黃金。我們開始研究這筆資產，希望能用它來支持眾多正在運作關閉學習營的個人與團體。要查清1975年4月後這筆錢的準確餘額及動向極其困難。此外，我們也告訴紹總統，由於當時美國仍對越實施禁運，談判非常艱難。

紹總統表示他知道困難，但他認為在羅納德·雷根（Ronald Reagan）總統執政時期，要推動人道援助以幫助仍被困的軍公教人員，相對而言是較有利的契機。

(P252)

這張圖片顯示的是1975年4月21日的一份重要歷史文件，內容關於在西貢撤離期間運送黃金的請求。

此為美國駐西貢大使館於越戰結束前夕發出的緊急電報。
文件請求美國國防部協助以「最快速度」將黃金運出。
提到必須解決「保險糾紛」並確保「安全局勢」下的運輸安全。
電報簽署人為當時的美國駐南越大使馬丁（Graham Martin）。

圖片文字翻譯

250 • 阮進興
310500 1975年4月
經由馬丁通道
西貢0719 即時
在第一個工作小時內送達
1975年4月21日
201
馬爾科姆·巴特勒，國家安全委員會工作人員，華盛頓
寄件人：丹尼·埃勒曼，美國駐西貢大使館
主旨：越南黃金
參考：西貢5362
1. 前方通道傳達了儘快移動黃金的請求。感謝您協助解決剩餘的技術細節。
2. 參考電報首次浮現前方通道請求國防部協助運輸。假定您已將此事項打通。安全局勢使得有利的答覆和隨附的國防部通道命令勢在必行。確保沒有保險糾紛。
3. 越南將根據需要提供監管人和安全警衛。檢查費萊森，聯邦儲備銀行和國防部關於什麼是必要的。
馬丁。

這段文字揭露了1975年西貢陷落後，越南共和國（南越）留在美國的巨額外匯儲備之命運，以及作者在1990年試圖阻止美國國會動用這筆錢補償美商，轉而將其作為談判籌碼以解救受困於「學習營」官員的努力。

文章重點摘要

美國國會的意圖： 1990年春，美國國會出現遊說活動，計畫制定法律動用南越剩餘的外匯儲備，來補償以前在南越投資的美商。作者對此感到憂心，認為美國在1975年拒絕增援，現在卻想掏空南越最後的「錢包」。
資產規模（1975年）： 除了16噸黃金（約1.2億美元）留在西貢外，南越國家銀行（NHQG）在海外（主要是美國）還存有大量外匯。1975年3月時，這筆預算約為1.79億美元。
資金去向與凍結： 根據國際慣例，南越將大部分硬通貨儲備存放在紐約與舊金山的聯邦儲備銀行、瑞士國際清算銀行及花旗等大銀行。1975年4月30日西貢陷落後，美國根據《外國資產管制法》凍結了所有相關賬戶。
1983年的官方清點： 美國財政部在1983年進行全面調查。截至1983年6月30日，南越被凍結資產（含利息）總計超過1.5億美元，其中絕大部分屬於南越國家銀行。
1990年的估值： 根據作者在美國財政部的研究，由於利息累積（年化約8.5%），這筆資產到1990年已增值至約2.71億美元。加上一些涉及第三國（可能是法國）的爭議款項，總額接近3億美元。
作者的建議： 作者主張這筆錢應作為與河內談判的「誘因」（incentive），要求河內關閉所有「學習營」，而不是用來補償美國公司。

完整中文翻譯

美國國會提案：動用南越儲備補償美商投資 (第252頁)

1990年春天，國會的朋友告知我們，目前正有一些遊說活動，試圖推出一項法案：「動用越南共和國剩餘的儲備金，補償以前在南方經營的美國公司」。

回想起1971年（譯註：應為1975年）春天，面對「飢時一口值千金」的哀求，美國國會轉過頭去。現在，在這個破錢袋裡僅剩的一點點錢，他們竟還打算全部掏空。這讓我們深感憂慮。因此，我們建議美國政府應將這筆錢作為與河內談判關閉所有學習營的「誘因」（incentive）。最好的辦法是設法影響美國民眾與領導層的輿論。對我們而言，唯一的途徑就是透過媒體，就像我們在1975年4月30日的記者會上所做的那樣。

我們投入了大量的時間與精力去聯繫美國財政部、國際貨幣基金組織（IMF）及世界銀行的權威機構，以查清問題。以下是詳細摘要：除了那批價值約1.2億美元（按當時金價）的16噸黃金外，還有其他重要的儲備。作為一名經濟學教授，我為關注「越南共和國經濟史」的讀者記下以下數據：

這筆資產是越南共和國國家銀行（NHQG）持有的「自有外匯儲備」，而非由美國在華盛頓管理的剩餘援助款（那筆援助款已用於支付第一批難民的開支，見《當盟友撤走時》第446頁）。

國家銀行的會計是以越南盾為單位記錄儲備，上述數據是我按各時期的匯率換算成美元的。1973-1974年間，由於通貨膨脹極高，貨幣貶值。但匯率並非採取一次性劇烈貶值，而是逐步調整以避免動盪。請讀者注意，外匯儲備曾一度快速下降，從1973年第一季度的1.47億美元降至1974年第二季度的1.01億美元。但從1974年9月起趨勢逆轉，儲備開始迅速增加。這是因為收到了石油開採公司繳納的數千萬美元。到1975年3月，外匯儲備上升至約1.79億美元（相比之下，16噸黃金的價值僅約1億至1.2億美元）。儲備回升的另一個原因是南越政府當時限制了許多進口，以節省外匯。

美元存在哪裡？

這筆錢顯然不全存在（西貢）章陽碼頭總部的金庫裡。作為負責機構，國家銀行依據自由世界各中央銀行的慣例，總是將大部分外匯儲備進行寄放。除了留在國內的一部分，硬通貨（hard currencies）儲備被寄放在紐約與舊金山的聯邦儲備銀行、瑞士巴塞爾的國際清算銀行（BIS）、美國銀行（Bank of America）及花旗銀行。這些儲備賬戶大部分投資於經濟強國（特別是美國）的國庫券。因此，總體而言，這筆錢難以快速動用。因為如果在到期前賣出國庫券可能會蒙受損失，且極易暴露（如當時計畫運送黃金那樣），一旦暴露將強烈影響貨幣貶值。這解釋了為什麼在被切斷軍援時，阮文紹總統雖然下令「豁出去了」動用所有餘額購買補給，但經濟財政部門當時卻只討論如何利用黃金。

根據國際金融慣例，IMF通常建議各國持有相當於三個月進口額的儲備。1973、1974年間，南方每年的進口額（不含援助物資及食品的4.5億美元）約為3億至3.5億美元。因此，越南國家銀行在美國寄放的外匯平均相當於三個月的進口額。這筆金額隨出口、進口、援助及外國投資等因素而波動。此外，一些越南私人銀行與公司也寄放了少量外匯。

1975年4月30日西貢陷落後，根據《外國資產管制法》（1950年12月17日中共有份參與韓戰後簽署），美國下令凍結南越在美各銀行寄放的所有賬戶。當時沒人確切知道具體餘額。1975年5月，美國財政部透過電話核對5萬美元以上的存款賬戶，估計總額為9900萬美元（讀者請注意，僅靠電話且僅核對5萬美元以上的賬戶是不精確的）。據財政部稱，後來的調整是因為審計總署（GAO）發現有一家銀行對越南存款的報告有誤。直到1983年，美國政府才正式進行全面調查。

美國於1983年清點南越資產

1979年，美國政府指示各銀行必須集中南越的存款及到期證券，全部轉入計息賬戶（這意味著此前是不計息的）。

1983年進行了清查：財政部致函600家大型銀行、50家公家機構及相關個人要求申報。截至1983年6月30日，估計結果超過1.5億美元。 產權分布如下：

越南國家銀行：$145,735,827
私人銀行：$3,846,152
私人公司：$516,788
個人：$218,552 總計：$150,317,319

作者對1990年儲備價值的估算

根據我們在美國財政部的獨立研究，1989年這筆錢預計已達2.5億美元（銀行平均支付約8.5%的年利率）。按此利率計算，到1990年，這筆資產已超過2.71億美元。此外，還有一筆4000萬美元因「涉及第三國」（可能是法國）而未計入。據財政部稱，這筆錢尚在爭議中，雙方權屬不明。若假設屬於南越的部分佔三分之二，則總資產將接近3億美元。此外，還有一部分南越商人在1975年前為美國服務（如為西貢美國援助署USAID建設或供貨）的待結算款項。

(P256)

這是一份關於越南共和國（南越）在巴黎和平協定簽署後的經濟數據表，主要記錄了1973年至1974年間的外匯存底狀況。

資料時間與項目：表中詳細列出了1973年3月至1974年12月，每季度的外匯存底總額（以十億越南盾為單位）、美元對越南盾的匯率，以及換算為美元的外匯存底總額（以百萬美元為單位）。
匯率變動：美元對越南盾的匯率在這段期間內呈現明顯的上升趨勢，反映了越南盾的貶值。
存底趨勢：以美元計算的外匯存底在1973年下滑，但在1974年有所回升，特別是在1974年年底。

圖片文字翻譯

標題：巴黎協定後越南共和國外匯存底情況
列項目：
- 外匯存底（十億盾）
- 匯率（美元/越南盾）
- 折合美元外匯存底（百萬美元）
行項目（時間）：

1973年：3月、6月、9月、12月
1974年：3月、6月、9月、12月

這段文字記錄了 1991 年前後，阮文紹總統與作者針對南越（越南共和國）被凍結在美資產的最後努力。他們試圖阻止美國國會將這筆錢用於補償美商，轉而將其作為人道談判籌碼，以解救仍受困於「學習營」（再造營）的南越軍公教人員。

文章重點摘要

媒體攻勢： 1991 年 10 月，作者在《華盛頓郵報》（Washington Post）發表文章，揭露南越留在美國銀行中的資產現狀，呼籲美國政府利用這筆錢支持自由，而非僅補償大企業。
國會的利益爭奪： 當時美、共和兩黨議員均提出法案，試圖解凍這筆錢以償付在南越投資受損的石油公司（如阿拉斯加的石油商）。
作者提出的五大反對點：
1. 帳目與產權清點尚不完整。
2. 支付順序缺乏公正（為何石油公司優先？）。
3. 美越政府間尚有債務（如經濟發展貸款）未清。
4. 此舉將引發對古巴、伊朗等國凍結資產處理的聯鎖負面影響，成為財政部的惡夢。
5. 眾多越裔美籍個人與承包商也擁有合法索賠權。
人道訴求與談判籌碼： 作者主張這筆錢本質上屬於飽受苦難的越南人民。由於當時蘇聯解體導致對越援助驟減（從15億美元跌至1億美元），河內陷入財政危機，外匯儲備僅剩2000萬美元。作者建議將這筆凍結資產作為槓桿，要求河內關閉所有學習營。
阮文紹總統的初衷： 阮文紹並未對過去的同袍撒手不管。他希望這筆原本用於國家防衛的「神祕的3億美元」能在15年後，轉化為救出戰俘與難民的救命錢。

完整中文翻譯

提議動用儲備金談判以關閉學習營（第256頁）

在諮詢過阮文紹總統後，我們的第一步是撰寫報刊文章。根據經驗，在華盛頓最有影響力的是《華盛頓郵報》，且從總統到基層官員，週日的「觀點」（Outlook）版面是必讀之選。但如何說服報社刊登關於一場美國急於遺忘的戰爭受害者的文章？最初，報方認為這不重要且含糊。為了提供充分證明，我們透過學界友人的協助，進入美國財政部與聯邦儲備銀行研究更精確的細節。在展示研究結果後，編輯部被說服了，同意於 1991 年 10 月 20 日（週日）在「觀點」欄目刊登文章，標題為：

「越南留在銀行裡的錢：如何透過解凍資產來支持自由」

在文中，我們呈現了前述的資產演變、清點與計算數據，並評論道：「目前已有高達 200 份各類申請，要求動用這筆凍結資金進行損害賠償；其中規模最大的是幾家石油公司，它們曾在 1970 年代初向南越政府支付款項以獲得近海勘探權…… 在參議院，共和黨議員穆考斯基（Frank H. Murkowski，阿拉斯加州）已提交解凍資產以償付石油公司的法案…… 在眾議院，民主黨議員托里切利（Robert G. Torricelli，紐澤西州）也將類似法案列入議程。」

當時兩院都準備審議此問題。我們思考必須設法延緩此進程，因為一旦法律通過就難以逆轉（正如陷落前我們曾試圖阻止國會於 4 月 19 日投票停止援助一樣）。因此，在諮詢律師後，我們在文中提出了五點權衡建議：

會計與產權問題： 這些款項的核數、評估與所有權界定尚未完整。美國政府僅檢查了極少數銀行與聯儲銀行的賬戶，而當時全美有超過 14,000 家銀行。
償付順序問題： 應考慮誰先誰後（為何僅優先支付穆考斯基議員提議的阿拉斯加石油商？）。
政府間債務： 美方可能索要剩餘資產補償，以及 1974 年美國國際開發署（USAID）貸款給南越的 5000 萬美元「經濟發展基金」。
先例影響： 處理南越資產的方式將影響柬埔寨、寮國、伊朗、古巴、北韓等國資產的解決。若僅補償特定公司，將成為財政部的管理惡夢。
私人索賠權： 許多尚未結清帳款的越裔美籍承包商、進出口公司亦有權索償。

隨後，我們訴諸美國人民的良知：

「我們認為，這筆凍結資金首要且最應屬於正遭受苦難的越南人民。這是他們在海外唯一的資產。幸運的是，它仍安全地掌握在美國政府手中。越南人寄託於此的心理價值遠超其金錢價值。因此，使用這筆資產必須極其謹慎且符合人道。我們合理地建議：這筆錢的使用應符合所有權人的最高利益…… 第一步是將部分資產作為槓桿，與河內談判關閉所有『學習營』…… 如果資產能在與河內談判的框架內使用，我們相信會產生極正面的迴響……」

為何如此？ 「因為目前國際觀察家估計越南的外匯儲備已降至 2000 萬美元，僅夠維持 4 天的進口。此外，蘇聯突然中斷援助已引發前所未有的財政危機。1980 年代蘇聯每年援助約 10 億至 15 億美元，到了 1991 年僅剩 1 億美元。」

最後，為了阻止國會將儲備金全部賠給美國公司（尤其是代表石油產地阿拉斯加的穆考斯基議員），我們建議國會不要插手，最好的辦法是「將南越凍結資產問題交由國務院與財政部處理」。

寫到這裡，我感觸良多：1975 年初，南越政府全力遊說僅 3 億美元的緊急物資援助（見《與盟友撤走時》第 226 頁的「神祕數字」）卻失敗告終。美國國會代表團於 2 月底到西貢考察後的拒絕，令所有人感到悲憤與羞辱。3 月初代表團離去後，邦美蜀隨即陷落。如今，15 年後，又有國會議員想染指這筆凍結資金。而這筆錢剛好也是約 3 億美元。這真的是一個「神祕數字」。

1990 年代初所有剩餘學習營的關閉，是許多個人與團體共同努力的結果。至於阮文紹總統，我只想說明一點：他並沒有對戰友與同胞撒手不管。

當然，根據國際公法中的國家繼承（Succession of States）原則，1975 年後的資產主權應屬於越南新政府。但阮文紹總統與我們仍寄望於美國：在與越南政府談判清償（扣除被徵收的美國資產後）時，若美方手中仍有盈餘，希望能將其用於救助仍困在學習營中的昔日盟友。這個心願最終在各界的努力下得以部分實現。

(P261)

這是一張關於越南歷史的圖片，主要內容為報紙專欄。

這是《華盛頓郵報》的「展望」評論與觀點專欄。
文章標題為「越南的銀行存款」。
主題探討美國如何透過釋放西貢的凍結資產來援助自由。
頂部註記為「總統阮文紹的心聲· 259」。

越南文翻譯

頂部：總統阮文紹的心聲· 259
報紙名稱：華盛頓郵報
專欄：展望· 評論與觀點
標題：越南的銀行存款
副標題：美國如何透過釋放西貢的凍結資產來援助自由

這是一張具有收藏價值的南越盾紙鈔，具體資訊如下：

物品：南越國家銀行發行的1000 盾紙鈔，常見於1960 年代末至1970 年代初。
圖案：紙鈔正面描繪了當時位於西貢的南越國家銀行大樓。
狀況：由於南越已於1975 年不復存在，此類紙鈔現為歷史收藏品，不再具有流通價值。
相關書籍：該圖片似乎出自阮進興(Nguyễn Tiến Hưng) 所著的書籍[圖像上下文]。

圖片文字翻譯

NGÂN HÀNG QUỐC GIA VIỆT NAM：越南國家銀行
MỘT NGÀN ĐỒNG：一千盾
Hình Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam in trên đồng tiền 1000.：印在1000 盾貨幣上的越南國家銀行大樓影像。

這張圖片顯示了越南共和國（南越）前總統阮文紹相關書籍中的一個表格，詳細列出了存放在保險箱中的金條數量。

該表格標題為「存放在保險箱中的金條清單」。
清單記錄了不同保險箱（Hầm số 3 和Hầm số 6）中儲存的金條數量。
數據顯示總計共有1,234 條金條。
資料來源標註為發行局，時間為1975 年4 月。

圖片文字翻譯

存放在保險箱中的金條清單

3號地窖

40號保險箱：80條
41號保險箱：80條
42號保險箱：80條
43號保險箱：80條
44號保險箱：80條
45號保險箱：80條
46號保險箱：80條
47號保險箱：73條
633條

6號地窖

202號保險箱：35條
203號保險箱：80條
204號保險箱：80條
205號保險箱：80條
206號保險箱：79條
207號保險箱：89條
215號保險箱：88條
216號保險箱：70條
601條

總計：1,234條金條
(來源：發行局，1975年4月)
存放在保險箱中的金條清單。 (圖：黃寶山)

先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。

CHƯƠNG 12

Câu Chuyện Hai Hầm Vàng Và

Từng Trăm Triệu Đôla Dự Trữ (P237)

Chỉ đứng xa xa mà chụp ảnh thôi, chớ có mon men đến sát gần. Từ bao nhiêu năm qua, những lời đồn đại về

ngôi nhà ấy rất là đáng sợ. Nó là một tòa nhà đồ sộ,

xây bằng đá hoa cương và thép, nằm chơ vơ ngay giữa đồng

không mông quạnh. Người ta chuyền miệng nhau rằng ngoài

hàng rào kiên cố bằng bê-tông và đá hoa cương, tòa nhà còn

được bảo vệ bằng một hàng rào điện cao thế. Ai leo vào là

khó thoát. Và nếu có những đám cướp nổi danh như John

Dillinger, “Pretty Boy” Floyd, hay Bonnie & Clyde xâm nhập

vào thì cũng bó tay, chẳng có cách nào khuân vác vàng đi

được. Nguyên cánh cửa kho cũng đã nặng tới 20 tấn. Rồi bao nhiêu hệ thống bảo vệ tối tân. Bởi vậy, về an toàn của tòa nhà

Fort Knox (gần Louisville, tiểu bang Kentucky) thì hết chỗ

nói. “As secure as Fort Knox” (an toàn như Fort Knox) là một

câu ví thông thường của người dân. Đây là kho chứa đựng

một số vàng dự trữ khổng lồ. Fort Knox lại là trung tâm đào

tạo Lực lượng Thiết giáp Hoa Kỳ (và VNCH). Chắc chắn rằng

lực lượng này còn có nhiệm vụ bảo vệ cái kho quý kim của

quốc gia.

Trước đây, lượng vàng dự trữ Fort Knox được coi như là

bảo đảm cho giá trị cuả đồng đôla. Khi Ngân Hàng Trung

Ương các quốc gia khác muốn dùng đồng tiền xanh để mua ra

lấy vàng thì chẳng có vấn đề gì: quý kim được tháo khoán

ngay từ Fort Knox để thanh toán với giá nhất định là cứ 35

đôla đổi lấy một lạng vàng. Một phần lớn dự trữ của VNCH

chứa trong hai hầm vàng cũng là những thoi vàng mua của

Ngân Hàng Dự trữ Liên bang Mỹ. Số còn lại là mua của công

ty đúc vàng Montagu ở Nam Phi và vàng thoi do Công ty Kim

Thành đúc tại Việt Nam từ số vàng do Tổng nha Quan thuế

tịch thu từ buôn lậu.

Tổng Thống Nixon đóng “Cửa Sổ Vàng ”

Từ cuối thập niên 1960, vì tình hình cán cân ngoại thương

Hoa Kỳ quá thâm thụt nên khả năng thanh toán đồng đôla

bằng vàng dần dần mất đi. Bởi vậy vào năm 1971, TT Nixon

đã lấy một quyết định táo bạo: ông ngang nhiên cho hủy bỏ

tính cách chuyển đổi của đồng đôla (convertibility): từ nay,

Mỹ không còn đổi nó ra vàng nữa, và “Cửa Sổ Vàng” (The

Gold Window) phải đóng lại. Tôi còn nhớ là khi nghe tin này

vào tối Chủ Nhật, ngày 15 tháng 8, 1971, cũng hết sức bỡ ngỡ.

Không ngờ chính ông Nixon lại áp dụng một biện pháp đi

ngược lại với triết lý bảo thủ là niềm tin tưởng vào kim bản vị.

Ông lên TV tuyên bố việc này vào đúng giờ của chương trình

Bonanza, một chương trình rất nổi tiếng thời đó, được chiếu vào mỗi tối Chủ Nhật. Dư luận thế giới bất mãn về biện pháp

này, nhưng cũng chẳng làm gì được. Nhiều người cho là ông

“hạ bệ” (de-throne) đồng đôla, và đã lấy một quyết định đảo

ngược truyền thống gần 200 năm của Hoa Kỳ. Mà kể cũng lạ,

TT Nixon lại tuyên bố biện pháp này vào giữa tháng 8, 1971,

suýt soát gần đúng ba năm trước ngày “Song Bát” (mồng 8

tháng 8§, 1974) là ngày ông phải từ chức.

Từ ngày hạ bệ đồng đôla, Hoa Kỳ cũng chẳng cần mua

thêm vàng nữa. Trái lại, thỉnh thoảng một số vàng lại còn

được đem ra bán đấu giá, và người dân Mỹ được tự do giữ

vàng. Nơi đây, tôi cũng lưu ý độc giả là từ sau biện pháp

NÑixon nhân dân Mỹ mới được buôn bán vàng, và ngày nay tại

các khu thương mại của cộng đồng người Việt trên đất Mỹ

mới có được nhiều tiệm vàng buôn bán sầm uất, nhất là vào

dịp Tết. Trước đó, từ tháng 3, 1933 dưới thời Tổng thống

Roosevelt, người Mỹ bắt buộc phải bán hết vàng (kể cả đồng

tiền vàng và vàng thoi) cho Chính phủ, ngoại trừ những món

tư trang nho nhỏ hoặc lượng vàng nhỏ dùng vào kỹ nghệ (như

răng vàng).

Sau biện pháp Nixon, tới năm 1975 thì giá vàng lại càng

lên xuống mạnh. Nhiều con buôn đi thu mua vàng để đầu cơ

tích trữ. Chắc bà con ta còn nhớ lúc ở các trại Camp Pendleton,

Fort Chaffee, Indiantown Gap, nhiều lái buôn vào trại thu mua

vàng, có khi còn ép giá xuống vì thấy người ty nạn có nhu cần

cần bán để lấy tiền mặt.

Nhưng đó là kể từ tháng 5, lúc đã nhập trại. Còn tháng 4,

1975, trước khi sụp đổ thì sao? Chính biện pháp Nixon lại còn

ảnh hưởng cả tới kế hoạch của VNCH vào giờ phút chót. Nó

đã làm trở ngại việc Ngân Hàng Quốc Gia chuyển vận số

vàng sang Mỹ để mua tiếp liệu cần thiết khi quân viện đã cạn

kiệt.

TT Thiệu chỉ thị dùng cả vàng để mua tiếp liệu

Chuyện 16 tấn vàng đã là một để tài nóng bỏng chuyền

miệng, trên báo chí và trên mạng ngay từ tháng 4, 1975 cho

tới ngày nay. Chúng tôi cũng đã đề cập tới trong cả hai cuốn

sách “Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập” (1987) và “Khi Đồng Minh

Tháo Chạy” (2005). Tuy nhiên nhiều người vẫn còn thắc mắc

và trong những buổi ra mắt sách KĐMTC đã có nhiều câu hỏi

xoay quanh vấn đề này. Gần đây (2005) đài BBC còn tiết lộ

thêm tài liệu từ Văn khố Quốc gia Anh nói về vấn để vàng.

Bởi vậy trong chương này chúng tôi xin bổ túc bằng những

văn kiện lịch sử liên hệ để vấn để được sáng tổ hơn. Đây là

những văn kiện chúng tôi mới có được về những sắp xếp giữa

Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam ở Sài gòn hồi đó và Washington để chuyển vàng đi.

Như đã viết trong cuốn KĐMTC, vào mùa thu 1974, Miền

Nam khốn khổ vì món tiền 300 triệu đôla, một 'con số mầu

nhiệm." Con số này cần thiết để đáp ứng tức thì cho lục quân

($203 triệu, 68%), không quân ($91 triệu, 30%). Sau bài diễn

văn của Tổng Thống Ford tại Quốc hội ngày 9 tháng 4, 1975,

khả năng có thêm tiền từ ngoài vào đã hoàn toàn biến mất.

Nhưng trong nhà thì vẫn còn một số lượng vàng và đôla dự

trữ, bởi vậy TT Thiệu đã ra lệnh “xả láng”, dùng cả vàng, dự

trữ còn lại của VNCH để mua tiếp liệu (xem Chương 6).

Sau buổi họp tại Dinh Độc Lập ngày 1 tháng 4, 1975, ngày

mồng 2 tháng 4, trong phiên họp hàng tuân vào mỗi thứ Tư,

Nội Các cũng đi tới quyết định là cho chuyển ngay số vàng

này ra ngoại quốc, hoặc tới Thụy Sỹ hay Nữu Ước. Thống đốc

Ngân Hàng Quốc Gia, ông Lê Quang Uyển được chỉ thị thi

hành. Ông Uyển lập tức liên lạc với các hãng máy bay và

hãng bảo hiểm Lloyd”s ở Luân Đôn để lo việc chuyển vận.

Chẳng may, chỉ vài ngày sau khi ông Uyển tham khảo với các

hãng máy bay, tin đã lọt ra ngoài. Người ta bàn tán rằng ông

Thiệu sắp chở vàng đi để hưởng thụ sau khi từ chức. Thế là mọi chuyện bị khựng lại, vì khi kế hoạch này đã lộ ra thì độ

nguy hiểm về chuyển vận tăng lên cao, hãng bảo hiểm Lloyd”s

từ chối không xem xét nữa. (P241)

先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。

Đại sứ Martin nhảy vào giúp

Đại sứ Martin đồng ý ngay là sẽ giúp chuyển vàng ra ngoại

quốc khi ông Uyển yêu cầu. Lúc đầu thì ông cũng để nghị

vẫn cứ dùng vàng để mua tiếp liệu tại Âu Châu vì dễ hơn là

mua ở Mỹ. Ông thừa biết rằng cả Tổng thống lẫn Ngoại trưởng

và Quốc hội Mỹ đều đã phủi tay rồi mà ông và Chính phủ

VNCH vẫn cứ lằng nhằng việc này việc kia thì chắc là sẽ bị

nghi ngờ rằng còn đang muốn dùng mánh lới gì đây, bởi vậy,

ông phải thanh minh trước và chỉ thị cho Denny Ellerman,

Tham vụ tòa Đại sứ đánh điện về Washington với chữ ký của

ông (gạch dưới do tác giả):

Chuyển qua đường giây của Martin SÀIGÒN 0709

Xin chuyển vào giờ làm việc đầu tiên

Ngày 17 tháng 4. 1975

Gửi tới: Ông Malcomb Butler, Hội Đồng ANQG (NSC)

Người gửi: Denny Ellerman, Tham Vụ toà Đại sứ

‹ Về Việc: Khả năng mua đạn dược

“Chúng tôi thực sự muốn tránh những mánh lới; nhưng

mặt khác, chúng tôi cũng không muốn bỏ qua một cơ hội

nếu nó tới. Ý kiến của nhân viên làm việc trên Quốc hội

và của ông Erich (Von Marbod) đánh giá về việc này sẽ

giúp chúng tôi quyết định xem có nên đề nghị với phía

VNCH xúc tiến việc dùng đến vàng để mua đạn dược

hay không (gạch dưới là do tác giả) Trong suốt thời gian 1973-1975, vì luôn hăng say vận động

cho Miền Nam, ông Martin đã bị mang tiếng. Nhiều người tại

Washington cho là ông dùng mánh lới. Giờ đây, thực ra ông

cũng đang mách kế cho VNCH: nếu không đi thẳng được thì

ta cứ đi vòng. Mua tiếp liệu với tiền riêng của mình thì khỏi

phải chờ đợi Quốc hội chuẩn chỉ, lại có thể đi lách quanh thủ

tục quân viện thông thường rất rườm rà tại Bộ Quốc Phòng.

Nói nôm na ra là ông đang muốn giúp để mua “chui, ngoài

khuôn khổ viện trợ Mỹ.

Ông còn để nghị là nên kết nạp cả dự trữ ngoại tệ cùng

với số vàng để mua đạn dược. Vào lúc ấy lại có một trở ngại

là Chính phủ Mỹ không muốn dính dáng gì vào việc đánh giá

vàng nói chung, nhưng ông Martin lý luận:

“Việc mua đạn dược có thể được gắn liền với việc chuyển

vàng đi và việc đánh giá lại số dự trữ vàng, giá trị gần

$100 triệu theo cách đánh giá hiện hành (tức là dưới giá

thị trường - lời tác giả). Tôi biết rằng Chính phủ Mỹ vẫn

ái ngại về việc tái đánh giá vàng. Xin ông tham khảo với

ông Charles Cooper (nguyên Tham Vụ Kinh Tế tại Sàigòn

trong nhiều năm) xem có vấn để gì không. Tôi cho rằng

chắc cũng không trở ngại vì ta đã không chống đối việc

Chính phủ Ý đã yêu cầu như vậy trong mùa hè vừa qua,

và họ còn yêu cầu trong một hoàn cảnh kém khẩn trương

hơn nhiều.”

Về việc đánh giá vàng thì sau biện pháp “hạ bệ vàng' (dethrone) của Nixon, giá vàng được thả nổi, nhiều quốc gia đặt

vấn đề với Mỹ về sự thiệt hại vì họ đã giữ dự trữ bằng đôla

trong nhiều năm, với giá cố định là $35/một lượng vàng. Bây

giờ thả nổi, giá vàng vọt lên thì ảnh hưởng của nó cũng giống

như đồng đôla bị phá giá, làm thiệt hại cho các nước khác.

Bởi vậy trong thực tế, ai cũng biết rằng Chính phủ Mỹ rất

ngại phải đương đầu với vấn đề đánh giá vàng.

Về số 16 tấn vàng của VNCH thì phải đánh giá cho rõ ràng là bao nhiêu để khi bán đi còn làm kế toán. Ngoài ra còn vấn

đề mua bảo hiểm. Vì thế khi đặt vấn đề “phải đánh giá lại,

chắc ĐS Martin muốn đánh giá cao hơn là 100 triệu đôla, con

số được cả hai phía Mỹ, Việt ở Sàigòn nói đến lúc ấy. Thực

ra, theo giá thị trường thì phải là 120 triệu. Biện pháp Nixon

một phần nào đã làm cho việc đánh giá lô vàng của VNCH

thêm phần rắc rối. Dù sao, Ellerman cũng khẳng định rằng:

“Chính phủ VNCH đã quyết định gửi vàng tới FRB/NY

(Ngân Hàng Dự Trữ Trung Ương/New York), nhưng việc

gửi lúc nào thì còn phải xác định.”

Chuyển đi như thế nào?

Để theo dõi việc này, ngay ngày hôm sau, ông Martin lại

cho gửi thêm một điện tín khác cho ông Butler ở Toà Bạch Ốc

để hối thúc:

Sàigòn số 0712

Ngày 18 tháng 4. 1975

Gửi tới: Ông Malcomb Butler, Hội Đồng ANQG (NSC)

‹ “Về Việc: Vàng của VNCH

“Tôi đã bàn chi tiết việc chuyên chở vàng đi với Thống

đốc (Lê Quang) Uyển và Tham Vụ Không Quân (Hoa

Kỳ). Ông Uyển đề nghị là phía VNCH sẽ chuyển quyền

giữ tài sản sang cho đại diện Ngân Hàng Dự Trữ Liên

Bang New York ngay tại cửa máy bay (tại Tân Sơn Nhất).

Như vậy có cần gửi người của Ngân Hàng FRB/NY sang

để tiếp thu cùng với nhân viên an ninh tới Sàigòn không?

Ông Tham Vụ Không Quân (Hoa Kỳ)cho hay rằng theo

như những chuyến vận chuyển đang bay ra thì nên cho

chuyển vàng đi bằng chỉ một chuyến bay thôi, và bay

thẳng tới New York.

“Yêu cầu ông để ý tới những yếu tố này trong kế hoạch

chuẩn bị cho việc vận chuyển của FRB/NY và Bộ Quốc

Phòng. Cũng xin ông cho tôi hay những gì chúng tôi có

thể làm được từ bên này để cho công việc được thực hiện

dễ dàng.

Trân trọng,

Martin

Phản ứng từ Tòa Bạch Ốc rất nhanh: một thông điệp được

tống đạt thượng khẩn ghi số “7196 (Bản dịch ra tiếng Việt

được đánh máy bằng chữ hoa cho giống chữ trong văn bản

nguyên thủy bằng tiếng Anh).

Ngày 19 tháng 4, 1975

Tòa Bạch Ốc

Gửi Toà ĐS Hoa Kỳ Sàigòn/Mật

Qua ngả SREF White House 50725

Vấn đề: VÀNG, MUA ĐẠN DƯỢC, VÀ VAY TIỀN

In!

2. “Về việc gửi vàng đi:

“ÔNG COOPER CHO TÔI HAY THẬT LÀ KHÔNG CÓ

THỰC TẾ NẾU MONG CHỜ NGÂN HÀNG DỰ TRỮ

LIÊN BANG HOA KỲ CHỊU CHẤP NHẬN SỐ VÀNG

TỪ SÀIGÒN. CHÚNG TÔI KHÓ CÓ THỂ TÌM ĐƯỢC

NGƯỜI NÀO ĐỨNG RA ĐỂ LÃNH NHẬN TRÁCH

NHIỆM VỀ LÔ VÀNG NÀY CHO ĐẾN KHI NÀO NÓ

TỚI ĐƯỢC NGÂN HÀNG DTLB Ở NEW YORK.

“NGÂN HÀNG NÀ Y CÓ CHO CHÚNG TÔI HAY RẰNG

HỌ ĐÃ TRẢ LỜI MỘT CÁCH TÍCH CỰC CHO MỘT

CÔNG ĐIỆN CỦA CHÍNH PHỦ VNCH YÊU CẦU NHẬN KÝ THÁC SỐ DỰ TRỮ NÀY, NHƯNG BỘ

NGOẠI GIAO LẠI NÓI RẰNG HÃNG HÀNG KHÔNG

WORLD AIRWAYS ĐÃ ĐƯỢC YÊU CẦU ĐỂ CHỞ

VÀNG, SANG ZURICH (BÊN ĐỨC). ÔNG CÓ THỂ HỎI

RÕ VỀ VẤN ĐỀ NÀY KHÔNG? CÒN VỀ. VIỆC TÁI

ĐỊNH GIÁ VÀNG THÌ KHÔNG CÓ VẤN ĐỀ GÌ CẢ”

Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang ở New York là ngân hàng

thường xuyên chấp nhận những ký thác từ các quốc gia khác

kể cả VNCH, nhưng lúc ấy nếu nhận một lượng vàng lớn cổng

kểnh, nặng nề, thì cũng phiển phức. Rồi lại còn vấn đề an

ninh nữa. 'Cửa Sổ Vàng' (the Gold Window) và Fort Knox đã

đóng cửa rồi, không còn giao dịch nữa. Như vậy, ngoài vấn đề

đánh giá số vàng của VNCH, biện pháp kinh tế 1971 của TT

Nixon lại còn gián tiếp ảnh hưởng tới việc chuyển vận số

vàng này sang Mỹ. (Về việc lúc đầu có kế hoạch gửi vàng

sang Âu châu, xin xem lời tường trình của Đại sứ Martin vào

phần cuối bài này).

Trở lại công điện 7196, ông Butler trả lời tiếp (công hàm

đánh bằng chữ hoa nên chúng tôi cũng theo như vậy):

3. “Mua đạn dược:

“TRƯỚC HẾT, XIN NÓI ĐỀ ÔNG BIẾT TÔI NGHĨ TA PHẢI NHẬN THỨC RẰNG ĐÂY LÀ CON DAO HAI LƯỠI. NÓ NHƯ NHỮNG SỢI CHỈ RẤT MỎNG MANH. TỘI CÓ THỂ HIỂU ĐƯỢC LÝ DO CỦA LẬP LUẬN RẰNG VNCH SẤN SÀNG “HY SINH TẤT CẢ," NHƯNG TA CŨNG PHẢI ĐỂ Ý XEM NHỮNG NGƯỜI KHÁC SẼ QUAN NIỆM VÀ KHAI THÁC NÓ NHƯ THẾ NÀO.

“SẼ RẤT DỄ DÀNG CHO MỘT NGƯỜI NÀO ĐÓ VIẾT

MỘT BÀI DIỄN VĂN NÓI VỀ MỘT NHÓM TƯỚNG

LÃNH NGANG NGẠNH SẴN SÀNG BÁN CẢ CỦA CẢI

THỪA KẾ CỦA MỘT QUỐC GIA ĐANG TAN VỠ ĐỂ

MUA THÊM MẤY VỈ ĐẠN. VÀ NHƯ VẬY TẤT SẼ CÓ HAI, DÙ RẰNG VIỆC VNCH MUỐN DÙNG TÀI

CHÁNH RIÊNG CUẢ MÌNH (để mua) LÀ VIỆC HỮU

LÝ TỚI ĐẦU ĐI NỮA.

“BỞI VẬ Y CHÚNG TA PHẢI HẾT SỨC THẬN TRỌNG

VỀ VIỆC DÙNG LÝ LUẬN NÀY. NÓI CHUNG THÌ Ý

KIẾN CỦA TÔI VỀ VẤN ĐỀ NÀY CÓ PHẦN TIÊU

CỰC, ÍT RA TRONG THỜÌ ĐIỂM NÀY. TA KHÔNG

CÂN PHẢI LÀM GÌ NHƯ VẬY TRONG KHI VẪN CÒN

CHỜ ĐỢI (Quốc Hội quyết định về) DỰ LUẬT VIỆN

xx'{£ RqC

Đây là một nhận xét thật khắc nghiệt! Tới bước đường

cùng, ông Đại sứ chỉ muốn giúp một đồng minh đem những øì

còn lại tìm phương tiện để cầm cự thêm ít lâu trong khuôn

khổ điều đình một giải pháp chính trị, làm sao lại có ai nhẫn

tâm đến nỗi kết tội tướng lãnh của họ là muốn đi bán cả “của

thừa kế của một quốc gia đang tan vỡ' để mua thêm mấy vỉ

đạn! Việc ĐS Martin (và ĐS Pháp Jean Merillon) đang giúp

điều đình giải pháp chính trị vào lúc đó thì Washington đã

biết rõ.

Vào ngày 19 tháng 4 rồi, tức là sau khi Ủy Ban Quốc phòng

Thượng viện đã bỏ phiếu chống quân viện cho Miễn Nam,

mà ông Butler còn khuyên là nên chờ đợi Quốc hội biểu quyết

luật viện trợ. Tôi nghĩ rằng ông này chỉ muốn nói như vậy để

ông Martin đừng có cựa quậy gì nữa. Là một quan chức ở Hội

đồng An ninh Quốc gia, chắc chắn ông Butler phải biết rõ thái

độ của Quốc hội hơn ai hết.(P247)

先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。 Hối thúc lần cuối Nhưng dù ông Butler đã chối ra, ông Martin vẫn cứ lờ đi, cứ tiếp tục hối thúc. Vồn vẹn chỉ còn 9 ngày trước giờ phút cuối cùng, điện tín sau đây ghi số “Sàigòn số 0719° được đánh đi: Ngày 21 tháng 4. 1975 Gửi tới: Ông Malcomb Butler, Hội Đồng ANQG (NSC) ‹ Về Việc: Vàng của VNCH “Đường dây của chúng tôi yêu cầu giúp chuyển số vàng đi sớm hết sức. Chúng tôi sẽ cám ơn sự giúp đỡ của ông để giải quyết những vấn đề kỹ thuật còn lại. “Reftel (2) cho biết đây là lần đầu tiên đường giây này muốn yêu cầu Bộ Quốc Phòng giúp việc chuyển vận. Chắc là ông có thể giúp được. Tình hình an ninh cho phép trả lời thuận và chỉ thị tiếp theo qua ngả Bộ Quốc Phòng là cần thiết. Xin ông lưu tâm để không có vấn để khó khăn về việc bảo hiểm. “Chính phủ VNCH sẽ cho người đi theo và nhân viên bảo vệ tùy nhu cầu. Xin ông hỏi Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang và Bộ Quốc Phòng xem còn cần làm gì nữa...” Martin Sau khi miền Nam sụp đổ, ngày 27 tháng 1, 1976, ÐS Martin đã tường trình lại về vấn để này cho Quốc hội Hoa Kỳ: (KĐMTC, trang 312). “Những sắp xếp tạm thời đã được thực hiện để chuyển số dự trữ vàng sang Ngân Hàng BIS (Bank of International Settlement)) ở Basel, Thụy Sỹ để có thể làm thế chấp cho một khoản vay mua đạn dược bên Âu châu. Khi tin này lộ ra thì đã không còn cách nào chở nó đi bằng hàng không thương mại được nữa. Bởi vậy có những sắp xếp tiếp theo để chuyển vàng sang tài khoản (của VNCH) ở Ngân Hàng “Federal Reserve Bank of New York (Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York, một trong 12 chi nhánh của Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ). Chẳng may, đang khi có sự chậm trễ từ phía Hoa Kỳ trong việc tìm nguồn bảo hiểm (cho việc chuyên chở số vàng) thì TT Thiệu đã ra đi rồi. Ông Phó Thủ tướng và Tổng trưởng Tài Chính đã không xin được phép của Tân Tổng thống để chuyển số vàng này đi.” Về sự chậm trễ, mãi ngày 26 tháng 4, Bộ Ngoại giao mới gửi công điện cho Toà Đại sứ nói là đã sắp xếp được bảo hiểm, nhưng cũng chỉ bảo hiểm được một phần. Ngoài ra, số vàng phải được chuyển đi trước 7 giờ sáng ngày 27 tháng 4. Một chiếc máy bay đã đậu sẵn tại căn cứ quân sự Clark ở Phi Luật Tân để bay vào chuyên chở vàng đi. Điều kiện mang ra về thời điểm chuyển vàng đi cũng là chuyện lạ. Tại sao lại phải chuyển đi muộn lắm là vào sáng sớm ngày 27 tháng 4? Có thể là theo kế hoạch thì ngày này quân đội Bắc Việt sẽ tấn công Sàigòn. Trong một cuộc họp báo ngày 5 tháng 5, 1975, Ngoại trưởng Kissinger cho biết rằng “cho tới ngày 27 tháng 4, Hà Nội vẫn còn muốn điều đình một giải pháp chính trị, không biết vì lý do gì, họ chỉ bất chợt đổi ý vào ngày 27 tháng 4° Sự thực như thế nào, chưa ai biết. Người giữ chìa khóa kho vàng xác nhận Cuối cùng thì số vàng đã nằm lại dưới hằm Ngân Hàng Quốc Gia. Ngày 1 tháng 5, 2006, báo Tuổi Trẻ tại Sàigon đã đăng tải một bài kể lại việc chuyển giao số vàng này do chính “Người giữ chìa khóa kho vàng” của VNCH viết lại. Tác giả là ông Huỳnh Bửu Sơn, một người quen biết trong giới ngân hàng trước 1975. Ông Sơn đã kể lại chỉ tiết công việc của ông và ông Lê Minh Kiêm, người giữ mã số của các hầm vàng bạc tại Ngân Hàng Quốc Gia. Khi được lệnh phải kiểm kê số vàng và tiền bạc thì hai ông rất bình tĩnh, vì đó “là việc chúng tôi làm thường xuyên hằng tháng, hằng năm... Tôi không lo âu gì cả vì biết chắc rằng số tiền và vàng nằm trong kho sẽ khớp đúng với sổ sách.” y cất kiên cố với hai lớp tường dây, mỗi lớp gần nửa thước. Cửa hầm bằng thép, mỗi cửa nặng trên một tấn có hai ổ khóa và mật mã được thay đổi định kỳ. Kết quả của việc kiểm tra như sau: - _ Tất cả 16 tủ sắt chứa vàng trong hai hầm là 1,234 thoi vàng, mỗi thoi nặng 12-14 kg; mỗi thoi có khắc số hiệu và tuổi vàng (thường là số 9997, 9998); ° Ngoài vàng thoi còn một số đồng tiền vàng cổ từ thế kỷ 18, 19 rất quý giá do nhiều quốc gia phát hành. (Như vậy, nếu tính trung bình là mỗi thoi nặng 13 kg thì tất cả là 13 kg x 1,234 thoi vàng = 16,042 kg. Ta tính cho gọn là °16 tấn vàng.) Việc kiểm kê chỉ tiết, rõ ràng, đầy đủ hợp khít với sổ sách còn ghi lại. Ông Bửu Sơn kết luận: “Về phía chúng tôi, điều này cũng chứng minh một cung cách quản lý nghiêm túc của những người đã từng làm việc tại Ngân Hàng Quốc Gia.” Như vậy là sau cùng, việc chuyển hai hầm vàng cho phía chiến thắng cũng được diễn ra trong trật tự cũng như việc chuyển quyển. Ý kiến TT Thiệu về dự trữ đôla còn lại của VNCH Trong cuốn “The Palace File" (Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập) xuất bản năm 1986 chúng tôi có nhắc qua tới chuyện 16 tấn vàng. Sau đó chúng tôi để nghị TT Thiệu lên tiếng để cải chính dư luận cáo buộc ông chở vàng đi cho cá nhân ông. Ông nói “khỏi phải cải chính” về vụ vàng, nhưng lại hỏi thêm chúng tôi về một vấn đề khác quan trọng hơn: khoản đôla dự trữ còn lại của VNCH là bao nhiêu và Chính phủ Hoa Kỳ dùng làm gì? Chúng tôi trả lời là chỉ biết sau sụp đổ, Chính phủ Hoa Kỳ đã “chặn lại” (blocked) và “đóng băng”(freezed) tất cả những khoản thuộc về chánh phủ cũng như tư nhân Việt Nam. Ông dặn “Hãy cố tìm hiểu rồi vận động với Chính phủ Hoa Kỳ dùng khoản tiền quý giá này để giúp cho thuyên nhân, hoặc qua một hình thức viện trợ nhân đạo, có thể điều đình với Hà Nội để giúp cho anh em trong trại học tập bằng cách này hay cách khác. ” Trong 35 qua, dư luận chỉ xoay quanh vấn đề 16 tấn vàng, ít ai để ý tới số dự trữ còn lại bằng đôla của VNCH. Giá trị số dự trữ này còn quan trọng hơn vàng khá nhiều. Chúng tôi bắt đầu nghiên cứu, sưu tầm về số tài sản này và đi tới hy vọng là có thể dùng nó để yểm trợ cho những cố gắng của bao nhiêu cá nhân, đoàn thể đang hoạt động để đóng cửa trại học tập. Thật là một việc khó khăn để biết được cho chính xác số tiền này còn bao nhiêu và những diễn biến về nó như thế nào từ tháng 4 năm 1975. Ngoài ra chúng tôi cũng cho ông Thiệu biết là vì (lúc ấy) Mỹ còn đang cấm vận nên cũng khó mà điều đình. TT Thiệu nói ông biết là rất khó, nhưng ông cho rằng thời Chính phủ Tổng thống Ronald Reagan thì tương đối cũng thuận lợi hơn để làm được điều gì có tính cách nhân đạo giúp cho những quân nhân, công chức còn kẹt lại.(1) (P252)

先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。

Dự luật Quốc Hội Mỹ: dùng dự trữ của VNCH đền bù

cho đầu tư Mỹ tại Miền Nam

Vào mùa Xuân 1990 thì chúng tôi được bạn bè trên Quốc

hội cho biết là đang có những vận động hành lang (lobby) để

đưa ra một đự luật “dùng số tiền dự trữ còn lại của VNCH bồi

thường cho các hãng Mỹ trước kia hoạt động ở Miễn Nam”

Chúng tôi thật ưu tư khi hồi tưởng lại rằng vào mùa Xuân

1975, trước lời cầu khẩn thiết tha 'một miếng khi đói bằng gói

khi no, Quốc hội Mỹ đã ngoảnh mặt đi. Bây giờ còn chút ít trong cái túi rách, lại định rút đi hết. Bởi vậy chúng tôi để

nghị Chính phủ Hoa Kỳ dùng nó như một yếu tố khích lệ “incentive" trong việc thương thuyết với Hà Nội đóng hết các

trại học tập. Cách hay nhất là làm sao để có thể tác động vào

dư luận của nhân dân và lãnh đạo Hoa Kỳ. Đối với chúng tôi

thì chỉ có cách là qua giới truyền thông như đã làm vào cuộc

họp báo ngày 30 tháng 4, 1975.

Chúng tôi để ra khá nhiều thời giờ và công sức để tiếp xúc

với cơ quan có thẩm quyền tại Bộ Tài Chánh Hoa Kỳ, Quỹ

Tiền Tệ Quốc Tế, Ngân Hàng Thế Giới để tìm hiểu cho rõ

ràng vấn đề. Sau đây là tóm lược chỉ tiết: ngoài số vàng là 16

tấn trị giá khoảng $120 triệu (theo giá vàng lúc đó) còn có

một số dự trữ quan trọng. Với cương vị là một giáo sư kinh tế,

chúng tôi xin ghi lại những số liệu sau đây cho những độc giả

quan tâm đến “lịch sử kinh tế VNCH'”:

(NHQG) giữ chứ không phải số tiền viện trợ còn lại do

Hoa Kỳ quản lý tại Washington (số tiền viện trợ này đã được

dùng để trang trải cho đoàn người ty nạn đợt đầu như đã viết

trong cuốn KĐMTC, trang 446).

Kế toán NHQG ghi số dự trữ bằng đơn vị đồng Việt Nam.

Trên đây là tôi tính ra đôla theo hối suất của từng thời điểm.

Vào hai năm 1973-1974, vì lạm phát quá cao, đồng tiền mất

giá. Nhưng thay vì phá giá, hối suất được điều chỉnh cho xuống

từ từ để tránh gây xáo trộn. Lưu ý độc giả là dự trữ ngoại tệ

đang trên đà giảm nhanh, từ 147 triệu đôla vào Quý I, 1973 xuống 101 triệu vào Quý II, 1974. Nhưng từ tháng 9, 1974, chiều

hướng đổi ngược lại, dự trữ bắt đầu tăng nhanh. Sở dĩ như vậy là

vì đã thu được mấy chục triệu đôla do các hãng đào dầu nộp

thêm. Đến tháng 3, 1975 thì số dự trữ lên khoảng 179 triệu đôla

(so với giá trị 16 tấn vàng chỉ là khoảng 100 triệu tới 120 triệu

đôla). Dự trữ lên mức này còn vì lý do là Chính phủ VNCH đã

cất rất nhiều hàng nhập cảng để tiết kiệm ngoại tệ vào thời

điểm ấy.

Đôla để ở đâu?

Chắc chắn là không phải để tất cả trong kho tại trụ sở ở

Bến Chương Dương. Ngân Hàng Quốc Gia, cơ quan có trách

nhiệm luôn luôn ký thác phần lớn dự trữ ngoại tệ theo thông

lệ của các Ngân Hàng Trung Ương trong khối Tự Do. Trờ một

số giữ ở trong nước, dự trữ bằng những chỉ tệ mạnh (hard

currencIes) được ký thác tại những ngân hàng lớn như Ngân

Hàng Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ ở New York và San Francisco, Ngân Hàng Thanh Toán Quốc Tế ở Basel (Thụy Sỹ),

Bank of America, Citybank. Những tài khoản dự trữ thường

được đầu tư phần lớn vào công khố phiếu của các quốc gia có

kinh tế mạnh đặc biệt là Mỹ. Như vậy thì nói chung, số tiền

dự trữ khó có thể sử dụng được một cách nhanh chóng, vì nếu

bán công khố phiếu trước khi đáo hạn thì có thể mất giá, lại

rất dễ bị lộ ra (như việc định chuyển vàng), và nếu bị lộ thì sẽ

ảnh hưởng mạnh mẽ tới việc mất giá đồng tiền. Điều này cắt

nghĩa tại sao vào lúc bị cắt hết quân viện, TT Thiệu ra lệnh

'xả láng dùng hết những gì còn lại để mua tiếp liệu mà khối

Kinh Tế - Tài Chính chỉ bàn đến vấn để sử dụng vàng.

Theo thông lệ của tài chính quốc tế, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế

thường khuyến cáo các quốc gia là nên giữ một số dự trữ

tương đương băng tổng số ba tháng nhập cảng. Vào những

năm 1973, 1974, Miễn Nam nhập cảng hàng năm khoảng 300 tới 350 triệu đôla (không kể nhập cảng viện trợ kể cả thực phẩm khoảng 450 triệu). Bởi vậy, Ngân Hàng Quốc Gia VN

ký thác tại Hoa Kỳ một số ngoại tệ trung bình là tương đương

ba tháng nhập cảng. Số tiền này thay đổi vào mỗi thời điểm

tùy theo những yếu tố như xuất cảng, nhập cẳng, viện trợ, và

đầu tư ngoại quốc. Ngoài ra, một số ngân hàng và công ty tư

Việt Nam cũng có ký thác một số nhỏ ngoại tệ.

Ngày 30 tháng năm 1975, sau khi Sàigòn thất thủ, chiếu

luật Foreign Assets Conrrol (luật Kiểm Soát Tài Sản Ngoại

Quốc, ký ngày 17/12/1950 sau khi Trung Cộng tham chiến tại

Đại Hàn), Hoa Kỳ cho lệnh niêm phong tất cả các trương mục

của VNCH ký thác trong các ngân hàng Mỹ. Cũng không ai

biết chính xác số tiền ký thác vào chính lúc đó còn bao nhiêu.

Tháng 5 năm 1975, Bộ Tài Chánh Hoa Kỳ dùng điện thoại

để kiểm điểm các trương mục ký thác trị giá từ 50,000 đôla

trở lên và đã ước tính tổng số là 99 triệu đôla [độc giả lưu ý là

nếu chỉ dùng điện thoại mà kiểm kê và lại chỉ kiểm kê những

tài khoản trên 50,000 đôla thì thiếu chính xác]. Theo Bộ Tài

chánh Hoa Kỳ, sở đĩ có sự điều chỉnh này là vì Sở Kế Toán

Trung Ương (General Accounting Office) đã tìm ra một ngân

hàng báo cáo lầm về số ký thác của Việt Nam. Đến năm 1983,

Chính phủ Hoa Kỳ chính thức làm một cuộc điều tra tổng

quát và đi tới kết luận chi tiết hơn.

Hoa Kỳ kiểm kê tài sản VNCH năm 1983

Vào năm 1979 Chính phủ Mỹ chỉ thị cho các ngân hàng

phải tập trung các ngân khoản ký thác của VNCH cũng như

những chứng khoán tới hạn kỳ, đưa tất cả vào trương mục có

sinh lời (như vậy là trước đó, đã không tính lời).

Tới năm 1983 thì có một cuộc kiểm tra: Bộ Tài Chánh gửi

thư tới 600 ngân hàng lớn nhất, 50 công sở và một số tư nhân

liên hệ để buộc họ phải báo cáo về số tiền ký thác này. Kết

quả được ước tính vào ngày 30 tháng 6 năm 1983 là trên $150

triệu. Chủ quyền của ngân khoản này như sau:

1. Ngân Hàng Quốc Gia VN: $145,735,827

2. Các Ngân Hàng tư: $3,846,152

3. Các Công ty tư: $516,788

4. Tư nhân: $218.552

Tổng cộng $150,317,319

Tác giả ước tính giá trị dự trữ vào năm 1990

Theo sự nghiên cứu riêng của chúng tôi tại ngay Bộ Tài

Chánh Hoa Kỳ thì vào năm 1989, số tiền này đã được ước tính

là 250 triệu đôla: các ngân hàng đã trả lãi suất trung bình

khoảng 8.5% một năm. Dùng mức lãi suất này mà tính, thì tới

năm 1990, tài sản này lên trên 271 triệu đôla. Ngoài ra, còn

một khoản 40 triệu đôla chưa được tính vào “vì nó dính líu tới

một đệ tam quốc gia' (có thể là Pháp). Theo Bộ Tài Chánh thì

khoản này còn đang trong vòng tranh tụng, không rõ sở hữu

của hai bên. Giả như ta cho phần thuộc về VNCH chỉ là hai

phần ba khoản này thì tổng số tài sản lên tới gần 300 triệu

đôla. Ngoài ra còn một số tiển ký thác của các doanh nhân

Miền Nam, những người đã làm dịch vụ cho Hoa Kỳ (thí dụ

như những người xây cất hoặc bán đồ cho cơ quan viện trợ

Mỹ USAID ở Sàigòn) trước năm 1975 mà Chính phủ Hoa Kỳ

chưa thanh toán.

(P256)

先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。

Đề nghị dùng dự trữ điều đình đóng cửa trại học tập

Sau khi tham khảo với TT Thiệu, bước đầu tiên của chúng

tôi là viết một bài đăng báo. Theo kinh nghiệm thì tờ Washingfon Posi là tờ có rất nhiều ảnh hưởng tại Washington, và báo

ngày Chủ nhật thì từ tổng thống trở xuống đều đọc vài trang

mục “Øư/look" (quan điểm) của tờ này. Nhưng làm sao thuyết

phục được tòa báo đăng bài giúp cho những nạn nhân của một

cuộc chiến mà Hoa Kỳ đang muốn quên đi? Bởi vậy lúc đầu họ

cho là vấn để không quan trọng và vẫn còn mơ hồ. Để chứng minh cho đầy đủ, chúng tôi lại nhờ bạn bè, đại học mở đường

để tới Bộ Tài Chính, Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang (Federal

Reserve Banks) nghiên cứu thêm chi tiết cho thật chính xác.

Sau khi chúng tôi trình bày kết quả nghiên cứu, ban biên tập tờ

Washington Post đã được thuyết phục và đồng ý đăng tải một

bài trên mục Ø/Ïook vào ngày Chủ nhật, 20 tháng 10, 1991 với

tựa đề:

“Số Tiền Của Việt Nam Còn Trong Ngân Hàng

Làm Thế Nào Để Hỗ trợ Tự Do Bằng Cách Giải Tỏa

Tài Sản Đóng Băng ”

Trong bài này, chúng tôi trình bày các diễn biến, kiểm kê

và tính toán số tiền như trên đây, rồi bình luận:

“Hiện nay có tới 200 đơn đủ loại đòi dùng khoản tiền

đóng băng này để bồi thường thiệt hại; những đơn lớn

nhất là của các công ty dầu lửa đã nộp cho Chính phủ

Miền Nam một số tiền vào đầu thập niên 1970 để được

đào dầu ngoài khơi...

“Ở Thượng viện thì Nghị sĩ Frank H. Murkowski (đẳng

Cộng hòa - Alaska) đã đệ trình một dự luật giải tỏa tài

sản để trả cho các công ty dầu...

“Tại Hạ viện thì Dân biểu Robert G. Torricelli (Dân chủ -

New Jersey) cũng đã đưa vào nghị trình một dự luật tương

t1?

Như vậy là cả hai viện đều đã sẵn sàng xem xét vấn đề

này. Chúng tôi suy nghĩ phải làm sao tìm cách làm chậm công

việc này lại kẻo nếu có luật rồi thì rất khó đảo ngược (cũng

như trước sụp đổ đã tìm cách ngừng việc Quốc hội Mỹ bỏ

phiếu vào ngày 19 tháng 4 là “không viện trợ' cho VNCH

nữa). Bởi vậy sau khi tham khảo với luật sư, trong bài báo

chúng tôi đã nêu ra năm điểm cần được cân nhắc:

thứ nhất là vấn đề kế toán, đánh giá, xác định chủ quyền

của những khoản tiền này là chưa đầy đủ, rõ ràng: Chính

phủ Mỹ chỉ mới kiểm tra những ngân khoản của cá

nhân và Chính phủ Miền Nam trong một số rất nhỏ

ngân hàng và Ngân Hàng Dự trữ Liên bang (mà Mỹ thì

có tới trên 14,000 ngân hàng vào thời điểm ấy);

thứ hai, cần phải xem xét về thứ tự chỉ trả: hãng nào,

cá nhân nào được trả trước, trả sau (tại sao lại chỉ trả

cho các hãng dầu lửa ở Alaska theo như Nghị sĩ

Murkowski đề nghị?);

thứ ba, còn có vấn đề tiền bạc giữa hai Chính phủ Mỹ

và VNCH: Mỹ có thể đòi đền bù cho những tài sản còn

lại và số tiền $50 triệu “Development Fund°(Ngân

khoản Phát triển kinh tế) do Cơ quan Viện trợ USAID

cho VNCH vay năm 1974 (do chính cá nhân chúng tôi

thương thuyết vì bị cắt viện trợ nhập cảng);

thứ tư, cách thức giải quyết tài khoản đóng băng của

VNCH sẽ có ảnh hưởng tới việc giải quyết những tài

khoản khác của Cao Miên, Lào, Iran, Iraq, Cuba, Bắc

Triều tiên, NÑicaragua. Nếu mà chỉ bổi thường cho một

số hãng chọn lọc theo như dự luật tại Quốc hội thì vấn

đề sẽ trở nên một cơn ác mộng cho Bộ Tài Chính Mỹ

khi phải giải quyết vấn đề tương tự của những nước

này; và

thứ năm, ngoài ra còn một số tư nhân người Mỹ gốc

Việt như những công ty xây cất cho Mỹ mà chưa được

thanh toán, các công ty xuất nhập cảng trả tiền rồi mà

hàng chưa về v.v. cũng vẫn có quyền đòi bồi thường.

Lập luận xong chúng tôi tác động vào lương tri của nhân

dân Hoa Kỳ:

“Theo quan điểm của chúng tôi, khoản tiền đóng băng

này trước hết và trên hết là thuộc về nhân dân Việt Nam,

những người đang chịu nhiều nỗi thống khổ. Những ngân

khoản này là tài sản duy nhất mà họ còn có được ở hải

ngoại. May thay nó vẫn còn nằm trong tay Chính phủ

Hoa Kỳ, an toàn và bảo đảm. Cái giá trị tâm lý mà người

Việt đặt vào những tài sản này còn to lớn hơn giá trị tiền

bạc của nó rất nhiều. Bởi vậy việc sử dụng những tài sản

ấy cần được giải quyết một cách hết sức cẩn thận và cho

hợp với tình người.

Bởi vậy thật là hợp lý khi chúng tôi để nghị rằng số tiền

này phải được dùng làm sao cho tương ứng với lợi ích cao

nhất của sở hữu chủ số tiền...

Bước đầu để làm việc này là dùng một phần tài sẵn

đóng băng làm đòn bẩy đối với Hà Nội để điều đình

đóng lại tất cả các “trại học tập"...

Nếu tài sẵn đóng băng được sử dụng trong khuôn khổ

thương thuyết với Hà Nội, chúng tôi tin rằng sẽ có phẳn

ứng rất thuận lợi...

Wì

= sao như vậy?

“Vì hiện nay, số tiền dự trữ của Việt Nam được những

quan sát viên quốc tế ước tính là đã giảm xuống còn có

$20 triệu, tức là chỉ tạm đủ để tài trợ cho bốn ngày nhập

cảng. Ngoài ra việc Liên Xô bất chợt cắt viện trợ đã bắt

đầu gây ra một cuộc khủng hoàng tài chính chưa từng có.

Trong thập niên 1980, Liên Xô đã viện trợ cho Việt Nam

tương đương từ một tỷ tới một tỷ rưỡi đôla một năm. Năm

1991, viện trợ này chỉ còn $100 triệu.

_ Sau cùng để cố gắng ngưng việc Quốc hội định xử dụng

hết số tiền dự trữ trả cho các hãng Mỹ (Nghị sĩ Murkowski đại

diện cho tiểu bang dầu lửa Alaska), chúng tôi đề nghị là Quốc

hội Mỹ đừng có dây vào, và cách tốt nhất là “hãy để vấn để tài sản đóng băng của VNCH cho Bộ Ngoại giao và Bộ Tài

Chính giải quyết:”

Lúc ấy, khi viết tới câu này thực sự cá nhân chúng tôi cũng

có sự suy tư sâu đậm: đầu năm 1975, VNCH hết sức vận động

chỉ $300 triệu để mua tiếp liệu tức thời (“Con số mầu nhiệm:

xem KĐMTC, trang 226-227) mà đã không thành công. Phái

đoàn Quốc hội Mỹ đến Sàigòn xem xét vào cuối tháng hai đã

bác đi và còn làm cho mọi người từ trên xuống dưới hết sức

buồn phiền, tủi nhục. Đầu tháng ba, khi phái đoàn vừa rời Sàigòn

thì Ban Mê Thuột bị tấn công. Bây giờ, I5 năm sau lại có nghị

sĩ, dân biểu muốn chấm mút vào ngân khoản đóng băng này.

Nó lại đúng số tiền $300 triệu. Thật là 'một con số mầu nhiệm.

Việc đóng cửa tất cả các trại học tập còn lại trong những

năm đầu thập niên 1990 là kết quả của những cố gắng lớn lao

của bao nhiêu cá nhân, bao nhiêu đoàn thể. Riêng phần TT

Thiệu, chúng tôi chỉ muốn nói lên một điều là ông đã không

phủi tay đối với các chiến sĩ và đồng bào, cũng giống như

việc ông yêu cầu chúng tôi cải chính giùm ông về vụ tờ báo

NOW cáo buộc ông thờ ơ với đồng bào thuyền nhân (như để

cập trong “Lời Nói Đầu').

Dĩ nhiên vấn đề tài sản của VNCH còn lại ở bên Mỹ, theo

nguyên tắc kế quyền quốc gia (succession of states) trong công

pháp quốc tế, thì từ sau 1975, thuộc về Chính phủ mới ở Việt

Nam. Nhưng ông Thiệu và chúng tôi vẫn hy vọng là nước Mỹ,

khi thương lượng với chính quyền Cộng Hòa XHCN Việt Nam

về việc bù trừ các tài sản của VNCH mà Mỹ còn giữ với các tài

sản của Chính phủ Mỹ và tư nhân Mỹ ở Miễn Nam đã bị tịch

thu, thì số tiền phía Mỹ giữ sẽ vẫn thặng dư. Nếu việc thương

lượng về sự bù trừ này được thực hiện thì rất có thể cái ước

vọng của ông Thiệu yêu cầu Mỹ dùng số tiền này để cứu giúp

các cựu đồng minh còn kẹt trong các trại cải tạo đã có thể thực

hiện được. (P261)

搜尋此網誌

書單