第11章：不要將權力交給楊文明（第217頁）
這段文字摘自與越南共和國（南越）末期政局相關的回憶錄，主要描述了1975年4月西貢陷落前夕，法國與美國外交官在幕後穿梭，試圖尋找政治解決方案的過程。
以下是內容重點摘要與全文中譯：
文章重點摘要
法國角色的轉變： 1973年後法越關係改善。1975年4月，法國大使梅利隆（Jean-Marie Mérillon）從外交官轉變為政治干預者，極力促成「楊文明解決方案」。
美法外交官的私人情誼： 作者回憶了與梅利隆及美國大使馬丁（Graham Martin）的私人交情，描述了他們在緊張局勢下聚會唱法文與英文老歌的輕鬆時刻。
美國的放手與轉向： 1975年4月18日，馬丁大使正式告知法國，美國對越責任已結束。隨後美法使館打通圍牆並建立秘密電話線。
權力移交的僵局： 法國推動由楊文明（Dương Văn Minh）接掌政權以進行談判，但楊文明拒絕從舊政權（陳文香政府）手中接過職位，以免損害其與北越談判的地位。
對楊文明能力的質疑： 馬丁與陳文香總統皆認為楊文明並非戴高樂，缺乏足夠的威望與軍隊支持。馬丁採取觀察立場，避免過度介入而承擔政權垮台的歷史責任。
完整中文翻譯
第11章：不要將權力交給楊文明（第217頁）
讓·馬里·梅利隆（Jean-Marie Mérillon）身材瘦小，言談溫和親切，比起外交官，他看起來更像一位教師。我們在1973年夏天結識他，當時他協助與法國政府談判一筆給予越南共和國的援助（約3300萬美元），那是自1965年以來緊張的越法關係得到改善的契機。他偶爾會來我家用膳，反之，我們也會去他位於統一大道（現為黎筍街）與二徵夫人街交界處、那座宏偉的法國大使館官邸拜訪。
有一次，我們邀請他夫婦與馬丁大使、荷蘭大使夫人一起到家裡共進週末晚餐。我們說好今天完全不談政治，只為了放鬆心情。大家都很響應。飯後酒足，我拿出一把吉他，提議每人唱一首歌助興。梅利隆夫人促請他先自告奮勇，我問他唱哪首，他隨即起身唱起《大海》（La Mer），我們在旁伴唱。輪到馬丁先生時也很愉快。他再啜一口琴酒，輕聲唱起《帶我回到古老的維吉尼亞》（Oh carry me back to the old Virginie）。眾人鼓掌歡呼。從那天起，我們與梅利隆變得更親近了。
儘管如此，我們本以為他只是一名專業官員，按行政程序辦事、盡責即可。殊不知，他的名字與西貢「第二十四小時」的局勢演變緊密相連。他在回憶錄《西貢與我》（Saigon et Moi）中清晰記錄了他的努力，但由於某種原因，這本書在1983年出版後立即被收回，因此很少人讀過。
1955年暮春，法軍駐印支司令保羅·埃利（Paul Ely）將軍離開西貢，法國在越南近一個世紀的佔領正式結束。二十年後，同樣是在暮春，法國再次開始干預，但這次不是軍事干預，而是政治干預。梅利隆大使是執行這項干預的關鍵人物。從4月中旬起，梅利隆頻繁出入獨立宮會見紹總統，隨後會見香總統，以安排政治解決方案。
前總理（阮伯）瑾也回憶道：「4月16日接見馬丁大使時，我問他如果美國已經束手無策，哪個國家能幫助越南。馬丁直言是法國。4月17日我接見梅利隆大使時，他口若懸河地辯護『楊文明解決方案』。後來梅利隆的回憶錄透露，4月18日馬丁正式對他說：『對於美國政府而言，美國在越南的責任已經結束。』兩天後，美國大使館鑿穿牆壁與法國大使館連通，並安裝了一條兩位大使專用的安全電話線。」
關於崩潰前西貢及戰場所發生的事，已有許多作者提及，但幕後的故事則鮮為人知。今天，我們從西貢與華盛頓在水深火熱之際（4月13日至30日）的機密電報中獲得了相當充足的數據，這更清晰地展示了內部演變。我們在附錄C中重新印製了這段期間馬丁大使與國務卿基辛格之間的部分電報，供讀者與史學家進一步研究。以下是部分要點總結：
「保大解決方案」 當時，梅利隆大使正積極遊說楊文明解決方案，這也得到了馬丁大使相當強力的支持。關於政治方案，4月24日馬丁報告稱：「敦將軍於下午5點（4月24日）會見了文明將軍。敦提出一個折衷方案，即文明將擔任擁有實權的國家元首（Head of the Republic），而香先生將繼續擔任總統（Chief of State），但隨後將像以前保大皇那樣退居幕後。但文明仍不接受，他堅持要當國家元首或總統。」香先生告訴馬丁：「文明說，如果他從舊政權的任何人手中接受職務，將會削弱他在未來談判中的地位。」
「文明將軍並非戴高樂」 另一方面，馬丁也報告，根據敦將軍的說法，文明將軍很難接任國家元首或總統，因為他沒有得到軍方、尤其是反共份子的充分支持。此外，讓一名退役將軍直接當上總統是不尋常的：「文明認為自己會像戴高樂將軍那樣受到民眾歡呼，這是不切實際的。」戴高樂曾開創了退役將軍挺身而出擔任法國總統的先例。
馬丁大使也就戴高樂的案例詢問了新任總統陳文香的看法：「我5點會見香總統……我問文明是否有提議任何特殊方案，來執行這種不尋常的權力轉移？香總統說沒有。我對香先生說，雖然我不記得細節，但戴高樂將軍在最後一次重掌政權時，也是以一種不尋常的方式介入的。香先生回答說他很清楚這件事，但要成功，那個人必須擁有戴高樂的威望，而這正是文明所欠缺的。」
因此，馬丁大使補充道，他的角色僅僅是為了「繼續維持局面，努力阻止將領直接掌權，但不會做得太露骨，以便無論發生什麼事，都不會被批評為自攬責任。」（底線為原作者所加）。
(P220)
這段文字繼續探討1975年4月西貢政權垮台前的權力交接博弈，特別聚焦於前總統阮文紹對楊文明將軍的戒心，以及法國政府如何繞過憲法推動楊文明上台的內幕。
文章重點摘要
阮文紹的兩大忠告： 阮文紹曾建議陳文香總統與參議院議長陳文林：一、必須遵守憲法；二、絕不可將權力交給楊文明。他認為楊文明會與北越建立聯合政府。
阮文紹討厭楊文明的四大原因：
背信棄義： 楊文明在1963年政變中殺害了吳廷琰兄弟。
戰略錯誤： 楊文明政變後廢除了阮文紹極為看重的「戰略村」計畫。
地域歧視： 楊文明在軍中具有強烈的南北地域歧視傾向。
權力威脅： 阮文紹長期懷疑美國意圖扶持楊文明取代自己。
憲法僵局與北越的拒絕： 根據憲法，陳文香若下台應由陳文林接任。但北越（臨時革命政府）公開拒絕與陳文林談判。
法國的「革命式」方案： 法國大使梅利隆主張讓楊文明「非法」上台。法國認為北越的核心目標是破壞南越的憲法合法性，因此若楊文明透過非憲法（革命性）途徑掌權，北越才更有可能與其談判。
法國施壓與馬丁的觀望： 法國轉達北越的通牒，威脅若不移交權力給楊文明，西貢將面臨總攻。馬丁大使對此持保留態度，認為這可能是施壓國會的心理戰術。
完整中文翻譯
阮文紹顧問：切勿將權力交給楊文明（第220頁）
馬丁大使的努力與前總統阮文紹的建言不謀而合。
阮文紹告訴我們，他曾向陳文香總統及參議院議長陳文林提出兩點建議：第一，在任何情況下都必須遵循《越南共和國憲法》；第二，切勿將權力交給楊文明（Big Minh）。他說：「楊文明非常危險，甚至連總理職位都不應委任給他，因為隨後他會運作登上總統寶座，進而與民族解放陣線組成聯合政府。」因此，他建議「應選拔陳文明（Trần Văn Đôn）將軍出任總理，以『中和』（neutraliser）楊文明。」
我們沒有直接詢問阮文紹總統為何不喜歡「大文明」，但透過他敘述的故事，可以看到四個理由：
第一： 楊文明曾承諾不殺害吳廷琰兄弟，卻在1963年11月1日的政變中殘忍地痛下殺手。阮文紹提到，起初楊文明甚至計畫暗殺吳廷琰（當吳從獨立宮前往新山一機場時），阮文紹對楊文明說：「軍隊不搞暗殺（詳見第17章）。」
第二： 政變結束後，楊文明將軍廢除了所有的「戰略村」（Ấp Chiến Lược），阮文紹認為這是一個巨大的錯誤。
第三： 楊文明在軍中是有名的地域歧視者，排斥北方人。
第四： 就個人層面而言，或許還有另一個理由，即阮文紹總統始終懷疑楊文明想要取代自己，因為他常說「美國一直在『培植』（cultiver）楊文明，以便成立聯合政府。」
回到陳文香總統的安排。根據憲法程序，若副總統之後，應由參議院議長接任總統。4月25日，馬丁寫道：「昨天陳文香總統會見了陳文林先生及新任眾議院議長，他被他們說服，任何權力移交都必須按照程序。這意味著先前的安排（讓楊文明直接擔任總統——作者註）現在已無法執行。」他補充道：「當然，在幕後還有參議院議長陳文林，根據憲法，如果陳文香辭職，他就是總統繼任者。」
但共產黨方面不接受與陳文林談判。馬丁寫道：「今天，臨時革命政府在巴黎的代表團發表聲明，稱他們絕不會與陳文林談判。」馬丁接著說：「這個消息是梅利隆大使在我於機場安排另一件事（正忙於送阮文紹離開）時告知我的。」
法國希望楊文明在憲法框架外「即位」
因此，法國政府方面仍想方設法要讓楊文明在越共和國憲法框架之外，以一種「革命性」的背景直接出任總統，以便河內當局更容易接受。馬丁在4月26日的電報中評論了這些運作：
「為了避免西貢被夷為平地，並避免越南共和國政府被徹底推翻，法國強烈推動一個他們認為——雖然不完全確定——能滿足河內的公式。那就是讓楊文明掌權的過程完全脫離現行的憲法框架；他們很清楚，河內的主要目標之一就是摧毀現行憲法架構的合法性。法國接受了這一點，因此推動了一次非正常的憲法外權力移交。」
「我認為法國之所以這樣想，其中一個理由是他們希望讓他們的候選人楊文明更容易被河內接受……」
「他們認為，如果楊文明是在一種『革命形勢』下掌權，而非根據憲法的權力移交，河內將會接受他。」
除了遊說，還有壓力。同在4月26日，法國談到了可能遭受攻擊的危險：「梅利隆告知我的最新消息是，他剛收到一份來自河內的電報，稱『寬限期』（停火）已被取消。這意味著如果國會對於移交權力給楊文明一事再有遷延，河內將在今晚發動進攻。」
對於這個消息，馬丁顯得較為冷靜，不太相信會立即發生：「因為這是一場非常危險的博弈，我告訴梅利隆，我需要知道他本人真實且客觀的評估。他說，行動的時間確實快耗盡了，但他也不相信今晚會發生總攻，只會有足以說服國會加快進度的軍事行動。這是一個相當高明的技術……」
(P223)
這段文字記述了1975年4月27日至29日，南越政權最後倒數時刻的憲政轉移過程。陳文香總統在壓力下將難題交還國會，最終由楊文明將軍接任總統，並下令美軍撤離。
文章重點摘要
國會議員的矛盾心理： 面對西貢陷落的威脅，南越國會仍努力維持憲法程序。反對派議員坦言，長期支持楊文明（Big Minh）並非出於信任，而是將其視為打倒阮文紹的工具，私下並不認為他有能力保國。
權力移交的博弈： 陳文香總統遵循阮文紹的建議，堅持不直接提名楊文明，而是將決定權交還國會。在美法兩國大使的奔走與施壓下，國會最終以134比2的壓倒性票數，同意將權力移交給楊文明。
向河內爭取時間： 美國大使馬丁透過法國渠道告知河內權力已轉移，並請求莫斯科勸說河內再耐心等待48小時，以完成最後的撤離與交接。
楊文明上台與南越的最後通牒： 4月28日，楊文明正式就職，呼籲和平談判與停火。隨後，他向美國大使馬丁發出最後一份公函，要求美軍武官處（DAO）人員在24小時內撤離越南。這是南越政府對美國發出的最後一份官方文件。
完整中文翻譯
香總統將球踢回給國會（第223頁）
在沉重的壓力下，國會終於被說服了。儘管處於極度困難且危險的境地，人人都自顧不暇，但參、眾兩院的議員們仍表現出了身為人民代表的應有風範。在3月間，國會曾召開多次辯論，許多議員嚴厲批評並對紹總統投下不信任票，要求其辭職。到了4月底，國會持續開會且出席率相當高，以協助維護憲法的存續。
有一件稍顯奇怪的事，這是由前總理阮伯瑾所記述的。在4月27日晚間討論憲法與國家主權的馬拉松會議中：「發生了一件出人意料且充滿矛盾的事：長期支持楊文明將軍的反對派議員，竟然猶豫不決，不願投票給他。當他們在會場走廊進行非正式交流時，一些反對派議員表示，之所以反對將權力交給楊文明，是因為他們認為楊文明沒有足夠的才幹保衛國家，國家會在他手中淪陷於共產黨之手。」當被問及「既然如此，為何長期以來你們將楊文明視為國內反對派的領袖並信任他？」時，反對派議員回答：「我們哪有信任過楊文明？我們只是利用他來搞垮紹總統罷了！」(2)
最終，國會做出了決定。晚間8時30分的決議如下：
為了及時應對當前的嚴峻局勢，越南共和國國會決定支持總統在1973年1月27日《巴黎協定》的基礎上，尋求重啟和平的政策與措施。
其次，如有必要，越南共和國總統可在國會的同意下，選擇接班人以繼續履行使命。
投票結果為123票對124票（譯註：應指總數124票中的123票），因為陳文林議長除非票數接近否則不投票。決議隨即透過電話告知了香總統與楊文明。馬丁大使寫道：「楊文明將軍本人在其他渠道向我報告前，就先告訴了我這個消息。我隨即致電法國大使，提議他立即向其在河內的同僚發電報通報此事，並視為權力轉移在現實中已經完成，因此沒必要在今天下午繼續對西貢施壓。」
儘管國會授權陳文香總統自行選擇繼任者，但香總統聽從了阮文紹的建議，堅決不提名楊文明。4月27日，馬丁發出了關於此事的最後一份報告：
「香總統與民主機構的領袖會面後得出結論，他無法依照國會昨天的投票授權來提名楊文明……因此他決定將責任交還國會。他將向國會遞交總統辭呈，並在信中表示自己無法選出合適的人選來接班……陳文林議長將在週日透過廣播及一切手段，嘗試於今晚7時召集國會。如果人數不足法定人數（quorum），國會將在明天上午開會。」
要求河內再等待48小時
電報繼續寫道：
「我已將此事通報法國大使……國務卿（基辛格）亦可告知莫斯科，請他們要求河內再耐心等待48小時。」之所以需要耐心，是因為仍可能出紕漏：即參議院議長陳文林仍有可能要求國會依憲法規定冊封他為總統……然而，如果陳先生想這麼做，國會也會阻止他。在我看來，法國方面正努力在今晚7點前湊齊足夠的國會議員，以達到法定人數。
馬丁大使說法國在運作人數，但根據阮伯瑾總理的記錄，4月26日，馬丁大使本人也曾致電要求阮伯瑾協助陳文林召集兩院會議，以湊足人數召開聯席會議。(3)
最終，陳文林並未要求國會冊封自己，反而協助國會快速解決問題。馬丁報告稱：
「陳文林先生已決定這場博弈太過危險，不宜再運作。他協助國會比預定時間提前了一點召開。國會提出了一個問題：『所有在座的議員，誰同意越南共和國總統將權力移交給楊文明將軍，以執行尋求一切方式恢復越南和平的任務？』」
「贊成票為134對136。兩名未投票的人是參議院議長陳文林與眾議院議長范文郁。因此，投票結果是高度一致的。隨後，陳文林致函香總統，快譯如下：『本人榮幸地通知總統，應總統之要求，越南共和國國會同意將總統的所有權力交給楊文明將軍，以便其執行尋求一切方法挽回南部和平之任務。』」
「陳文林先生告訴我，他已通報了楊文明與香總統，兩人都接受了這個結果。雙方同意移交典禮將於明天上午（4月28日）舉行，其規模將仿照上週一紹總統辭職時的場景。陳先生希望在上午舉行，但香總統可能希望在下午，這樣他就能完整當滿一個星期的總統。」
在國會提名楊文明後，4月28日（週一）下午，楊文明總統的就職宣誓儀式在獨立宮莊嚴舉行，各民主機構代表悉數出席，完全符合憲法規定。就這樣，香總統的任期剛好一週。
在就職演說中，楊文明要求同胞不要拋棄祖國離去，並呼籲越南共和國武裝力量努力保衛殘存的領土。隨後他宣佈：
「致對方的兄弟們：我真心渴望和解，你們也清楚。我要求各階層同胞尊重彼此的生命。這是《巴黎協定》的精神……讓我們坐到談判桌前，為國家民族尋求最有益的解決方案。為了儘早結束民眾與士兵的痛苦，我提議我們立即停止互相攻擊。」
楊文明總統隨後立即做的一件事，就是寫了一封公函給馬丁大使：
「本人鄭重請求大使先生，請向武官處（DAO）的人員下令，自1975年4月29日起的24小時內離開越南，以便越南和平問題能儘早解決。」
1955年（譯註：原文應為1975年之誤），馬丁大使將這份歷史性文書交給我們留作紀念，我們將其印在《與美國失去聯絡》（KĐMTC）一書中。這是越南共和國政府發給美國政府的最後一份文件。4月29日清晨，楊文明總統的信函送達美國大使館。馬丁大使隨即回覆：
「本人謹通知閣下，我已按閣下要求發出指示。我相信閣下會命令貴國政府的軍隊以各種方式合作，以便DAO人員的撤離順利進行……」
這也是美國發給越南共和國政府的最後一份文件（見《與美國失去聯絡》第394-396頁）。
(P228)
- 文件背景： 本文為1975年4月27日，駐越南大使葛拉漢·馬丁致美國國務卿亨利·季辛吉的機密電報。
- 關鍵決策： 越南共和國國會以壓倒性票數（134票贊成，1票反對）通過同意當時的總統將所有權力移交給楊文明將軍。
- 主要目的： 權力移交是為了尋求恢復南越和平的方法。
- 時間節點： 此文件顯示當時正值西貢淪陷前夕的緊張時期。
- 文件標題： 總統Thiệu的心聲· 227
- 日期： 1975年4月27日
- 收件人： 亨利·A·季辛吉
- 發件人： 大使葛拉漢·馬丁
- 編號： 西貢0747
- 內容：
- 陳文林決定賭注太大，不能玩任何遊戲。 他幫助提早一點召集了議會，在等待法定人數聚集的同時，他們收到了國防部長陳文敦、參謀長聯席會議主席高文園將軍和首都軍區負責人明中將的嚴峻、現實的軍事簡報。 法定人數為106人。 他們最終通過了一個問題，詢問哪些副總統和參議員同意越南共和國總統將越南共和國總統的所有權力移交給楊文明將軍，以執行尋求恢復南越和平的方法的任務。 出席的135人中有134人投票。 兩名無投票權成員是參議院議長和下議院議長。 因此投票是一致的。
- 陳文林隨後向總統發了一封信，快譯如下：
這段文字記述了1975年4月30日西貢政權交接的最後時刻，並對南越在極端困境下仍能維持社會秩序，以及與後來的阿富汗、伊拉克局勢進行了對比與省思。
文章重點摘要
西貢最後的防禦： 1975年4月30日凌晨，北越五大軍團圍攻西貢，目標直指總參謀部、獨立宮等五大戰略要地。當時南越守軍與北越兵力懸殊（不到5個師對抗17個師）。
秩序井然的「移交」： 楊文明總統為避免無謂流血，於上午9時發表錄音廣播，命令南越軍隊停止抵抗，並強調這是為了「和解與合和」，試圖以「政權移交」而非單純投降的形式結束戰爭。
憲政與社會的完整性： 作者強調，儘管面臨美國撤離、內部爭鬥與強大軍事壓力，南越直到最後一刻仍保全了憲法精神與城市功能。西貢陷落時，電力、水、通訊及公共交通仍正常運作，未出現大規模暴亂或搶掠。
歷史的奇蹟與對比： 作者將1975年的西貢與2009年的巴格達（伊拉克）及喀布爾（阿富汗）進行對比。他指出，西貢在盟友撤軍兩年後仍能維持相對安寧，而伊拉克與阿富汗在美軍駐守期間仍頻繁發生恐怖攻擊。
未來的擔憂： 文中質疑，當盟友撤走後，喀布爾是否能像當年的西貢一樣幸運，在最後時刻避免大規模的城市戰與流血慘劇。
完整中文翻譯
在秩序中向勝利者移交權力（第228頁）
1975年4月30日凌晨5時，北越軍隊各路人馬從五個不同方向同時開進西貢。在此之前，根據作者陳德明（Trần Đức Minh）的總結：(4)「自胡志明戰役正式開始以來，南越各軍事單位仍堅持防守其陣地，在北越進攻的任何地方都發生了激烈交火……現在西貢已被四面包圍，直面北越的5個軍團（17個師），而越南共和國武裝力量僅剩不到5個師。胡志明戰役指揮部的計畫決定奪取五個目標：總參謀部、獨立宮、首都別區司令部、警察總署以及新山一機場。」
面對絕望的境地，楊文明總統決定投降，但仍希望能維持秩序：即將權力移交給勝利一方。他錄製了一份宣言，並於4月30日上午9時播放：(5)
「我們的路線是和解與合和，以挽救同胞的生命。我們深信越南人之間的和解，以避免虛耗我們越南人的血肉。
因此，我要求所有越南共和國的戰士們冷靜，停止開火，留在原地。我們亦要求南越南共和國臨時革命政府的戰士們停止開火。
我們在此等待與南越南共和國臨時革命政府的代表會面，共同討論在有序且避免同胞無謂流血的情況下，進行政權交接的事宜。」
因此，歸根結底，越南共和國直到最後一刻都維持了秩序。最重要的一點是，儘管存在著所有的幕後安排、個人爭執、派系鬥爭、來自各方的強大壓力，以及華盛頓當局一心只想逃跑，但共和體制的內核——憲法，被保全到了最後。甚至連投降，也希望以「權力移交」的形式進行，且帶著正當理由，即「為了避免同胞無謂的流血」。
至於安全、經濟與社會狀況，在結束時也並非處於崩潰狀態：當北越軍隊開進西貢時，城市依然平靜：電力、供水、廣播、電視、電話、計程車、巴士以及三輪車仍照常運作。
那一刻，距離美軍於1973年3月完全撤出南越已過去兩年多。我們中很少有人注意到一個近乎「奇蹟」的重要歷史事實：這段時間內，軍事、政治、經濟與財務等各方面狀況都極其艱難。儘管如此，西貢以及大大小小的城市如峴港、芽莊、順化、大叻、頭頓、芹苴、安江、安川，到處都相對安全。沒有發生過大規模示威、罷工、政變、焚屋、破壞、搶劫或炸彈襲擊。
隨後，在最後的時刻，西貢曾兩度與深淵擦肩而過：
第一，美國曾打算動用海軍陸戰隊進入西貢僅為撤離美國人，這將導致與南越軍民的衝突，引發難以想像的慘劇；
第二，如果發生最後的城市決戰，成排的大砲已準備就緒，將會把許多街區化為瓦礫。所幸由於上天的庇佑，這兩大災難都得以倖免。
看看巴格達：自從傳出美國決定撤軍的消息後（甚至還沒撤完），局勢變成了什麼樣子？即便美軍駐紮期間，也只有一個極小的區域——如同一個中型美國大學校園規模、建築嚴密、戒備森嚴，被稱為「綠區」（Green Zone）的地方才相對安全。僅在2009年12月8日這一天，巴格達的一次炸彈襲擊就殺害了121人，使2009年（截至當日）的受害者總數超過1200人。到2009年12月31日，這個數字甚至更高。
在喀布爾，就在美國仍打算增兵、奧巴馬總統尚未宣布撤軍時間表時，2009年10月28日清晨6時，一群偽裝成警察的塔利班武裝分子襲擊了位於市中心的聯合國專家住所，殺害了11人。2009年12月初，奧巴馬總統宣布了18個月的撤軍期限。這下塔利班再無顧慮，反而更加激進，因為他們只需繼續零星破壞，等待18個月期滿，便可開始肆無忌憚。
那麼，當盟友捲鋪蓋走人時，喀布爾是否能像西貢一樣幸運呢？
(P231)
- 232 • 阮進興
- 「延鴻」大會堂
- 延鴻大會堂建築：越南共和國參議院。
- 他曾於1969 年至1973 年擔任南越外交部長。
- 在1973 年至1975 年期間，他擔任南越參議院議長。
- 他也是越南共和國簽署1973 年巴黎和平協約時的代表團團長。
- TÂM TƯ TỔNG THỐNG THIỆU: 總統談話/心聲（Thiệu）
- Chủ tịch Thượng Viện Trần Văn Lắm. (Hình: UPI/Betmann Archive): 參議院議長陳文岩。 （照片來源：UPI/Betmann Archive）
- 標題與章節：圖片頂部顯示頁碼為234，作者為NGUYỄN TIẾN HƯNG。
- 內容描述：下方顯示了一張越南共和國（南越）國會投票的歷史照片。
- 圖像出處：照片取自Tess Press 出版、Hal Buell 編輯的《Vietnam - A Complete Photographic History》一書。
- 歷史背景：照片內容描述為越南共和國國會投票將總統職位移交給楊文明。
- 陳文香曾任越南共和國總理和副總統，並在1975年短暫擔任倒數第二任總統。
- 照片顯示他擔任總理期間或之後的樣貌，此圖像出自相關歷史文獻或檔案。
- 他在1975年4月21日繼任總統，後於同年4月28日將總統職位移交給楊文明。
- 原文：TÂM TƯ TỔNG THỐNG THIỆU • 235
- 原文：Tổng thống Trần Văn Hương. (Hình: UPI/Betmann Archive).
- 人物：越南民主共和國最後一任總統楊文明(Dương Văn Minh)。
- 來源：照片由UPI/Betmann Archive 提供。
- 出處：此影像來自Nguyen Tien Hung 所著之文獻資料。
- 236。
- 阮進興
- 總統楊文明。 (圖：UPI/Betmann Archive)。
先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。
CHƯƠNG 11
“Chớ Có Trao Quyền
Cho Tướng Minh ”(P217)
Người ông bé nhỏ, ăn nói dịu dàng hiền lành, Jean Marie
Như có dáng dấp của một nhà giáo hơn là một
nhà ngoại giao. Chúng tôi quen biết ông từ khi ông
giúp thương thuyết với chính phủ Pháp một khoản viện trợ
cho VNCH (tương đương 33 triệu đôla) vào hè 1973 lúc sự
căng thẳng trong mối bang giao Việt - Pháp từ năm 1965 được
cải thiện. Thỉnh thoảng ông có tới tư gia dùng cơm với chúng
tôi và ngược lại, chúng tôi cũng ghé thăm ông ở khuôn viên
tráng lệ Tòa Đại sứ góc đường Thống Nhất (bây giờ là Lê
Duẩn) và Hai Bà Trưng. Có lần chúng tôi mời ông bà dùng
bữa cơm tối cuối tuần tại tư gia cùng với Đại sứ Martin và bà Đại sứ Hòa Lan. Chúng tôi nói hôm nay hoàn toàn không ai
được nói chuyện chính trị, chỉ họp nhau vui vẻ để xả hơi. Mọi
người hưởng ứng. Cơm, rượu xong, tôi lấy cái đàn guitar ra và
để nghị mỗi người hát một bài cho vui. Bà Mérillon thúc ông
phải xung phong hát trước nhất, tôi hỏi ông bài gì, thế là ông
đứng ngay lên hát bài “La Mer,” chúng tôi hát bè hai. Đến
lượt ông Martin thì cũng vui vẻ. Nhấp thêm một ly rượu gin
nữa, ông nhỏ nhẻ hát bài “Oh carry me back to the old Virginie”
(Hãy đưa tôi về miễn Virginia cổ kính này). Mọi người vỗ tay
hoan hô. Từ hôm đó chúng tôi quen thân hơn với ông Mérillon.
Dù sao, chúng tôi cứ tưởng ông chỉ là một công chức
chuyên nghiệp, làm việc theo thủ tục hành chánh, đầy đủ bổn
phận là được rồi. Có ngờ đâu cái tên của ông đã dính rất chặt
vào những diễn biến tại Sàigòn vào giờ thứ hai mươi tư. Chính
ông đã kể lại rất rõ ràng những cố gắng của ông trong cuốn
hồi ký “Saigon et Moi”, nhưng vì một lý do nào đó, cuốn sách
này đã bị thu hồi ngay sau khi xuất bản (1983) nên ít ai được
đọc.
Cuối mùa Xuân 1955, Tư lệnh quân đội Pháp tại Đông
Dương là tướng Paul Ely rời Sàigòn, sự chiếm đóng của Pháp
tại Việt Nam gần một thế kỷ đã chấm dứt. Hai mươi năm sau,
cũng vào cuối Xuân, Pháp lại bắt đầu can thiệp, nhưng lần
này thì không phải là can thiệp quân sự mà là chính trị. Đại sứ
Mérillon là người chủ chốt thi hành việc can dự ấy. Từ trung
tuần tháng 4, Đại sứ Mérillon luôn luôn ra vào Dinh Độc Lập
gáp TT Thiệu và sau đó TT Hương để sắp xếp giải pháp chính
trị.
Cựu Thủ tướng Cẩn cũng kể lại là “Ngày 16 tháng 4, khi
tiếp Đại sứ Martin, tôi có hỏi ông nếu Hoa Kỳ đã bó tay thì
nước nào có thể giúp đỡ Việt Nam. Tôi được ông Martin trả
lời thắng là nước Pháp. Ngày 17 tháng 4, khi tôi tiếp Đại sứ
Mérillon thì ông thao thao bất tuyệt bênh vực giải pháp Dương
Văn Minh. Sau này tập hồi ký của Mérillon có tiết lộ thêm
rằng ngày 18 tháng 4 Đại sứ Martin chính thức nói với ông ta là đối với chính quyển Hoa Kỳ, trách nhiệm người Mỹ tại
Việt Nam đã chấm dứt/' và hai ngày sau thì Tòa Đại sứ Mỹ
cho đục tường thông sang Tòa Đại sứ Pháp. Một đường giây
điện thoại an toàn cho hai đại sứ cũng được nối kết.(1)
Những gì đã xảy ra tại Sàigòn và trên chiến trường trước
khi sụp đổ thì đã có nhiều tác giả đề cập tới, nhưng câu chuyện
nơi hậu trường thì ít người biết rõ chi tiết. Ngày nay chúng ta
đã có được khá đầy đủ dữ liệu từ những mật điện giữa Sàigòn
và Washington trong những ngày dầu sôi lửa bỏng (từ 13 tới
30 tháng 4) cho thấy rõ hơn về những diễn biến từ bên trong.
Chúng tôi in lại một số những điện tín giữa Đại sứ Martin và
Ngoại trưởng Kissinger trong thời điểm này trong Phụ Lục C
để độc giả và các nhà sử học nghiên cứu thêm. Sau đây là
tóm tất một số điểm quan trọng.
Giải pháp Bảo Đại
Lúc ấy, giải pháp Dương Văn Minh đang được Đại sứ Pháp
Mérillon vận động ráo riết và cũng được sự ủng hộ khá mạnh
mẽ của đại sứ Martin. Về giải pháp chính trị, ngày 24 tháng 4,
ông Martin báo cáo là “Tướng Đôn đã gặp Tướng Minh vào
lúc 5 giờ chiều (ngày 24 tháng 4). Ông Đôn đưa ra một công
thức dung hòa là ông Minh sẽ làm Lãnh đạo Quốc gia (Head
of the Republic) với thực quyền, còn ông Hương sẽ tiếp tục
làm Quốc trưởng (Chief of State) nhưng rồi sẽ lùi vào bóng
tối như trường hợp Quốc trưởng Bảo Đại đã làm trước đây.
Nhưng ông Minh cũng vẫn không chịu, ông nhất định muốn
làm Quốc trưởng hoặc Tống thống. Ông Hương cho ông Martin hay “Ông Minh nói rằng nếu ông ta nhận chức vụ từ bất cứ
người nào trong chánh quyền cũ thì cũng sẽ làm giảm tư thế
của ông trong những cuộc điều đình tương lai”
Tướng Minh không phải De Gaulle
Mặt khác, ông Martin cũng báo cáo là theo Tướng Đôn thì Tướng Minh cũng khó mà lên chức Quốc trưởng hay Tổng
thống vì không có được đầy đủ sự ủng hộ từ phía quân đội và
nhất là từ những thành phần chống Cộng. Ngoài ra, đem một
tướng về hưu đi thẳng lên chức tổng thống là không bình
thường: “Thật là không thực tế việc ông Minh nghĩ rằng ông
ta được dân chúng hoan hô như trường hợp Tướng De Gaulle.”
De Gaulle đã đưa ra một tiền lệ về một tướng về hưu nhảy ra
làm tổng thống nước Pháp.
Ông Đại sứ cũng nói đến trường hợp De Gaulle với tân
Tổng thống Hương xem ông nghĩ như thế nào: “Tôi gặp Tổng
thống Hương lúc 5 giờ... Tôi hỏi xem ông Minh có đề nghị
phương án đặc biệt nào để thực hiện việc chuyển quyền một
cách bất thường như vậy hay không? Tổng thống Hương nói là
không. Tôi nói với ông Hương là tuy tôi không nhớ rõ chỉ tiết,
nhưng Tướng De Gaulle đã nhảy vào nắm chính quyền - vào
lúc ông hồi phục quyền hành lần chót- trong một cung cách
cũng bất thường. Ông Hương trả lời là ông biết rõ chuyện này
nhưng để thành công thì người đó phải có uy tín của ông De
Gaulle, điều mà ông Minh không có.”
Bởi vậy, ĐS Martin thêm rằng vai trò của ông sẽ chỉ là để
“tiếp tục giữ được ván bài, cố gắng ngăn cẩn việc tướng lãnh
nấm quyền hành trực tiếp, nhưng sẽ không làm điều gì quá lộ
liễu, để rồi dù bất cứ chuyện gì xảy ra, cũng không bị chỉ trích
là tự nắm lấy trách nhiệm” (gạch dưới là do tác giả).
(P220)
Ông Thiệu cố vấn: Chớ Có Trao Quyền Cho Tướng Minh
先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。
Cố gắng của ông Martin thì cũng đi sát với lời cố vấn của
cựu TT Thiệu.
Ông Thiệu kể lại với chúng tôi rằng ông đã cố vấn TT Hương và Chủ tịch Thượng Viện Lắm hai điểm: hứ nhất, trong
bất cứ hoàn cảnh nào thì cũng cứ phải theo Hiến pháp VNCH;
thứ hai, chớ có trao quyền cho Tướng Minh: “Ông Minh rất
nguy hiểm nên dù chức Thủ tướng thì cũng không nên đề cử, vì sau đó ông Minh sẽ vận động lên chức Tổng thống rồi thành
lập chính phủ liên hiệp với MTGP.” Bởi vậy “nên chọn Tướng
Đôn làm Thủ tướng để 'neutraliser` (vô hiệu hóa) Tướng Minh. ”
Chúng tôi không hỏi thẳng TT Thiệu là tại sao ông lại
không ưa ông “Big Minh", nhưng qua những mẩu chuyện ông
kể về ông này thì thấy có bốn lý do: :hý nhất, ông Minh đã
hứa sẽ không hạ sát hai anh em ông Diệm rồi lại nhẫn tâm
làm việc này trong cuộc đảo chính 1/11/1963. Ông Thiệu kể
là thoạt đầu Tướng Minh còn định tổ chức ám sát ông Diệm
(khi ông Diệm đi từ Dinh Độc Lập ra phi trường Tân Sơn Nhất),
ông Thiệu nói với ông Minh là “quân đội không có đi ám sát
(xem Chương L7)”; thứ hai, đảo chính xong thì tướng Minh lại
còn dẹp hết các 'ÂẤp Chiến Lược' đi, một điều ông Thiệu cho
là sai lầm to lớn; £hứ ba, ông Minh là người kỳ thị Nam-Bắc
có tiếng trong quân đội; và /h :, về phương diện cá nhân, có
thể còn một lý do khác nữa, đó là TT Thiệu luôn nghi ngờ
Tướng Minh muốn thay thế mình, vì ông (Thiệu) hay nói tới
việc “Mỹ luôn luôn cultiver (trau đồi) ông Minh để lập chính
phủ liên hiệp với MTGP. ”
Trở lại những sắp xếp của TT Hương. Theo thủ tục Hiến
pháp VNCH thì sau Phó Tổng thống là đến lượt Chủ tịch
Thượng viện lên chức Tổng thống. Ngày 25 tháng 4, ông Martin viết: “Hôm qua Tổng thống Hương đã gặp ông Trần Văn
Lắm và ông tân Chủ tịch Hạ viện và ông đã được họ thuyết
phục là bất cứ sự chuyển quyền nào cũng phải theo trật tự,
điều này có nghĩa là những sắp xếp trước đây (việc đưa ông
Minh lên thẳng tổng thống - lời tác giả) bây giờ không còn có
thể thực hiện được nữa.” Ông thêm rằng: “Dĩ nhiên ở đằng
sau hậu trường thì còn ông Trần Văn Lắm Chủ tịch Thượng
viện, theo hiến pháp ông ta là người kế vị chức Tổng thống
nếu ông Hương từ chức.”
Nhưng phía Cộng sản không chấp nhận điều đình với ông
Lám: “Hôm nay phái đoàn chính phủ CMLT ở Paris đã ra lời tuyên bố rằng họ sẽ không bao giờ thương thuyết với ông
Lắm” ông Martin viết, “Tin này là do ông Đại sứ Mérillon
cho tôi hay khi tôi đang ở ngoài phi trường sắp xếp một việc
khác (đang lo cho ông Thiệu ra đi).
Pháp muốn Tướng Minh lên ngôi ngoài khuôn khổ
Hiến pháp
Bởi vậy phía chính phủ Pháp vẫn muốn vận động để đưa
ông Minh lên thẳng chức Tổng thống ngoài khuôn khổ Hiến
pháp VNCH và trong một khung cảnh “cách mạng” để Hà
Nội dễ chấp nhận. Ông Martin bình luận về những vận động
này trong công điện ngày 26 tháng 4:
“Để tránh việc Sà¡gòn bị san bình địa và tránh việc lật đổ
chính phủ VNCH một cách toàn diện, Pháp đã mạnh mẽ
thúc đẩy một công thức mà theo như họ nghĩ - nhưng không
hoàn toàn chắc chắn - là sẽ thỏa mãn Hà Nội. Đó là việc
ông Minh lên nắm chính quyền được thực hiện hoàn toàn
ngoài khuôn khổ hiến pháp hiện hành của VNCH; họ biết
rõ rằng một trong những mục tiêu chính của Hà Nội là
phá hủy tính chất hợp hiến của khuôn khổ hiến pháp hiện
hành. Pháp đã chấp nhận như vậy, nên đã thúc đẩy một
sự chuyển quyền ở ngoài khuôn khổ hiến pháp thông
thường.
“Tôi nghĩ rằng một trong những lý do khiến cho phía Pháp
nghĩ như vậy là vì họ muốn cho ứng cử viên của họ là ông
Minh dễ được Hà Nội chấp nhận hơn...
“Họ cho rằng nếu ông Minh lên nắm quyển trong một
tình huống cách mạng thay vì một cuộc chuyển quyển
theo hiến pháp thì Hà Nội sẽ chấp nhận ông ta.”
Ngoài vận động còn có áp lực. Cùng ngày 26 tháng 4,
Pháp nói tới nguy hiểm có thể bị tấn công: “Một thông tin mới
nhất do ông Mérillon cho tôi biết là ông ta vừa nhận được một điện tín từ Hà Nội nói rằng thời gian ân hạn (ngưng chiến) đã
bị hủy đi rồi. Có nghĩa là Hà Nội sẽ tấn công đêm nay nếu
Quốc hội chần chừ thêm nữa về việc chuyển quyển cho ông
Minh”
Về tin này, ông Martin bình tĩnh hơn và không mấy tin
rằng có thể xẩy ra ngay: '*Vì đây là ván bài rất nguy hiểm nên
tôi nói với ông Mérillon là tôi cần biết sự thẩm định chung
thực và khách quan của chính ông. Ông ta nói rằng đúng là đã
sắp hết thời gian để hành động, nhưng ông ta cũng không tin
rằng sẽ có cuộc tấn công chiều nay mà chỉ có những hành
động đủ để thuyết phục Quốc hội xúc tiến cho lẹ. Đây là một
kỹ thuật khá hay...”
(P223)
先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。
Tổng thống Hương thấy quả banh lại cho Quốc hội
Trước áp lực nặng nề, Quốc hội đã được thuyết phục. Dù
trong một tình huống hết sức khó khăn và nguy hiểm, ai cũng
chỉ lo cho thân mình, các nghị sĩ, dân biểu đã hành động xứng
đáng với tư cách của đại diện nhân dân. Trong tháng 3, Quốc
hội đã họp nhiều phiên tranh luận, nhiều vị còn chỉ trích nặng
nề và bất tín nhiệm TT Thiệu, yêu cầu ông từ chức. Tới cuối
tháng 4, Quốc hội họp liên tục và khá đầy đủ để giúp việc
bảo tồn hiến pháp.
Chỉ có một chuyện hơi lạ, chuyện này do cựu Thủ tướng
Nguyễn Bá Cẩn kể lại về cuộc họp kéo dài vào tối ngày 27
tháng 4 để thảo luận về hai đề tài hợp hiến và chủ quyền
quốc gia: “Một chuyện bất ngờ và đầy mâu thuẫn đã xảy ra là
nghị sĩ và dân biểu đối lập lại do dự chưa chịu biểu quyết cho
Tướng Minh là người họ đã ủng hộ lâu nay. Khi trao đổi ý
'kiến với nhau một cách bán chính thức ngoài hành lang của
hội trường, một số dân biểu và nghị sĩ đối lập cho biết “sở đĩ
họ chống việc trao quyền cho Tướng Minh là vì họ nghĩ rằng
Tướng Minh sẽ không đủ tài ba để giữ nước và sẽ làm mất
nước vào tay Cộng sản.” Được hỏi “nếu vậy thì tại sao lâu nay quí anh tín nhiệm Tướng Minh như lãnh tụ đối lập trong nước"
thì các dân biểu và nghị sĩ đối lập trả lời rằng: “Chúng tôi nào
có tín nhiệm và tin tưởng Tướng Minh. Chúng tôi chỉ dùng
Tướng Minh để phá TT Thiệu mà thôi!°(2)
Sau cùng thì Quốc hội quyết định. Nghị quyết vào lúc 8
giờ 30 tối như sau:
- Để có thể đối phó một cách kịp thời với tình hình nghiêm
trong hiện nay, Quốc hội VNCH đã quyết định ủng hộ
Tổng thống VNCH trong công cuộc tìm kiếm chánh sách
và những biện pháp để tái lập hòa bình tại miền Nam trên
căn bản Hiệp định Paris ngày 27 tháng Một, 1973;
- Thứ hai, nếu cân thiết, Tổng thống VNCH có thể lựa
chọn người để thay thế ông để tiếp tục sứ mệnh với sự
chấp thuận của Quốc hội nước VNCH. ”
Số phiếu là 123/124 vì Chủ tịch Lắm không có quyển bỏ
phiếu trừ khi số phiếu sát nhau. Nghị quyết liền được đọc cho
cả TT Hương và Tướng Minh qua điện thoại. Ông Martin viết
tiếp: “Chính Tướng Minh đã cho tôi biết tin này trước khi tôi
được báo cáo qua những nguồn tin khác. Tôi vừa gọi ông Đại
sứ Pháp và đề nghị ông ta đánh điện cho cộng sự viên của ông
ở Hà Nội ngay để thông báo về việc này và coi như việc
chuyển quyền trong thực tế đã được thực hiện rồi, bởi vậy
không cần thiết phải áp lực Sàigòn thêm nữa vào chiêu nay.”
Dù Quốc hội để cho Tổng thống Hương tự lựa chọn người
kế vị, nhưng ông Hương đã nghe lời cố vấn của ông Thiệu,
nhất định không đề cử Tướng Minh. Ngày 27 tháng 4, ông
Martin gửi báo cáo cuối cùng về việc này:
“Tổng thống Hương đã họp với lãnh đạo các định chế
dân chủ và đi tới kết luận là ông không thể nào đề cử
ông Minh theo như thẩm quyền mà Quốc hội đã biểu
quyết hôm qua... nền ông quyết định đặt trách nhiệm
lại cho Quốc hội. Ông sẽ gửi thư từ chức Tổng thống tới Quốc hội và trong thư cũng nói việc ông không thể chọn
lựa được ai để có thể để cử chuyển quyền... Ông Lắm sẽ
dùng rađiô và bất cứ phương tiện nào khác ngày Chủ nhật
để cố triệu tập Quốc hội vào tối nay lúc 7 giờ tối. Nếu
không đủ túc số (quorum) thì Quốc hội sẽ họp sáng mai...”
Yêu cầu Hà Nội đợi thèm 48 giờ nữa
Công điện tiếp:
“Tôi đã thông báo cho Đại sứ Pháp về việc này... Ông
Ngoại trưởng cũng có thể thông báo cho Moscow và để
nghị họ yêu cầu Hà Nội nhẫn nại thêm 48 giờ nữa.” Phải
nhẫn nại vì có thể bị trục trặc: đó là vẫn còn khả năng là
Chủ tịch Thượng viện Trần Văn Lắm sẽ yêu cầu Quốc hội
tấn phong ông lên chức Tổng thống theo như Hiến pháp
quy định... Tuy nhiên, nếu ông Lắm muốn làm như vậy
thì Quốc hội cũng sẽ ngăn cản ông lại. Theo tôi thì phía
Pháp đang cố gắng vận động cho đủ số dân biểu Quốc
hội vào lúc 7 giờ tối nay để đủ túc số.”
Ông Martin nói là phía Pháp vận động cho đủ số, nhưng
theo Thủ tướng Cẩn ghi lại thì vào ngày 26 tháng 4, chính Đại
sứ Martin cũng điện thoại yêu cầu ông giúp ông Lắm triệu
tập Quốc hội lưỡng viện cho đủ túc số để còn họp khoáng
đa1.(3)
Sau cùng, ông Lắm đã không yêu cầu Quốc hội tấn phong
chính ông mà còn giúp Quốc hội giải quyết vấn đề cho nhanh.
Ông Martin báo cáo:
“Ông Trân Văn Lắm đã quyết định là ván bài quá nguy
hiểm để vận động. Ông ta đã giúp triệu tập được Quốc
hội sớm hơn thời gian đã ấn định một chút. Quốc hội đã
đặt ra một câu hỏi:
'Tất cả quý vị Dân biểu Nghị sĩ ai là người đồng ý cho Tổng thống VNCH chuyển quyên Tổng thống
VNCH cho Tướng Dương Văn Minh để thi hành nhiệm
vụ tìm mọi phương cách tái lập hòa bình tại Việt Nam. `
“Số phiếu thuận là 134/136. Hai người không bỏ phiếu là
Chủ tịch Thượng viện Trần Văn Lắm và Hạ viện, ông
Phạm Văn Út. Như vậy số phiếu là đồng nhất. Sau đó ông
Trần Văn Lắm đã gửi một văn thư cho Tổng thống Hương,
dịch một cách nhanh chóng như sau:
“Tôi hân hạnh thông báo cho Tổng thống rằng theo
như yêu câu của Tổng thống, Quốc hội VNCH đồng ý
tất cả mọi quyên hành của Tổng thống VNCH được
trao cho tướng Dương Văn Minh để ông ta thi hành
nhiệm vụ tìm mọi phương pháp vãn hồi hòa bình tại
miên Nam. ”
“Ông Trần Văn Lắm cho tôi hay là ông ta đã thông báo
cho cả Tướng Minh và Tổng thống Hương và cả hai đã
chấp nhận kết quả này. Cả hai đã đồng ý rằng nghi lễ
chuyển quyền sẽ được tổ chức sáng mai (28 tháng 4) trong
một khung cảnh giống như Tổng thống Thiệu đã làm đêm
Thứ Hai tuần trước. Ông Lắm muốn nghỉ lễ được tổ chức
vào buổi sáng nhưng có thể là ông Hương muốn được tổ
chức vào buổi chiều để như vậy là ông hoàn thành một
tuần lễ làm Tổng thống”
Sau khi Quốc Hội đã để cử Tướng Minh, chiều thứ Hai,
ngày 28 tháng 4, lễ tuyên thệ của Tổng thống Dương Văn Minh
được cử hành trang trọng tại Dinh Độc Lập, trước mặt đầy đủ
đại diện các định chế dân chủ theo đúng như quy định của
Hiến pháp. Như vậy là ông Hương đã giữ chức tổng thống
được đúng một tuần.
Trong bài diễn văn nhậm chức, ông Minh yêu cầu đồng
bào đừng bỏ xứ sở của mình để ra đi và kêu gọi quân lực
VNCH cố gắng bảo vệ phần đất còn lại. Rồi ông tuyên bố:
“Cùng các anh em bên kia: tôi thực sự muốn hòa giải, các
anh em cũng biết thế. Tôi yêu cầu mọi tầng lớp đồng bào
hãy tôn trọng sinh mạng của nhau. Đó là tinh thần của
Hiệp định Paris...Chúng ta hãy ngồi vào bàn hội nghị để
tìm những giải pháp hữu ích nhất cho quốc gia dân tộc.
Để sớm chấm dứt những đau khổ của dân chúng và anh
em binh sĩ, tôi để nghị chúng ta ngưng ngay lập tức những
cuộc tấn công lẫn nhau.”
Việc Tổng thống Minh làm ngay sau đó là viết một công
hàm gửi Đại sứ Martin:
“Tôi trân trọng yêu cầu ông Đại sứ vui lòng ra chỉ thị cho
nhân viên của Cơ-Quan Tùy Viên Quốc Phòng DAO rời
khỏi Việt Nam trong 24 giờ đồng hô kể từ ngày 29-4-1975
để vấn đề Hòa-Bình Việt Nam sớm được giải quyết. ”
Năm 1955 Đại sứ Martin đã trao cho chúng tôi văn thư lịch
sử này để giữ làm kỷ niệm, và chúng tôi đã in lại trong cuốn
KĐMTC. Đây là văn thư cuối cùng của chính phủ VNCH gửi
chính phủ Hoa Kỳ. Sáng sớm ngày 29 tháng 4, bức thư của TT
Minh được tống đạt tới Tòa Đại sứ Hoa Kỳ. Đại sứ Martin liền
trả lời ngay:
“Tôi xin thông báo để Ngài hay là tôi đã ra chỉ thị như
Ngài yêu cầu. Tôi tin rằng Ngài sẽ ra lệnh cho quân đội
của Chính phủ Ngài cộng tác bằng mọi cách để làm dễ
dàng cho việc di chuyển các nhân viên DAO...”
Đây cũng là văn thư sau cùng của Hoa Kỳ gửi chính phủ
VNCH (xem KĐMTC, trang 394-396).
(P228)
先用中文寫出文章重點，再完整翻譯成中文。 Chuyển quyền cho phe chiến thắng trong trật tự Các cánh quân của quân đội Bắc Việt đồng loạt tiến vào Sàigòn từ năm hướng khác nhau lúc 5 giờ sáng ngày 30 tháng 4. Trước lúc đó, theo như tác giả Trần Đức Minh tóm tắt lại:(4) “Từ khi chiến dịch Hồ Chí Minh chính thức bắt đầu, các đơn vị quân lực Miền Nam vẫn còn kiên trì phòng giữ các vị trí của mình, và ở bất cứ chỗ nào mà quân đội Bắc Việt tiến đánh đều đã có đụng độ dữ dội.... Bây giờ thì Sàigòn đã bị bao vây tứ phía, trực diện với 5 Quân đoàn của Bắc Việt (17 sư đoàn) về phía quân lực VNCH chỉ còn không tới 5 sư đoàn. Kế hoạch của Bộ Chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh quyết định đánh chiếm 5 mục tiêu: Bộ Tổng Tham Mưu, Dinh Độc Lập, Bộ Tư Lệnh Biệt Khu Thủ đô, Tổng Nha Cảnh Sát, và phi trường Tân Sơn Nhứt.” Trước tình hình tuyệt vọng, Tổng thống Minh đã quyết định đầu hàng, nhưng cũng trong vòng trật tự: đó là chuyển nhượng quyên hành cho phe chiến thắng. Ông cho thâu băng bản tuyên cáo phát sóng vào lúc 9 giờ sáng ngày 30 tháng 4:(Š) “Đường lối của chúng tôi là hòa giải và hòa hợp để cứu vãn sinh mạng của đồng bào. Chúng tôi tin tưởng sâu xa vào sự hòa giải giữa người Việt Nam với nhau để khỏi phí phạm xương máu của người Việt Nam chúng ta. “Vì lẽ đó tôi yêu cầu tất cả các anh em chiến sĩ VNCH hãy bình tĩnh ngưng nổ súng và ở đâu ở đó. Chúng tôi yêu cầu anh em chiến sĩ chính phủ Lâm Thời Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam hãy ngưng nổ súng. “Chúng tôi đang ở đây chờ gặp Đại diện chính phủ Cộng Hòa Lâm Thời Miền Nam Việt Nam để cùng nhau thảo luận về việc bàn giao chính quyền trong vòng trật tự và tránh sự đổ máu vô ích của đồng bào.” Như vậy, xét cho cùng, VNCH đã giữ được trật tự cho tới giờ phút chót. Điều quan trọng nhất là mặc dù tất cả những sắp xếp hậu trường, tranh chấp cá nhân, bè phái, áp lực vô cùng mạnh mẽ từ mọi phía cũng như việc Washington chỉ lo tháo chạy, nhưng cái nòng cốt của nền Cộng Hòa là Hiến pháp đã được bảo toàn cho tới cùng. Tới cả việc đầu hàng cũng muốn làm theo hình thức “chuyển quyền” và với lý do chính đáng là “để tránh sự đổ máu vô ích của đồng bào.” Còn về tình hình an ninh, kinh tế, xã hội, thì khi kết thúc cũng không phải là sụp đổ: lúc quân đội Bắc Việt tiến vào Sàigòn thì thành phố vẫn còn êm ả: điện, nước, rađiô, tivi, điện thoại, xe taxi, xe buýt, xe xích lô vẫn hoạt động như thường lệ. Giây phút đó đã kết thúc một thời gian trên hai năm kể từ khi quân đội Mỹ triệt thoái hoàn toàn khỏi Miễn Nam (tháng 3, 1973). Ít người trong chúng ta để ý tới một sự kiện lịch sử quan trọng, nó hầu như là “một phép lạ' là trong thời gian này, tình hình đã thật khó khăn về mọi mặt: quân sự, chính trị, kinh tế, tài chánh. Như vậy mà Sàigòn và các đô thị lớn, nhỏ như Đà Nẵng, Nha Trang, Huế, Đà Lạt, Vũng Tâu, Cần Thơ, An Giang, An Xuyên, đâu đâu cũng được tương đối an ninh. Không có biểu tình lớn hay đình công, đảo chính, đốt nhà, phá phách, cướp bóc hay đánh bom. Rồi trong những ngày giờ cuối cùng, Sàigòn đã đến sát bên bờ vực thẳm vì hai cái đại họa: thứ nhất, Mỹ định mang TQLC vào để chỉ di tẳn người Mỹ, như vậy là sẽ đụng độ với quân, dân Miền Nam, đưa tới thẩm cảnh khôn lường: và fh hai, nếu có trận chiến cuối cùng thì từng dàn đại bác đã sẵn sàng pháo vào, biến nhiều khu phố thành những đống gạch vụn. Nhưng rồi nhờ ơn Trên nên đã thoát được cả hai đại họa. Hãy nhìn vào Baghdad: từ khi có tin Hoa Kỳ quyết định rút quân (chứ chưa rút hẳn) thì tình hình đã như thế nào? Ngay khi Hoa Kỳ còn đóng quân cũng chỉ có một khu rất nhỏ, giống như khuôn viên một đại học Mỹ cỡ trung bình được xây cất, canh gác cẩn mật, gọi là “Vùng Xanh” (Green Zone) là tương đối an toàn. Nguyên ngày 8§ tháng 12, 2009 một vụ đánh bom ở Baghdad đã sát hại 121 người, nâng tổng số nạn nhân bị sát hại trong năm 2009 (cho tới hôm ấy) lên tới trên 1200 người. Tới ngày 31 tháng 12, 2009 thì con số lại còn cao hơn. Tại Kabul, ngay lúc Mỹ còn đang dự định tăng thêm quân và TT Obama chưa tuyên bố là có một thời biểu để rút quân, thì vào lúc 6 giờ sáng ngày 28 tháng 10, nhóm quân Tal?ban ăn mặc cải trang như cảnh sát đã tấn công vào nơi cư ngụ của chuyên gia Liên Hiệp Quốc ở ngay trung tâm thành phố, giết hại tới 11 người. Đầu tháng 12, 2009 thì TT Obama đã tuyên bố thời hạn rút quân là 18 tháng. Thế là Taliban hết lo, lại càng hăng lên vì chỉ cần tiếp tục phá hoại lai rai, cứ đợi đến gần hết 18 tháng là có thể bắt đầu ngang nhiên tung hoành. Như vậy, liệu Kabul có được may mắn như Sàigòn hay không khi đồng minh cuốn gói ra đi?
(P231)
留言
張貼留言