這篇文章《02在江叔的摩托車後座坐了三天》（p22–p71，原越南語標題約為“Ba ngày ngồi sau xe máy chú Giang”）是「爸爸」系列（或作者Hà的越南戰爭後遺症紀實系列）中最長、最具紀實旅行風格的一篇。故事以三天摩托車之旅為主軸，作者（自稱「陌生侄女」）跟隨江叔（chú Giang，一位曾任南越別動軍／突擊隊五年、現年老的退役老兵）走訪散居各地的傷殘共和軍老兵（Việt Nam Cộng Hòa退伍軍人），記錄他們戰後的貧困、殘疾、家庭堅守與沉默人生。江叔用小筆記本與Facebook六年來連結老兵與善心人士，提供小禮物與問候，成為溫暖的橋樑。
這篇文章《02在江叔的摩托車後座坐了三天》（p22–p71，原越南語標題約為“Ba ngày ngồi sau xe máy chú Giang”）是「爸爸」系列（或作者Hà的越南戰爭後遺症紀實系列）中最長、最具紀實旅行風格的一篇。故事以三天摩托車之旅為主軸，作者（自稱「陌生侄女」）跟隨江叔（chú Giang，一位曾任南越別動軍／突擊隊五年、現年老的退役老兵）走訪散居各地的傷殘共和軍老兵（Việt Nam Cộng Hòa退伍軍人），記錄他們戰後的貧困、殘疾、家庭堅守與沉默人生。江叔用小筆記本與Facebook六年來連結老兵與善心人士，提供小禮物與問候，成為溫暖的橋樑。
重要情節按三天旅程與敘事順序整理
- 開端：第一天出發與初訪（尋訪的開始與拒絕）
- 作者抵達西貢（Sài Gòn），江叔用小筆記本記錄老兵地址，邀作者同行。江叔分享戰後艱辛：半夜偷挖山薯餵孩子、大雨中躲雨、垃圾場爭搶食物，反映戰爭長遠影響。
- 初次拜訪老兵常遇拒絕（老兵恐懼心理：「那些老兄膽子真小」），江叔感慨但堅持。
- 前往平陽省白藤洲（Bình Dương, Bàu Bàng），訪兩位斷腿老兵：
- 沉穩叔（chú trầm tính）：戰前報社排字工，被強徵入伍斷腿，婚後與妻子共患難，裝義肢騎摩托計程車維生，生活清苦但堅韌。
- 開朗叔（chú vui tính）：斷腿、喪妻失子，七十歲仍騎摩托養老母，偶爾免費載可憐客人，保有俠義之心。
- 午餐後返回統一醫院（Bệnh viện Thống Nhất），江叔邀作者多留一天，預告訪更嚴重殘疾的老兵。
- 中段：第二天極致苦難與愛情堅守（高潮與情感核心）
- 訪阮玉理伯伯（bác Nguyễn Ngọc Lý）：雙腿、一手截肢、失明耳聾，戰後躺在竹蓆上度過三分之二人生，全靠妻子四十八年不離不棄（餵食、照顧大小便）。伯伯後默默離世。江叔秀逝者照片，感嘆：「他們的悲傷就是他們自己的人生。」
- 轉訪莊叔（chú Trượng，海軍陸戰隊退役）：斷腳後流浪，遇賣魚妻子，不顧雙方父母反對結婚。妻子堅決說：「我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。」經教堂神父確認婚姻，強調信仰與愛情支撐：「寧願這輩子苦，下輩子得享福。」戰後賣鴨粥維生，面對房東漲租等不如意，仍堅守。
- 江叔插敘個人故事：戰後偷竊美國物資（「丟褲子事件」被抓）、賣「ken」（毒品）、幫派生活，反映戰爭社會翻轉（美國基地導致妓女區、女性尊嚴喪失）。
- 訪新伯（ông Xin，傘兵退役）：戰後撈孑孓維生，後開麵包店，計劃去美國打工，分享解放後問訊與掙扎。
- 第三天與反思：旅程結束與內心轉折
- 繼續訪其他老兵（如永伯bác Vinh等），分享解放後家庭變故（賣車、加入婦女會、學習改造）。
- 作者手機資料遺失（錄音、照片全丟），起初沮喪，但感悟「熱情」勝過工具：「資料遺失，原來沒有我想的那麼可怕。真正的關鍵是熱情。當你對某件事的熱情不在了，就什麼都沒了。」
- 江叔分享戰爭歌曲《有一天告別武器》（Nhật Ngân作曲），表達士兵渴望和平：「交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。我要回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。」
- 旅程結束，作者記下第一次南下經歷，因江叔的熱情而感動。
- 開端：第一天出發與初訪（尋訪的開始與拒絕）
- 作者抵達西貢（Sài Gòn），江叔用小筆記本記錄老兵地址，邀作者同行。江叔分享戰後艱辛：半夜偷挖山薯餵孩子、大雨中躲雨、垃圾場爭搶食物，反映戰爭長遠影響。
- 初次拜訪老兵常遇拒絕（老兵恐懼心理：「那些老兄膽子真小」），江叔感慨但堅持。
- 前往平陽省白藤洲（Bình Dương, Bàu Bàng），訪兩位斷腿老兵：
- 沉穩叔（chú trầm tính）：戰前報社排字工，被強徵入伍斷腿，婚後與妻子共患難，裝義肢騎摩托計程車維生，生活清苦但堅韌。
- 開朗叔（chú vui tính）：斷腿、喪妻失子，七十歲仍騎摩托養老母，偶爾免費載可憐客人，保有俠義之心。
- 午餐後返回統一醫院（Bệnh viện Thống Nhất），江叔邀作者多留一天，預告訪更嚴重殘疾的老兵。
- 中段：第二天極致苦難與愛情堅守（高潮與情感核心）
- 訪阮玉理伯伯（bác Nguyễn Ngọc Lý）：雙腿、一手截肢、失明耳聾，戰後躺在竹蓆上度過三分之二人生，全靠妻子四十八年不離不棄（餵食、照顧大小便）。伯伯後默默離世。江叔秀逝者照片，感嘆：「他們的悲傷就是他們自己的人生。」
- 轉訪莊叔（chú Trượng，海軍陸戰隊退役）：斷腳後流浪，遇賣魚妻子，不顧雙方父母反對結婚。妻子堅決說：「我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。」經教堂神父確認婚姻，強調信仰與愛情支撐：「寧願這輩子苦，下輩子得享福。」戰後賣鴨粥維生，面對房東漲租等不如意，仍堅守。
- 江叔插敘個人故事：戰後偷竊美國物資（「丟褲子事件」被抓）、賣「ken」（毒品）、幫派生活，反映戰爭社會翻轉（美國基地導致妓女區、女性尊嚴喪失）。
- 訪新伯（ông Xin，傘兵退役）：戰後撈孑孓維生，後開麵包店，計劃去美國打工，分享解放後問訊與掙扎。
- 第三天與反思：旅程結束與內心轉折
- 繼續訪其他老兵（如永伯bác Vinh等），分享解放後家庭變故（賣車、加入婦女會、學習改造）。
- 作者手機資料遺失（錄音、照片全丟），起初沮喪，但感悟「熱情」勝過工具：「資料遺失，原來沒有我想的那麼可怕。真正的關鍵是熱情。當你對某件事的熱情不在了，就什麼都沒了。」
- 江叔分享戰爭歌曲《有一天告別武器》（Nhật Ngân作曲），表達士兵渴望和平：「交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。我要回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。」
- 旅程結束，作者記下第一次南下經歷，因江叔的熱情而感動。
總結核心主題與情節意義
- 最關鍵事件：三天摩托車後座之旅本身——作者從「陌生侄女」變成見證者，親眼目睹傷殘老兵的極致苦難（阮玉理的無聲人生、莊叔妻子的不離不棄），以及江叔用小禮物與問候溫暖他們的堅持。
- 主題：
- 信仰與苦難中的愛：婚姻、家庭堅守勝過戰爭摧殘（如莊叔夫妻的對話、天主教信仰支撐）。
- 戰後遺留的人生：傷殘、貧困、心理陰影、社會翻轉與沉默（老兵拒訪、恐懼標籤）。
- 溫情尋找：江叔六年來連結被遺忘的弟兄，象徵戰後「靜靜地、悶悶地過日子」中的人性光芒。
- 與系列前篇對照：延續「前往順化」的尋找孤獨、「慈悲的母親」的犧牲堅韌、「政伯的拇指」的自殘逃避，都指向戰爭如何讓南越一方士兵在和平時期繼續承受懲罰與遺忘。這篇最突出「記錄者」的視角與情感轉變。
情感基調：沉重卻帶溫暖，強調「熱情」與「愛」是戰後唯一的救贖。如果您想比較系列中「尋訪老兵」的不同視角，或討論江叔作為「橋樑人物」的象徵意義，歡迎繼續問！
👅👅👅👅👅
《坐在江叔摩托車後座的三天》，這是一篇關於作者跟隨江叔走訪南越傷殘老兵的紀實文學，內容充滿對戰爭後遺留人生的深刻觀察。以下為您整理的分章重點及可引用的故事字句：
- 最關鍵事件：三天摩托車後座之旅本身——作者從「陌生侄女」變成見證者，親眼目睹傷殘老兵的極致苦難（阮玉理的無聲人生、莊叔妻子的不離不棄），以及江叔用小禮物與問候溫暖他們的堅持。
- 主題：
- 信仰與苦難中的愛：婚姻、家庭堅守勝過戰爭摧殘（如莊叔夫妻的對話、天主教信仰支撐）。
- 戰後遺留的人生：傷殘、貧困、心理陰影、社會翻轉與沉默（老兵拒訪、恐懼標籤）。
- 溫情尋找：江叔六年來連結被遺忘的弟兄，象徵戰後「靜靜地、悶悶地過日子」中的人性光芒。
- 與系列前篇對照：延續「前往順化」的尋找孤獨、「慈悲的母親」的犧牲堅韌、「政伯的拇指」的自殘逃避，都指向戰爭如何讓南越一方士兵在和平時期繼續承受懲罰與遺忘。這篇最突出「記錄者」的視角與情感轉變。
情感基調：沉重卻帶溫暖，強調「熱情」與「愛」是戰後唯一的救贖。如果您想比較系列中「尋訪老兵」的不同視角，或討論江叔作為「橋樑人物」的象徵意義，歡迎繼續問！
一、 分章重點
江叔與他的小筆記本：尋找被遺忘的弟兄
介紹江叔（曾任別動軍五年）的背景，以及他如何透過一本寫滿老兵地址的小筆記本，在六年多來奔走各地，尋訪昔日同袍
描述江叔利用 Facebook 連結傷殘老兵與善心人士，透過微小的禮物與問候，溫暖彼此的心
白藤洲的重逢：沉穩叔與開朗叔的故事
作者隨江叔前往平陽省白藤洲，拜訪兩位裝著義肢、靠騎摩的（摩托計程車）維生的老兵
沉穩叔的故事：講述他在戰前擔任報社排字工的安穩生活，到被逼入伍、戰場受傷斷腿，以及婚後與妻子共患難的艱辛歲月
開朗叔的故事：即使生活清苦（妻子與孩子皆亡，七十歲仍騎摩的養老母），仍保有一份俠義之心，偶爾會免費載送可憐的客人
極致殘缺的人生：阮玉理伯伯的無聲悲劇
描述一位雙腿、一手截肢且失明耳聾的老兵阮玉理。他躺在破舊竹蓆上，度過三分之二的殘缺人生，全靠妻子四十八年不離不棄的照顧
在作者準備再次探望前，阮伯伯已默默離世，留下對命運不公的深沉嘆息
信仰與苦難中的愛：莊叔與賣魚妻子的堅守
莊叔的故事：出身修道院後入伍海軍陸戰隊。他在戰場受傷、經歷多次離家流浪後，遇到了一位堅強的女性
妻子的承諾：莊叔太太不顧家人反對，執意嫁給斷腳的莊叔，認為婚姻不是小說，而是要在苦難中給予丈夫一個家
後座的三天：江叔的溫情與沉默的歷史
回顧這三天旅程中，江叔對作者這份「陌生侄女」真誠的帶領與照顧
觸及江叔個人在戰後生活的艱辛，如半夜偷挖山薯餵孩子、大雨中與作者躲雨的靜默片刻，呈現戰爭對個體命運長遠且靜默的影響
江叔與他的小筆記本：尋找被遺忘的弟兄
介紹江叔（曾任別動軍五年）的背景，以及他如何透過一本寫滿老兵地址的小筆記本，在六年多來奔走各地，尋訪昔日同袍
。 描述江叔利用 Facebook 連結傷殘老兵與善心人士，透過微小的禮物與問候，溫暖彼此的心
。
白藤洲的重逢：沉穩叔與開朗叔的故事
作者隨江叔前往平陽省白藤洲，拜訪兩位裝著義肢、靠騎摩的（摩托計程車）維生的老兵
。 沉穩叔的故事：講述他在戰前擔任報社排字工的安穩生活，到被逼入伍、戰場受傷斷腿，以及婚後與妻子共患難的艱辛歲月
。 開朗叔的故事：即使生活清苦（妻子與孩子皆亡，七十歲仍騎摩的養老母），仍保有一份俠義之心，偶爾會免費載送可憐的客人
。
極致殘缺的人生：阮玉理伯伯的無聲悲劇
描述一位雙腿、一手截肢且失明耳聾的老兵阮玉理。他躺在破舊竹蓆上，度過三分之二的殘缺人生，全靠妻子四十八年不離不棄的照顧
。 在作者準備再次探望前，阮伯伯已默默離世，留下對命運不公的深沉嘆息
。
信仰與苦難中的愛：莊叔與賣魚妻子的堅守
莊叔的故事：出身修道院後入伍海軍陸戰隊。他在戰場受傷、經歷多次離家流浪後，遇到了一位堅強的女性
。 妻子的承諾：莊叔太太不顧家人反對，執意嫁給斷腳的莊叔，認為婚姻不是小說，而是要在苦難中給予丈夫一個家
。
後座的三天：江叔的溫情與沉默的歷史
回顧這三天旅程中，江叔對作者這份「陌生侄女」真誠的帶領與照顧
。 觸及江叔個人在戰後生活的艱辛，如半夜偷挖山薯餵孩子、大雨中與作者躲雨的靜默片刻，呈現戰爭對個體命運長遠且靜默的影響
。
二、 可以引用的故事字句
關於老兵的處境與心境：
「那些老兄膽子真小。」（描述老兵因恐懼而拒絕受訪，反映戰後的心理陰影）
「一點小禮物、一句簡單的問候，改變不了人生，但可以溫暖彼此的心。」
「從解放到現在，我們就這樣靜靜地、悶悶地過日子。」
關於戰爭與失去：
「他的少年時代除了戰爭什麼都沒有。」
「（阮玉理伯伯）他就這樣躺著，度過一個又一個早晨與黃昏……他躺著度過了自己三分之二的人生。」
「他們的悲傷是什麼？他們的悲傷就是他們自己的人生。」
關於堅韌與愛情（莊叔妻子的話）：
「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」
「我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。」
「我知道婚姻不是小說。但我寧願這輩子苦，下輩子得享福。」
關於《有一天告別武器》歌詞的引用：
「交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。我要回到故鄉……尋找那早已遺失多年的童年。」
「我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。」
作者的感悟：
「我所活著的世界，反過來看，也並不因為沒有悲傷就等於快樂。」
「去看看人生的一種樣子吧，反正他聽不見，你也問不出什麼。」
☝☝☝☝☝☝☝
《有一天告別武器》（Một mai giã từ vũ khí）
作詞作曲：Nhật Ngân
交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。
我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。
這段常被視為全曲情感最高點，表達了士兵對和平與回歸平凡生活的極度渴望。
1.
終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。
我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。
請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
2.
交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。
我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。
我的心多麼渺小，多麼渺小，那些離別的日子實在太久太久。
還來不及訴說我們的故事，訴說那些在寒霧或冷露中的夜晚。
副歌：
親愛的，看著我，親愛的，看著我，
雙手空空，雙手空空，再也不握武器。
我將走過，我將走過，那一片片綠色的田野，
我將走過，我將走過，那些充滿歡樂的小路。
重逢故人，故人啊，多麼歡喜。
3.
終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。
我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。
請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
（結尾）
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
「從解放到現在，我們就這樣靜靜地、悶悶地過日子。」
回到統一醫院，江叔問我能不能多留一天，明天他帶我去看一位先生。那位先生兩腿截肢、一手截肢、雙眼失明，還聾了。「去看看人生的一種樣子吧，反正他聽不見，你也問不出什麼。」
太太說：「我為了討生活已經很苦，還要安慰他、看著他。他只想死。」
江叔打開手機給我看那些已逝者的照片。阮玉理伯伯和他的太太。那位太太，一輩子都圍繞在只剩上半個身軀的丈夫身邊。為什麼命運對她如此不公？最後一次拍的照片，是伯伯病重躺在床上，身上蓋著一條已經泛黃皺巴巴的毛巾。床邊有扇窗戶。他就這樣躺著，度過一個又一個早晨與黃昏，一個月又一個月，一年又一年。他躺著度過了自己三分之二的人生。
為什麼伯伯必須活著？因為醫生盡全力搶救他。因為四十八年來，那位賢妻從未離開他一天。
四十八年。四十八年一個人無法自己大小便。如果是我，沒有人會殘忍到對自己做這樣的假設。
我是在他們已經離開人世後才知道他們的故事。他們的快樂是什麼？我想了很久。他們的悲傷是什麼？他們的悲傷就是他們自己的人生。那麼快樂是不是在他們不再活著自己的時候？那我聽到他們死了，應該高興嗎？
我所活著的世界，反過來看，也並不因為沒有悲傷就等於快樂。
「要怎麼跟你說呢？這麼多年過去了。我腦袋一片空白。每天只想著怎麼活下去，佔滿了所有心思。」
「我從沒想過自己會有今天。日夜祈求天主賜給我一個理解我、體諒我處境的女人。天主聽見了我的低語，賜給我遠超期待的妻子。她為我生了一個兒子和一個女兒。兩個孩子都已長大成人。感謝天主，賜給我太多太多，遠超過我能想像的。」
「這十八年，我們一家靠賣鴨粥維生。一間很簡陋的鴨粥攤，但足夠養活一家人。太太幫我找到一份不至於完全無用的工作。早上她去市場買鴨回來，我就進廚房。一鍋湯底，一鍋粥。爐火燒到下午兩點。兩點以後，她把東西裝上推車推到攤位，一直賣到晚上十點。之後洗碗刷鍋就是我的工作。我手腳靈活，心裡也快樂。最近房東要從每月三萬漲到四萬。我跟他商量，如果您家需要錢修房子或其他事，我們可以多給一點——但如果您只是為了租給別人，叔希望您再考慮考慮。到今天他還沒回覆。偶爾會有這種不如意的事，但沒關係，這就是生活的一部分。」
活不下去了。爸爸嘆氣。有一種恐懼比餓死更可怕。遲早都要走。
一位從北方來的工兵中尉（trung úy công binh）調來當縣水利技術幹部。他帶著當小學老師的太太來這裡。她備課時偶爾會天真地問我怎麼呈現一道數學題。我沒有房子住。他說就住我家，吃我家飯，收成時每月給兩石米。我們像一家人，有什麼吃什麼。我們避開談戰爭。他不想讓我心痛。現在我們都是外地人。我們欣賞彼此的個性，互相尊重。
跟他住了一年多，我又走了。我家已經從朔莊搬到同奈開墾，我回去跟爸媽一起。有一次回舊地處理私事，沒錢買車票，我跟那位中尉哥哥說實話。他也好不到哪去。他賣青苗，湊錢給我。
「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」
她當時說得那麼堅決。她決定嫁給我就是要養我。嫁給我就是背負重擔。嫁給我不是為了找依靠。她說，我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。
戰爭還在我腦裡，只要一點觸發就全部湧出來。
廣義（Quảng Ngãi），一座前哨小山丘，離大隊約一公里。凌晨三點，槍聲同時響起。我跳進個人掩體，來不及穿鞋。一枚B40在三公尺外爆炸。鋼盔被三塊彈片飛過。堅持五小時，大隊死傷七人。剩下八人守不住防線。整個區域多點同時被攻。沒有援軍。上級決定撤退。
路上埋了地雷，兩邊是乾草地。這是唯一的逃生路。槍聲炮聲。還剩一百公尺就脫險。轟。我被炸飛兩公尺。站不起來。一隻腳沒了。四個沒傷的人摸黑一步步把四個傷兵帶到等直升機的地方。血流太多，他們用繃帶緊綁大腿。從天亮等到下午五點，才從廣義送到歸仁軍醫院（Quân y viện Quy Nhơn）。我昏過去，醒來時知道腿已經鋸到膝蓋。
「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」
她當時說得那麼堅決。她決定嫁給我就是要養我。嫁給我就是背負重擔。嫁給我不是為了找依靠。她說，我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。
「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」
那時我們哪知道生活不只是賣魚買米煮飯。有賣不出去魚的日子。生活還有吃以外的事。
雙方父母都反對這門婚事。
她媽說：你還年輕，身體健康，為什麼要嫁一個斷腳的，比你大十幾歲？
我家的人說：他什麼都做不了，要娶一個能依靠的女人。
家人想幫我撮合一位經濟條件好的姊妹。爸媽已經去跟對方談過。
家人反對，我們就去教堂。
神父說：婚姻不是小說裡那樣。
你想清楚了嗎？
她說：是的，神父，我知道婚姻不是小說。但我寧願這輩子苦，下輩子得享福。
神父把手放在她手上：如果你能這樣想，我為你高興。
離叔家不遠有個垃圾場。叫垃圾場，其實是美國廢棄物處理處的清倉庫，堆滿各種被淘汰的物資。那個垃圾場／倉庫位在森林一角，有士兵嚴密守衛。叔和一個朋友約好一起爬進去偷東西。兩人被抓，扣留了一個小時。放行前，一位身材高大、強壯的黑人女兵把我們兩個的褲子扒掉。叔他們只好躲在森林裡等到天黑，才光著屁股跑回家。叔把這件事叫做「丟褲子事件」。
☝☝☝☝☝☝
「丟褲子事件」之後，我一下子長大了。我不再去偷美國人的小東西。我加入了賣「ken」給美國兵的行列。（「ken」是黑話，指鴉片、海洛因、各種興奮劑，也包括吸食者。）這時我已經有輛本田（Honda）摩托車，活動範圍也遠離了何奈（Hố Nai）。
住在隆平基地（căn cứ Long Bình）的士兵或文職人員，宿舍裡都有越南女人當清潔阿姨或服務生。凡是不該放在那裡的東西都算「垃圾」，這些阿姨把垃圾集中一處，然後有士兵按排班把垃圾裝車運走倒掉。
我家附近就有這樣一個垃圾場。那裡吸引了很多窮人、失業者、孤兒……因為美國垃圾「品質高」，爭搶很激烈，常發生爭執，甚至流血。我知道至少有兩起命案，兇器都是美國製的槍。
江叔凝視遠方，說話像在寫作。
「附近就是隆平基地（căn cứ, tổng kho Long Bình）。美國人來了，社會生活整個翻轉。蓋混凝土橋、建高速公路。橡膠園變成戰略公路。軍車日夜巡邏。出現專門服務美國兵的妓女區。姊妹們覺得能進美國機構、認識美國兵很光榮。鄉下女孩離開田地，跑去酒吧、夜總會，傍晚等美國兵下船。」
「我從沒見過越南女人的尊嚴被踩得這麼低、這麼羞辱。」
「那些姊妹站在門口，坐著，扭來扭去商量怎麼打扮才最誘人。大笑比誰的胸更大、誰的屁股更翹。我十六歲坐在那裡，她們根本不把我當回事。」
「那些姊妹的丈夫在哪裡？在戰場上。一位哥哥回來時，舉槍打死生下白皮膚孩子的妻子。那是真實發生的事。如果是我，我不敢保證會不一樣。他打的是妻子，不是那個白人。」
「他到底在為誰打仗？為了什麼？」
新伯沒有出國紀錄。1975年前有很多機會，但他沒走。4月29日那天他上了飛機又下來。當時很多人都這樣想：我們國家在這裡，幹嘛去別的地方。
新伯沒有三輪車。說起來如果哪家有三輪車，租來踩也行，但沒人這麼做。那時誰有三輪車跑，就是吃香的。有三輪車就不怕餓死。
「那是段值得懷念的日子。」新伯給我看他四張照片。
我打開電腦。回想。
今天我決定重置手機。
資料遺失，原來沒有我想的那麼可怕。錄音筆只是輔助工具。真正的關鍵是熱情。當你對某件事的熱情不在了，就什麼都沒了。
我記下了第一次南下的旅程。因為江叔的熱情。
💓💓💓💓💓💓💓
以下是文件《我是爸爸的女兒01.txt》的完整中文翻譯。我會盡量保持原文的敘事風格與情感，並對專有名詞（人名、地名、單位名等）採用「中文譯名（原文）」的格式標註。若原文就是中文專有名詞，則直接保留並在首次出現時加註原文。
關於老兵的處境與心境：
「那些老兄膽子真小。」（描述老兵因恐懼而拒絕受訪，反映戰後的心理陰影）
「一點小禮物、一句簡單的問候，改變不了人生，但可以溫暖彼此的心。」
「從解放到現在，我們就這樣靜靜地、悶悶地過日子。」
關於戰爭與失去：
「他的少年時代除了戰爭什麼都沒有。」
「（阮玉理伯伯）他就這樣躺著，度過一個又一個早晨與黃昏……他躺著度過了自己三分之二的人生。」
「他們的悲傷是什麼？他們的悲傷就是他們自己的人生。」
關於堅韌與愛情（莊叔妻子的話）：
「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」
「我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。」
「我知道婚姻不是小說。但我寧願這輩子苦，下輩子得享福。」
關於《有一天告別武器》歌詞的引用：
「交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。我要回到故鄉……尋找那早已遺失多年的童年。」
「我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。」
作者的感悟：
「我所活著的世界，反過來看，也並不因為沒有悲傷就等於快樂。」
「去看看人生的一種樣子吧，反正他聽不見，你也問不出什麼。」
由於原文較長，我將分成幾個自然段落／章節來呈現，確保翻譯完整且易讀。 第一部分 坐在江叔摩托車後座的三天 （Ba ngày ngồi sau xe máy chú Giang） 江叔（chú Giang）在國傑（Quốc Kiệt）家出現，正好如約定的一個小時之後，是我打電話後他才來的。 為什麼爸爸過世了卻沒有告訴叔？國傑一臉為難，不知該如何回答。我不想讓叔太操心。 那天晚上，江叔在Facebook上發文，寫一位第七師（Sư đoàn 7）的一位士兵離開了人間。我看到有人留言說，他爸爸認識國傑的爸爸，兩人曾經同屬一個中隊。此時這則消息只剩下確認的意義。 國傑看起來很高興，因為江叔答應在接下來的幾天幫忙我。看來我雖然大老遠跑來，卻還在原地打轉不知從何開始，讓他有些擔心。那晚他傳訊問我下午和江叔談話的結果，盼望一切順利。 我騎摩托車跟在江叔後面，尋找可以坐下來說話的地方。這畫面讓我想起當年跟著玉叔（chú Ngọc）沿15號公路，經過還留有炸彈坑的田野，去家訪葛坡鄉（xã Gia Phố）香溪縣（huyện Hương Khê）的順叔（chú Tuyến）、文伯（bác Văn）。我們停車在一家咖啡店前，音樂聲太吵。轉身推車再找另一家。路邊安靜的咖啡店不好找。叔侄倆最後接受了一間樓上沒什麼人、沒有音樂、只有街頭噪音、相當悶熱的店。10m 16 江叔從防曬外套口袋裡拿出一個小筆記本，封面和書脊都已經磨損。裡面記錄了他這六年來走訪過的各位老兵地址，從廣治（Quảng Trị）到檳椥（Bến Tre）都有。數字一度增加，後來逐漸減少。每年都有幾十位老先生離開。也很多位已經很久沒聯絡，不知他們現在如何。 叔一頁頁翻找，想找一個地址。他試著打電話給幾位比較近的先生問問情況。打了兩位，兩位都拒絕。「找別人吧，我沒什麼好講的。」叔再努力說一句：「那您就講講自己哪裡受傷、怎麼痛、怎麼治療的。」還是被拒絕。「這些老兄膽子真小。」我們叔侄倆轉而聊起當下，感同身受那種莫名的恐懼。 江叔說話帶著溫暖的北方口音，每個音節都說得不急不徐、輕聲細語。好幾次他提醒我講慢一點、小聲一點才容易聽懂。「剛剛你闖紅燈了。」幾天後又聽他提醒我闖紅燈的事，我很尷尬。騎車時腦袋想東想西，我竟然不知不覺違反交通規則。江叔說，這就是為什麼他叫我把車寄放，讓他載我。一來方便聊天，二來不必擔心我掉隊。 叔現在時間很多。他到處尋找當年同壕溝的弟兄。 那些老先生住得遠，有時在很深的巷弄裡，如果搭客運再轉摩的很麻煩，錢也花不起。叔沒有薪水，日常開銷都是孩子們給的。自己騎摩托車最主動，累了就休息。有時候一天騎兩百公里。有時候找半天找不到人，只好住旅館，隔天繼續找。 叔做這些事多久了？ 那段時間叔去教堂參加電腦維修班。班上大多是十八到二十歲的年輕人，只有叔是老頭子。學完後，叔留在教堂幫神父修電腦。空閒時上網。後來也會用Facebook。一開始交的朋友都是年輕人，玩一玩也就膩了。 有一次路上遇到一位處境很慘的傷殘老兵，叔問了單位、軍號，拍了照片當作個人分享貼上Facebook。沒想到有人看到，轉發，很多人知道，於是互相問候、回憶往事。從那時起叔開始常用Facebook，找到更多同單位弟兄。有人拜託叔幫忙轉交五百、一百萬給照片或影片裡的人。漸漸很多人知道叔在做的事。一聽說有傷殘老兵就私訊。叔照地址去找，確認資訊。 一點小禮物、一句簡單的問候，改變不了人生，但可以溫暖彼此的心。給的人和收的人都感到溫暖。弟兄們高興，因為自己還被人記得。 江叔把小本子闔上。今天下午他沒找到任何地址讓我去見人。 不急的，叔，我還會在這裡待幾天。我們叔侄這樣聊天也很好啊。 叔也是別動軍（Biệt động quân）當了五年兵，只是怕沒什麼有趣的事讓我寫。晚上我再想想，明天看看能去找誰，這樣突然我一時想不出來。 叔是別動軍，有沒有認識順伯（bác Thuận）？ 他哪個單位？ 我只知道他曾在廣義（Quảng Ngãi）巴德縣（quận Ba Tơ）嘉域社（xã Gia Vực）駐紮很久。伯伯買了我寫家鄉軍人那本書，因此認識。 1974年我在廣義，但不認識這位。 聽到這句我忍不住笑了。就像小時候看到從河內回鄉的人，我們姐弟就會問「他認識我三伯（bác Sâm）嗎？」我們很驕傲全鄉只有我家有親戚在首都，覺得首都的人一定都互相認識。 江叔住在江田（Giang Điền）。1975年前家在何奈（Hố Nai）。爸媽做運輸生意。更早之前，1954年，爺奶在河內銀行街（phố Hàng Bạc），開行駛河內—海防的車行。1954年爸爸帶叔坐飛機到西貢（Sài Gòn）。到西貢後爸媽繼續做運輸，後來搬到何奈。解放後，家裡還有兩輛小客車和三輛卡車。那些車陸續被沒收充公。沒有車可做生意，一家子離開何奈，四處謀生，最後在江田落腳。
江田真是巧合，很多我香溪的鄉親也來這裡。家鄉颱風水患，有地種也沒收成。他們來這裡當工人、開墾。孩子先進來安定下來，再接父母過來。今天早上安叔（chú Anh）的兒子傳訊，說他爸爸住得很近江田教堂。（安叔是我《過了坡就是家》一書裡寫的鄰居） 我跟江叔一起回江田探望安叔。我們在教堂前停留聊了一會兒。夕陽西下，教堂屋頂和十字架染上燦爛的餘暉。我把剛拍的照片傳給江叔，照片裡他融入絢麗的暮色中，微微模糊。叔輕輕一笑，時間也差不多了。 （待續，下一段將繼續翻譯後半部內容，包括去平陽、過渡船、白藤洲、傷殘老兵的故事等） 以下是文件《我是爸爸的女兒01.txt》後半部的完整中文翻譯，接續前一部分內容。專有名詞繼續採用「中文譯名（原文）」格式標註。 第二部分（後半部） 三年前叔曾在Facebook上寫了自己從十二歲到現在的人生故事，主要寫當兵那段，後來帳號被駭。電腦裡還存了幾段，如果找得到叔會傳給我看。 叔還會繼續寫嗎？ 叔已經沒那個興致了。當時一陣激動才寫，寫完情緒過了就停了。 從江田教堂往叔家那條小路兩旁，新蓋了好幾十棟房子，都是我家鄉香溪來的鄉親。 我在安叔家吃晚飯並過夜。安叔的兒女們知道我來，都約好回來一起請客吃飯。深夜孩子們都走了，安叔拿出學生練習本，讀他寫的那些頁給我聽。手在抖，聲音也在抖。他寫妻弟戰死的事，那孩子到參軍前從沒吃過一頓飽飯。他寫四年級同學背他上學、扶他學走路，那朋友如今只剩名字刻在家鄉福同社（xã Phúc Đồng）烈士紀念堂。他寫鄰居全家被炸彈炸死的事。寫動庵村（làng Động Am）養育部隊的事。因為他的少年時代除了戰爭什麼都沒有，知道我關心戰爭的事，夜已近凌晨兩點，他仍像等了我很久似的，一頁頁讀給我聽。 隔天早上我遲到了十分鐘，江叔已經坐在石椅上等我。 有兩位先生在平陽（Bình Dương），離這裡四十公里。有點遠，你會不會介意？我已經打過電話，他們很樂意。 有什麼好介意的，叔，走吧。 騎了十幾公里，到統一醫院（bệnh viện Thống Nhất），我把摩托車寄在那裡，坐上江叔的車。 此刻我正和兩位叔坐在白藤洲（cù lao Bạch Đằng）上的咖啡店裡。 從同奈（Đồng Nai）過來要搭渡輪。我站在等渡輪。河邊一戶人家傳出歌聲：「與田園共歡樂，與水牛共歡樂。與榕樹、竹叢、檳榔樹共歡樂。與堤岸、竹橋共歡樂。多少年不見你的足跡，已成荒草叢生、長滿青苔……」——《有一天告別武器》（Một mai giã từ vũ khí - Nhật Ngân）。一首本該悲傷的歌，卻聽起來輕快，如今又被remix成高能量版本。眼前是肥沃的河水，身旁是永遠帶著沉思神情的江叔。我心裡一陣酸楚。這景象我早已在腦中想像過。
註：《有一天告別武器》（Một mai giã từ vũ khí - Nhật Ngân）
“總有一天我們會放下武器。”這是已故作曲家日銀創作的一首著名的越南抒情歌曲，人們常常將他與歌手維慶的歌聲聯繫在一起。這首歌表達了對和平的渴望，期盼士兵們放下武器，回歸正常生活，與親人團聚，重返故土。這首創作於1975年之前的作品，旋律溫柔動人。歌詞：越南經典歌曲《Một mai giã từ vũ khí》（又名《Giã Từ Vũ Khí》）的完整中文翻譯歌詞。我盡量保留原文的詩意、韻律感與情感基調，讓中文讀起來自然流暢，同時忠實於原意。這首歌由Nhật Ngân（日銀）作曲填詞，是越戰時期極具代表性的反戰與思鄉之作。
《有一天告別武器》（Một mai giã từ vũ khí）
作詞作曲：Nhật Ngân
1.
終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。
我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。
請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
2.
交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。
我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。
我的心多麼渺小，多麼渺小，那些離別的日子實在太久太久。
還來不及訴說我們的故事，訴說那些在寒霧或冷露中的夜晚。
副歌：
親愛的，看著我，親愛的，看著我，
雙手空空，雙手空空，再也不握武器。
我將走過，我將走過，那一片片綠色的田野，
我將走過，我將走過，那些充滿歡樂的小路。
重逢故人，故人啊，多麼歡喜。
3.
終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。
我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。
請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
（結尾）
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
這首歌最著名的兩句：
Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi.
Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao.
翻譯為：
交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。
我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。
這段常被視為全曲情感最高點，表達了士兵對和平與回歸平凡生活的極度渴望。
Lời bài hát "Một mai giã từ vũ khí" của nhạc sĩ Nhật Ngân (hay còn gọi là Giã Từ Vũ Khí) là khúc ca trữ tình, khắc họa khát vọng hòa bình và ngày trở về của người lính. Câu hát nổi tiếng: "Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi. Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao".Lời bài hát: Một Mai Giã Từ Vũ Khí
Tác giả: Nhật Ngân1.
Rồi có một ngày, sẽ một ngày chinh chiến tàn.
Anh chẳng còn chi, chẳng còn chi ngoài con tim héo em ơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đồn xa, những sông dài.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.2.
Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi.
Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao.
Ví nhỏ lòng anh, nhỏ lòng anh, những ngày xa cách quá lâu rồi.
Chưa kể chuyện nhau, chuyện nhau nghe, những đêm sương lạnh hay sương rơi.ĐIỆP KHÚC:
Em ơi, trông anh, em ơi nhìn anh,
Đôi tay không, đôi tay không, chẳng còn cầm vũ khí.
Anh sẽ đi, anh sẽ đi, trên những cánh đồng xanh,
Anh sẽ đi, anh sẽ đi, trên những nẻo đường vui.
Gặp lại người xưa, người xưa, mừng vui.3.
Rồi có một ngày, sẽ một ngày chinh chiến tàn.
Anh chẳng còn chi, chẳng còn chi ngoài con tim héo em ơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đồn xa, những sông dài.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.(Kết)
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.細節：- 作者：Nhật Ngân.。
- 類型：鄉村音樂，經典老歌（波萊羅舞曲）。
- 成功表演者： Duy Khánh、Tuấn Vũ、Mạnh Quỳnh、Quang Lê、Đan Nguyên。
- 內容：這首歌表達了一名士兵的感受，他夢想著和平的明天，戰爭結束，他將不再攜帶槍支，而是回到家鄉，重燃他未竟的愛情。
過了渡輪，就是綠意盎然的寧靜小島。道路乾淨，行人稀少。路兩旁種滿了日日春（hoa mười giờ）。
經過高爾夫球場，經過翠綠的田野，經過柚子園。有位先生騎車追在我們後面。是叔早上打電話約的那位朋友。很抱歉，到最後我都沒來得及問他的名字。那不重要，對吧？我心想以後還會再來探望他。我叫他「開朗叔」（chú vui tính）。我們叔侄倆聊得很開心。我說香溪口音，他說南方口音，有時得停下來猜對方說什麼。
另一位先生出現了。他臉上總帶著淡淡的憂傷。我叫他「沉穩叔」（chú trầm tính）。沉穩叔剛從市場回來，摩托車前掛著一袋文蛤。午飯在他家吃，有兩大盤又大又甜的文蛤，還有其他河鮮。我跟叔說，炸魚雷捕魚的事全國都有。我們家鄉現在野生魚變成高級特產。人們養殖工業魚，卻標榜是河裡捕的才賣得好價錢。
裝了半世紀的義肢，與真腳配合得天衣無縫。兩位叔走路輕快靈活。如果江叔不說，我根本看不出他們各缺一條小腿。
兩位叔都做摩的。早上因為約我見面，他們放棄了半天的生意。
「沒什麼啦。您來我們就高興。有弟兄還記得我們，我們跟老婆也很有面子。」
「這位是從西貢來的我侄女，想聽各位講當年當兵的故事。」江叔向兩位先生介紹我。
「那簡單啊。」沉穩叔說。
沉穩叔聲音太小。我坐在對面，得開錄音筆，回去再重聽。
「從解放到現在，我們就這樣靜靜地、悶悶地過日子。」
「這個時間我本來該載柴上坡回西貢。四十五公里，一般人還吃力，何況我只剩一條腿。一車柴賣不了多少錢。但不砍柴也不知道要做什麼。我老婆身體弱得很，不能做重活。她是西貢市區人。」
「以前老闆叫我結婚，我就結婚。老闆來西貢看我，看到藥廠出來一個漂亮小姑娘，老闆觀察一下，知道她是藥廠員工。後來找到她家。老闆去見她媽。兩位老人家談了幾句，沒幾天老闆回鄉準備聘禮。我們那時結婚就這麼簡單。」
「我是《言論報》（báo Ngôn Luận）的排字工。我喜歡這工作。每天都能讀報。在一個有文化的環境裡工作。多虧排字，我才分得清問號和 ngã 符。現在我孫子還常打錯，我得一直糾正。」
「那是我一生中最舒服的日子。早上喝杯咖啡。去上班。下午下班，把報紙夾在褲袋後，騎車回家。」
「老婆懷孕就辭職，我送她回娘家住。幾個星期我回去探望。」
「後來他們來家裡，叫我爸回去當兵。爸傳話四次我沒回去。每天讀報我早就知道戰況。」
「我沒回去，他們隔幾天又來，賴在家裡，叫爸媽殺鴨、買酒請他們喝。爸受不了。媽說，再這樣下去怎麼活，家裡飯都吃不夠。爸跑到西貢找我。『兒啊，回去吧，躲不掉的。他們連累全家。』我報了地方軍（địa phương quân）。」
「老婆快生了。我跟她說我害怕。出發前一晚，我問了一個又一個問題。」
「『如果我斷腿，你受得了嗎？』」
「『受得了。』」
「『斷手呢？』」
「『受得了。』」
「『瞎一隻眼呢？』」
「『受得了。』」
「『兩眼都瞎呢？』」
「『受得了。我全都受得了。』」
「我像哭一樣說：『老婆，我好怕死啊。我不想去。』」
「出發前怕得發抖，可一上戰場，聽到槍聲就不怕了。後來聞到火藥味還覺得親切。」
「夜裡聽到『嗯嗯』聲，媽和我老婆都屏住呼吸。老婆抱緊孩子。『這下完了，你爸死定了。』」
越南經典歌曲《Một mai giã từ vũ khí》（又名《Giã Từ Vũ Khí》）的完整中文翻譯歌詞。我盡量保留原文的詩意、韻律感與情感基調，讓中文讀起來自然流暢，同時忠實於原意。這首歌由Nhật Ngân（日銀）作曲填詞，是越戰時期極具代表性的反戰與思鄉之作。
《有一天告別武器》（Một mai giã từ vũ khí） 作詞作曲：Nhật Ngân
1. 終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。 我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。 請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。 請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
2. 交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。 我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。 我的心多麼渺小，多麼渺小，那些離別的日子實在太久太久。 還來不及訴說我們的故事，訴說那些在寒霧或冷露中的夜晚。
副歌： 親愛的，看著我，親愛的，看著我， 雙手空空，雙手空空，再也不握武器。 我將走過，我將走過，那一片片綠色的田野， 我將走過，我將走過，那些充滿歡樂的小路。 重逢故人，故人啊，多麼歡喜。
3. 終將有那麼一天，戰爭終將結束的那一天。 我已一無所有，除了這顆枯萎的心，親愛的。 請讓我交還，請讓我放下，那些遙遠的碉堡，那些漫長的河流。 請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
（結尾） 請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。 請讓我交還，請讓我放下，那些寒雨之夜，或是飄落的濃霧。
這首歌最著名的兩句：
Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi. Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao.
翻譯為：
交還這槍彈吧，啊，終於還清了對山河的債。 我要回到故鄉，回到故鄉，尋找那早已遺失多年的童年。
這段常被視為全曲情感最高點，表達了士兵對和平與回歸平凡生活的極度渴望。
Tác giả: Nhật Ngân
Rồi có một ngày, sẽ một ngày chinh chiến tàn.
Anh chẳng còn chi, chẳng còn chi ngoài con tim héo em ơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đồn xa, những sông dài.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.
Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi.
Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao.
Ví nhỏ lòng anh, nhỏ lòng anh, những ngày xa cách quá lâu rồi.
Chưa kể chuyện nhau, chuyện nhau nghe, những đêm sương lạnh hay sương rơi.
Em ơi, trông anh, em ơi nhìn anh,
Đôi tay không, đôi tay không, chẳng còn cầm vũ khí.
Anh sẽ đi, anh sẽ đi, trên những cánh đồng xanh,
Anh sẽ đi, anh sẽ đi, trên những nẻo đường vui.
Gặp lại người xưa, người xưa, mừng vui.
Rồi có một ngày, sẽ một ngày chinh chiến tàn.
Anh chẳng còn chi, chẳng còn chi ngoài con tim héo em ơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đồn xa, những sông dài.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.
Xin trả lại đây, bỏ lại đây, những đêm mưa lạnh hay sương rơi.
- 作者：Nhật Ngân.。
- 類型：鄉村音樂，經典老歌（波萊羅舞曲）。
- 成功表演者： Duy Khánh、Tuấn Vũ、Mạnh Quỳnh、Quang Lê、Đan Nguyên。
- 內容：這首歌表達了一名士兵的感受，他夢想著和平的明天，戰爭結束，他將不再攜帶槍支，而是回到家鄉，重燃他未竟的愛情。
「我斷了腿。媽哭得很慘。老婆卻很平靜。她對媽說：『看到他只斷一條腿，我高興得要死，還哭什麼。至少沒死。至少不用再去了。』」
「那時她才十九歲。她姊姊慫恿她離開我，回西貢重新開始。她搖頭。『我答應過你，你死我也守著你。』」 「動了三次手術後，我裝了義肢。我回西貢想做原來的工作。排字要站一整天，腳麻得發硬。晚上回家，老婆端一盆溫鹽水讓我泡腳止痛。」 「報社停辦，我們夫妻抱著孩子回鄉。田地不多，沒什麼可種。兩夫妻進山砍柴。她哪知道砍柴是什麼。別人砍乾枝，她砍綠枝。綠枝重，扛不動。人跟柴卡在荊棘裡出不來，她站在那裡哭得鼻涕眼淚。我的義肢卡卡的，抬一下放一下都很費力。看到老婆哭卻不知怎麼安慰。唉，那些委屈的日子說不完。」 「你哪有我慘。」 開朗叔和江叔這時也安靜聽沉穩叔講。 「我老婆走了，再過三天就滿二十年。兩個孩子都死了。一個病死，一個車禍。現在我跟九十三歲的老母親相依為命。我這七十歲的兒子騎摩的養老母親。」 江叔對我說：「我帶你看的這棟房子，就是這位先生家。」 路邊那棟鐵皮屋顯得特別孤單。我跟江叔說，回程時我們去探望他母親。 開朗叔說：「江啊，我沒錢幫人。有時看到太可憐的客人，我就免費載。」 沉穩叔說：「偶爾收到弟兄寄來的『一點心意』，我心裡熱熱的。我跟老婆說，弟兄們自己也不寬裕，卻還想到我們。我們就留著，不捨得花。花掉就沒了，留著還能感覺到弟兄們。」 從咖啡店我們回到沉穩叔家。他太太已經準備好午飯。叔向太太介紹我是新來的客人。她撕餅乾沾文蛤湯盛給我，像對待貴客一樣。她的臉很開朗，不像先生那麼沉。她問我一些容易回答的問題。知道我是北方來的，她拿出家裡有的各種北方乾貨特產。 江叔接到兒子電話。「爸回來載我去西貢。」叔示意我準備走。 這樣我就沒能去探望開朗叔的母親。也沒能多問兩位叔什麼。 「下次再來吧，今天認識一下就很好。」 過渡輪時，江叔說他兒子眼睛看不見。 我靜靜坐在叔車後座。我對江叔還了解不多。我一直以為他的生活比這幾天遇到的所有人都平靜。 回到統一醫院，江叔問我能不能多留一天，明天他帶我去看一位先生。那位先生兩腿截肢、一手截肢、雙眼失明，還聾了。「去看看人生的一種樣子吧，反正他聽不見，你也問不出什麼。」 「還能問什麼呢？這樣的人生。」 突然下起大雨。江叔趕緊穿雨衣回去載兒子。我進醫院取車。 我呆坐在摩托車上。直接回西貢？還是找間旅館住到明天？ 雨停了。我打給江叔，約好明天早上六點，在茶古教堂（nhà thờ Trà Cổ）門口等他。 我和江叔一起吃早餐。叔叫一小碗河粉，只吃了一半。叔說這樣吃已經十年，胃習慣了。昨天在白藤洲我看他一餐只吃三分之一碗飯。叔身體怎麼樣？叔說還硬朗，就是瘦。「你看，昨天從平陽回江田，又載你到西貢，晚上八點前就到家。今天四點就起床去教堂運動。」 江叔簡單介紹明天要見的人：阮玉理（Nguyễn Ngọc Lý），1961年入伍，1970年在上德（Thượng Đức）-廣南（Quảng Nam）受傷。這十年來一家人漂流到茶美（Cẩm Mỹ）橡膠園區。 叔和朋友找了好久才找到他家。問遍附近居民，沒人知道阮玉理。打電話問給地址的人，對方說還沒到，只是聽說那附近有位傷殘老兵。朋友說，這種地址難找的人，通常苦得不得了，沒人知道，所以我們一定要找到。 小屋建在向橡膠農場借的地上。太太每天幫人除草，兒子沒讀書，也去打零工。 一進門看到的就是：一具殘缺的身軀躺在破舊的竹蓆上。一隻手從肩膀斷掉。雙腿斷到大腿根。只蓋一條舊短褲。身上那件襯衫破爛，鈕扣這裡扣那裡。 太太說：「我為了討生活已經很苦，還要安慰他、看著他。他只想死。」 （全文翻譯完畢） 以下是文件《我是爸爸的女兒02.txt》的完整中文翻譯（續接前一篇01.txt的內容）。我會繼續使用「中文譯名（原文）」的方式標註專有名詞（人名、地名、單位名等），力求忠實於原文的敘事語調與情感深度。由於內容較長，我將分成幾個自然段落來呈現。 第一部分 在那棟房子裡，幾乎沒有任何可以稱得上「財產」的東西。吃飯的碗是太太從橡膠園撿回來的盛膠乳的碗。只有幾把歪歪扭扭的湯匙。幾個變形的鋁鍋。到吃飯的時候，太太盛一碗飯拌湯，然後一匙一匙餵他。他咀嚼得很費力，吞嚥也很吃力。很難想像在這個時代，還有人過著這樣的生活。 一星期後，江叔（chú Giang）和幾位朋友約好一起再去探望他。他們在路上經過市場，買了鍋碗瓢盆、飯桌罩、被褥、衣服，甚至還買了書包和課本給他的幾個孫子。從那一年開始，每到開學季，大家就輪流帶書本去送給那些孩子。 遠方的弟兄們知道這件事後，也湊錢寄給這對老夫妻。 最痛苦的是他無法自己上廁所。叔他們正在討論怎麼幫他設計一個適合的就地解決衛生的地方。 小兒子很心疼父母，但實在太窮。江叔買了一支手機給他，方便聯絡。 叔有沒有打電話問他今天我們要來了嗎？ 不用打。他能去哪裡呢？ 我還是有些不安。從這裡到阮玉理（Nguyễn Ngọc Lý）伯伯家有六十公里。 我們叔侄倆停在一家咖啡店前。我請叔撥電話給他兒子。 「爸已經走了，叔啊。兒子還沒來得及告訴各位。」 江叔沉默了。前兩天是國傑（Quốc Kiệt）爸爸的消息，今天是阮玉理伯伯。昨天在白藤洲（cù lao Bạch Đằng），叔還指給我看兩條通往今年過世的兩位傷殘老兵家的小巷。 （以下這一段與01.txt有部分重複內容，可能是文件編輯時的殘留或回顧，我會略過重複段落，直接接續新內容，避免冗長。） 阮玉理伯伯已經走了兩個月了。 江叔打開手機給我看那些已逝者的照片。阮玉理伯伯和他的太太。那位太太，一輩子都圍繞在只剩上半個身軀的丈夫身邊。為什麼命運對她如此不公？最後一次拍的照片，是伯伯病重躺在床上，身上蓋著一條已經泛黃皺巴巴的毛巾。床邊有扇窗戶。他就這樣躺著，度過一個又一個早晨與黃昏，一個月又一個月，一年又一年。他躺著度過了自己三分之二的人生。 為什麼伯伯必須活著？因為醫生盡全力搶救他。因為四十八年來，那位賢妻從未離開他一天。 四十八年。四十八年一個人無法自己大小便。如果是我，沒有人會殘忍到對自己做這樣的假設。 我是在他們已經離開人世後才知道他們的故事。他們的快樂是什麼？我想了很久。他們的悲傷是什麼？他們的悲傷就是他們自己的人生。那麼快樂是不是在他們不再活著自己的時候？那我聽到他們死了，應該高興嗎？ 我所活著的世界，反過來看，也並不因為沒有悲傷就等於快樂。 「明（Minh），我們回去吧。叔帶你去探望另一位先生，也要六十公里。朋友很多，但願意敞開心扉跟你談私事的只有少數，而且都住得很遠。就辛苦你了。」 第二部分 我們來到春祿（Xuân Lộc）春北（Xuân Bắc）的莊叔（chú Trượng）家。 「要怎麼跟你說呢？這麼多年過去了。我腦袋一片空白。每天只想著怎麼活下去，佔滿了所有心思。」 「我從沒想過自己會有今天。日夜祈求天主賜給我一個理解我、體諒我處境的女人。天主聽見了我的低語，賜給我遠超期待的妻子。她為我生了一個兒子和一個女兒。兩個孩子都已長大成人。感謝天主，賜給我太多太多，遠超過我能想像的。」 「這十八年，我們一家靠賣鴨粥維生。一間很簡陋的鴨粥攤，但足夠養活一家人。太太幫我找到一份不至於完全無用的工作。早上她去市場買鴨回來，我就進廚房。一鍋湯底，一鍋粥。爐火燒到下午兩點。兩點以後，她把東西裝上推車推到攤位，一直賣到晚上十點。之後洗碗刷鍋就是我的工作。我手腳靈活，心裡也快樂。最近房東要從每月三萬漲到四萬。我跟他商量，如果您家需要錢修房子或其他事，我們可以多給一點——但如果您只是為了租給別人，叔希望您再考慮考慮。到今天他還沒回覆。偶爾會有這種不如意的事，但沒關係，這就是生活的一部分。」 「十二歲，小學畢業，神父介紹我考亞聖奉周篤（Á Thánh Phụng Châu Đốc）修院。」 修院是培育小神父的地方。我離開家人和小弟妹，到安江（An Giang）跟同齡的孩子住在一起。老師是神父們，課程包括各種科目，還有三種外語：英語、法語、拉丁語，以及天主教教義。每個月公布成績和操行，有些人會被淘汰，就這樣一直到成為神父。 天主召叫的人很多，但選中的很少。還沒讀完三年級，公布成績後，上級讓我轉方向。 我回到西貢（Sài Gòn），外面的課程跟修院的不一樣。我很迷茫，不知道該接三年級還是二年級，最後我輟學了。 「前進吧，海豹部隊威武，綠貝雷帽，這是勇敢的男子漢。堅決奮鬥不止。已成為不屈的戰士。」媒體播放戰鬥歌曲、戰場新聞，戰爭氣氛非常濃厚。我到了服兵役的年紀。跟著大哥，我志願加入海軍陸戰隊（thủy quân lục chiến）。 我老家在興安（Hưng Yên）。我忘了很多事，但三歲時坐在竹簍裡，爸爸挑著我們南下坐船的畫面，深深印在腦海裡。我坐在簍裡，媽媽一手抱弟弟一手提包，慌慌張張跟著人群。 爸媽帶著祖傳的粉皮（bánh tráng）手藝來西貢。全家靠這個生活。1975年爸爸欠銀行一筆錢。四月底銀行職員上門催債很兇。爸爸只好賣掉磨粉機還錢。磨粉機賣了，每次做粉皮都要去外面磨粉。解放後很多人失業，也去磨粉做各種餅賣。成本上升，產量下降，賣不出去。粉皮是休閒零食，西貢人這時還有幾個心情吃零食？ 活不下去了。爸爸嘆氣。有一種恐懼比餓死更可怕。遲早都要走。 爸爸打聽後決定全家去朔莊（Sóc Trăng）。朔莊土地肥沃，有大片稻倉。全家去那裡種田。 爸爸匆忙低價賣掉房子。賣房錢夠付車費和買兩畝田。 爸爸怕水，每次去西貢坐渡輪都怕，現在卻選一個主要靠船的地方。如果冷靜一點，爸爸本來有更好的辦法。還是有很多人留下來啊。有一次，媽媽忍不住嘆氣，像把人分成兩半，一半留下，一半回鄉找地方安頓，哪邊好就住哪邊。爸爸意識到走錯路，傷心極了。 到了朔莊，田地全都有主。逃難回鄉的人、從不安地區來的人都湊在一起。十一個人看著兩畝田怎麼活？ 我不能下田，在家搗粉做粉皮。用手搗。做出來的粉皮沒人買。做粉皮到爸媽是第三代。我們在這裡結束了祖傳手藝。 弟妹們撒網、釣魚、種田。不做粉皮了，我不知道做什麼。一隻義肢在中間無邊的水田裡能做什麼？我去拉網。一整天拉不到一斤米。 什麼都做不了，說話也要小心。弟妹看我礙眼。無心或有意說的話。爸媽累了，不再管孩子們怎麼相處。 我離家出走。我去找姊姊。一位寡婦帶著小兒子。姊夫戰死。兩個孤單的靈魂找到互相理解。我划船，她賣菜。鄰居閒言閒語。我們裝作沒聽見。我們靜靜相伴。 鄰居說同奈（Đồng Nai）有新開墾的土地好生活。我們離開水鄉，搬到那裡。兩年後有了兩畝田、五畝旱地。土地肥沃，種稻、玉米、豆子、番薯都不生蟲。生活暫時安定。1979年農曆正月初一，她陣痛大出血，送醫院開刀。孩子沒生出來就死了。一年後她也因瘧疾病逝。我賣掉一切，回朔莊，把東西交給她跟外婆住的兒子。 我又走了。開始在另一片水鄉的新生活。那裡還有許多荒地。他們可憐我，給了我五畝。 一位從北方來的工兵中尉（trung úy công binh）調來當縣水利技術幹部。他帶著當小學老師的太太來這裡。她備課時偶爾會天真地問我怎麼呈現一道數學題。我沒有房子住。他說就住我家，吃我家飯，收成時每月給兩石米。我們像一家人，有什麼吃什麼。我們避開談戰爭。他不想讓我心痛。現在我們都是外地人。我們欣賞彼此的個性，互相尊重。 跟他住了一年多，我又走了。我家已經從朔莊搬到同奈開墾，我回去跟爸媽一起。有一次回舊地處理私事，沒錢買車票，我跟那位中尉哥哥說實話。他也好不到哪去。他賣青苗，湊錢給我。 戰爭還在我腦裡，只要一點觸發就全部湧出來。 廣義（Quảng Ngãi），一座前哨小山丘，離大隊約一公里。凌晨三點，槍聲同時響起。我跳進個人掩體，來不及穿鞋。一枚B40在三公尺外爆炸。鋼盔被三塊彈片飛過。堅持五小時，大隊死傷七人。剩下八人守不住防線。整個區域多點同時被攻。沒有援軍。上級決定撤退。 路上埋了地雷，兩邊是乾草地。這是唯一的逃生路。槍聲炮聲。還剩一百公尺就脫險。轟。我被炸飛兩公尺。站不起來。一隻腳沒了。四個沒傷的人摸黑一步步把四個傷兵帶到等直升機的地方。血流太多，他們用繃帶緊綁大腿。從天亮等到下午五點，才從廣義送到歸仁軍醫院（Quân y viện Quy Nhơn）。我昏過去，醒來時知道腿已經鋸到膝蓋。 「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」 她當時說得那麼堅決。她決定嫁給我就是要養我。嫁給我就是背負重擔。嫁給我不是為了找依靠。她說，我嫁給你，是要給你一個家，讓你不再流浪。天主借我的手把你留在祂身邊。 「我一天賣魚，難道不夠買一斤米養你嗎？」 那時我們哪知道生活不只是賣魚買米煮飯。有賣不出去魚的日子。生活還有吃以外的事。 雙方父母都反對這門婚事。 她媽說：你還年輕，身體健康，為什麼要嫁一個斷腳的，比你大十幾歲？ 我家的人說：他什麼都做不了，要娶一個能依靠的女人。 家人想幫我撮合一位經濟條件好的姊妹。爸媽已經去跟對方談過。 家人反對，我們就去教堂。 神父說：婚姻不是小說裡那樣。 你想清楚了嗎？ 她說：是的，神父，我知道婚姻不是小說。但我寧願這輩子苦，下輩子得享福。 神父把手放在她手上：如果你能這樣想，我為你高興。 （待續，下一段將繼續翻譯後半部，包括與莊叔的戰爭回憶、離開與重逢、江叔的個人故事等） 以下是文件《我是爸爸的女兒02.txt》後半部的完整中文翻譯，接續前一部分內容（從莊叔的戰爭回憶開始，一直到江叔的個人故事與結尾）。專有名詞繼續採用「中文譯名（原文）」格式標註。 第三部分（後半部） 喝酒後我才知道先生這麼多事。 好久沒喝了，今天還在肺炎呢。但今天遇到朋友太開心了。 戰場上的朋友重逢，話題總是繞回那些戰鬥。莊叔忘了地名，江叔記得日期。一件事接著一件事。我靜靜聽著。 「叔侄倆該回去了吧，讓莊叔休息。」江叔輕聲提醒我，談話可能太長了。廚房裡還有許多事等著叔去做。 回程時江叔騎得比早上快。那些已經染上歲月顏色的長髮，在我面前飄揚。 「回程順路再去拜訪一位傘兵（lính nhảy dù）先生吧。為了不麻煩，我沒事先打電話。他在家就好，不在家也不會因為我們而耽誤他。」 傘兵伯伯不在家。伯母出來開門。 她的臉龐與身形，跟這幾天我遇到的其他叔的太太完全不同。她像是一位唱官賀調（quan họ）的北越女子。也讓我想起這些年我走訪過的許多前青年突擊隊（thanh niên xung phong）女兵。她是北方移民南下的嗎？不是。她是檳椥（Bến Tre）人。 江叔小聲說：她也是軍人啊，侄女。 我請江叔等我十分鐘，讓我跟她聊聊。她非常溫和親切。我問什麼她都回答，絲毫不覺得奇怪「這女孩怎麼這麼特別」。 她在頭頓（Vũng Tàu）的軍醫院當護理兵，結婚後調到西貢的醫院。 解放後在西貢感覺怎麼樣？有人來問東問西，答過了還來問，同樣的問題一再問。先生去學習改造，母女倆回到檳椥老家。回檳椥也一樣，有人來問，答過了還問。問個沒完。 問我弟弟有沒有去美國？我說有。然後他們就不讓我離開鄉了。我曾是護理兵，但只能幫本鄉的人。隔壁鄉有人生孩子，我不能過去幫忙。先生學習改造回來後，他帶全家來這裡，離遠一點求個安靜。 來這裡還會被問嗎？ 有啊。也不讓離開鄉。但先生的朋友有人在鄉公所做事，他寫保證書，說我們夫妻做了什麼、出了什麼事他負責。慢慢地就沒人來問了。就這樣，平平常常過日子。去開墾、種田、收成，跟別人一樣。 江叔已經坐在門外摩托車上等。十分鐘，滿足了我的好奇心。 這些短暫、粗淺的談話。匆忙、搶時間的見面。我全都記在這裡。我不想錯過任何一次在江叔摩托車後座的三天裡的相遇。不是因為談話內容多精彩，而是因為我深深感動於江叔對我——這個前天才認識、剛見面兩天的侄女——那份過於真誠的心意。 江叔載我到春祿（Xuân Lộc）出口，到了春祿總堂（nhà thờ Chánh tòa Xuân Lộc）。學過歷史的你應該很熟悉這些地名，不用我再介紹了吧。
摩托車穿過一片片橡膠林。我感覺自己像鄉下小孩，被一位不嫌麻煩、不計時間的城裡大人帶出去玩。江叔騎得很慢，很耐心回答我那些甚至有點煩人的問題。
叔做這些事，有沒有被刁難過？
沒有，侄女。嗯，有一次停車問賣彩票的人，他揮手不理。可能之前有人問過資料、拍過照，他以為他們利用他的形象做什麼。只有那一次。
叔怎麼認識莊叔的？
南叔（chú Nam）介紹的。
南叔是誰？
一星期後我開Facebook，看到南叔的加好友邀請。謝謝侄女加我好友。叔聽莊叔大概說了你的事。如果你覺得叔可憐，就寫寫叔吧。叔現在在朔莊（Sóc Trăng），哪天你進來這裡就傳訊，叔回同奈。叔也是別動軍（Biệt động quân），跟莊叔一樣斷了一條腿。
註：別動軍（Biệt Động Quân/Vietnamese Rangers）是越南戰爭期間，南越（越南共和國）軍隊中的精銳輕步兵與機動部隊。他們直接隸屬於總參謀部，由美國特種部隊訓練，專門執行搜捕與破壞敵後任務（類似游騎兵），以黑豹帽（mũ nâu）為標誌，在南越軍中以戰鬥力強悍著稱。
江叔載我回到江田（Giang Điền）時，遇上大雨。我們叔侄倆躲進玉米田對面、一間教堂旁的小咖啡店。到同奈哪個方向，我都看得到教堂屋頂。
天很快黑了。江叔靠在有靠背的椅子上。我知道叔已經很累。
叔很挑咖啡，但跟我一起就隨便進哪家都行，只要有地方坐著聊天就好。我想問叔很多事，但這一刻我說不出來。我怕問得太唐突。三天來，我真的了解叔了嗎？
那些下雨的森林之夜，油燈搖曳，夫妻倆坐在灶邊。太太有眼淚可哭。叔卻哭不出來。
自己餓還能忍。孩子餓就忍不了。叔去園子挖山薯，人家不給，就半夜去偷挖。
朋友借一輛腳踏車給叔賣冰棒。全家搬到芽莊（Nha Trang）。
1988年芽莊遇大颱風。叔一歲的女兒在那場颱風中發燒。腦膜炎。送到醫院，醫生已經無能為力。
離開醫院。她披雨衣抱著孩子坐在車上。叔沒戴帽子、沒穿雨衣，推著母女倆走在暴風雨中。
隔天帶孩子回同奈。孩子沒死，但留下後遺症，雙眼失明。
「沒影響到腦部就謝天謝地了。現在她在順德（Thủ Đức）一家咖啡店彈箏。她彈得很好。太太也是盲人，教音樂。他們的兒子這陣子在家陪爺奶。」
「昨天載他去西貢，他靠在我身上說：爸怎麼這麼瘦。爸再瘦下去以後我們抬你會比較輕。」
雨停了。已經很晚。我跟江叔道別，回西貢。
從江田回西貢要經過許多工業區。路邊荒涼，在一棵樹下、對著一個加工出口區大門，有位賣花女孩在燒紙錢驅邪。下一棵樹下，又一位賣花女孩做同樣的事。我想起一位也是同奈老鄉的女孩，在阿拉伯當幫傭，想回來卻沒錢買機票。我們家鄉讀完國中、高中的男孩女孩，很多都來同奈當工人。
回到西貢，我收到江叔的訊息。
叔傳給我三年前寫的兩段文字。侄女隨便看看就好，叔寫得很差。
（全文翻譯完畢）
如果您還有其他檔案（如03.txt或後續部分），或需要對這兩篇內容進行校對、摘要、分析、補充背景說明等，請隨時告訴我。
以下是文件《我是爸爸的女兒03.txt》的完整中文翻譯。專有名詞（人名、地名、單位名、軍事術語等）採用「中文譯名（原文）」格式標註，力求忠實原文語調與敘事風格。由於內容較長且分為兩個主要段落，我將分成兩大部分呈現。
第一部分：江叔（chú Giang）寫的兩段文字（第一段）
江叔的兩段文字
離叔家不遠有個垃圾場。叫垃圾場，其實是美國廢棄物處理處的清倉庫，堆滿各種被淘汰的物資。那個垃圾場／倉庫位在森林一角，有士兵嚴密守衛。叔和一個朋友約好一起爬進去偷東西。兩人被抓，扣留了一個小時。放行前，一位身材高大、強壯的黑人女兵把我們兩個的褲子扒掉。叔他們只好躲在森林裡等到天黑，才光著屁股跑回家。叔把這件事叫做「丟褲子事件」。
☝☝☝☝☝☝
「丟褲子事件」之後，我一下子長大了。我不再去偷美國人的小東西。我加入了賣「ken」給美國兵的行列。（「ken」是黑話，指鴉片、海洛因、各種興奮劑，也包括吸食者。）這時我已經有輛本田（Honda）摩托車，活動範圍也遠離了何奈（Hố Nai）。
班傑明（Benjamin）是向我們拿貨的其中一人。有一天全營區100%禁閉，班從早上就爬圍欄出來找我們拿貨，還幫營裡其他出不來的朋友帶貨。但進去時，美國憲兵把下水道守得死死的，沒法安全進去。這時我們這些越南小鬼的狡猾計謀就派上用場了。我們撿起用過的膠帶捲和隨處可見的《花花公子》（Playboy）雜誌，把那些「ken」管子包進去，捲成像普通球一樣的形狀，再仔細用膠帶裹得嚴嚴實實。商量好計劃後，我們把「球」丟到路上，開始行動。我們幾個人把球互相傳來傳去，慢慢橫過營門，像平常走路一樣。當包了40管毒品的球滾到營門正中間時，班從後面衝上來搶球，狠狠一腳踢過去。球飛過幾層鐵絲網，飛過守衛頭頂，掉在地上安全落地。班走進營門，跟守衛說了幾句。他們搜身一陣，就放他進去。班慢慢走過去，用腳輕輕勾起球，順著球滾回宿舍。 我們這些小鬼，就在美國憲兵鼻子底下成功賣了毒品。 有幾個傢伙試著吸了一下，看看「ken」是什麼感覺。看到他們吸了之後那副迷糊樣子覺得噁心，其他人也跟著試。大概一星期，就真的上癮了，根本分不清試吸跟真吸的界線。我也不是例外。我們比賽誰吸得多，來證明自己夠「玩家」。一旦吸了那東西，每個人都想當英雄。 住在隆平基地（căn cứ Long Bình）的士兵或文職人員，宿舍裡都有越南女人當清潔阿姨或服務生。凡是不該放在那裡的東西都算「垃圾」，這些阿姨把垃圾集中一處，然後有士兵按排班把垃圾裝車運走倒掉。 我家附近就有這樣一個垃圾場。那裡吸引了很多窮人、失業者、孤兒……因為美國垃圾「品質高」，爭搶很激烈，常發生爭執，甚至流血。我知道至少有兩起命案，兇器都是美國製的槍。 我根本不屑理會那個悲慘垃圾場和那些小混混。 有一天，我故意帶朋友去那裡，花「鐵屑價」買到兩把槍。兩把六發轉輪手槍，槍管前端被美國工兵焊死。可能是美軍以為這樣就不能射擊了，才放心丟掉。我帶回家用鐵鋸把焊死部分鋸掉，裝上子彈。垃圾場裡各種子彈多得是。我試射一隻十公尺外的狗，結果狗當場斃命。那隻狗是我持槍生涯的第一個受害者。 不久後，我加入一個綽號「凸額」（Diện Trố）的老大幫派。叫凸額是因為他額頭往前凸得很明顯。他手下有四個小弟，包括我。凸額個子不高，也不帥，但說話很吸引人。他也吸毒，我們五個都吸，都腰裡別槍。他同時跟四個「臨時老婆」住一起，也不知道誰是大老婆誰是小的。那年他大概二十五歲，經驗夠當我們的老大。他通常負責策劃，指使小弟該幹什麼。他最優先的目標是堤岸（Chợ Lớn）華僑的車。 那些華僑常承包美國廢棄物處理處的各種物資清倉，那地方就在隆平基地旁、靠近新港邑（ấp Tân Cang）的森林角。遇到事，凸額通常先開槍嚇唬司機。我們這些小弟負責剩下的事：把司機（不管華人還是越南人）身上值錢的東西搶光，然後大搖大擺走人。 這樣的事日復一日持續很久，沒人管得了。我們賺了很多錢，但花得也跟來得一樣快。 直到有一天，大哥一時興起，因為「看不順眼」——（後來我才知道原因）——攔下一輛美國人的道奇（Dodge）車。我們五個人，只有兩輛本田，我是當時最敢衝、最「厲害」的車手之一。追上那輛車後，凸額對著擋風玻璃開兩槍，把司機面前的玻璃打碎。司機停車下來，這次我們遇到真正的美國玩家——純德州（Texas）貨。凸額把槍頂在他頭上，用越南話說。可能他吸high了，忘了對方聽不懂？那美國司機一點都不怕，破口大罵：「操你媽的，把槍丟了，老子一個打你們五個都行！」凸額聽不懂英文，我得翻譯。這時我才明白他為什麼「看不順眼」：車上坐著兩個「妹仔」。為了在女人面前耍帥，他毫不猶豫把槍丟到路邊，我們四個小弟也跟著丟槍。凸額對那美國佬飛踢一腳，我們也一擁而上。兩個女人不敢動，坐在車上看著兩種地球另一端的「玩家」激烈打鬥。 那時我們很會打架，也常打架。但這次就算人多壓倒性優勢，也打不倒他。混戰十五分鐘，我們大多痛得要命。他的拳腳擋拆讓我們摔倒。我們的拳腳雖然數量多、準頭好，還是動不了那個上百公斤的金剛。對他來說，我們的肘擊、砍刀、膝頂就像搔癢。他主動停手，和我們和解。凸額同意和解，握手言和。（不然能怎樣？難道再拿槍威脅？那太遜了，兩個妹仔在看，而他又是最愛在女人面前耍帥的。）他也佩服我們敢丟槍打赤手空拳。凸額至少證明了「越南製玩家」的本事。他說他是去接兩個舞孃回單位跳脫衣舞助興，還邀我們一起，但凸額拒絕了。 ☝☝☝☝☝ 第二部分：江叔寫的兩段文字（第二段） 超過一百個新兵擠在兩輛軍用卡車上，快速掠過海濱城市芽莊（Nha Trang）。同車的士兵對路邊的人用最下流、無恥的話挑釁，尤其是對女孩子。 告別芽莊，車子轉進寧和（Ninh Hòa）往育美（Dục Mỹ）方向。這條路非常漂亮，美國工兵剛拓寬鋪好瀝青，連接芽莊與西原（Tây Nguyên）的波來古（Pleiku）或崑嵩（Kontum）之類的城市。彎彎曲曲的山路、溪水從石頭上流過、各種不知名的花掛在岩壁上，景色壯觀。無邊的草地延伸到遠方山腳，少數民族放牧的牛群與野鹿混在一起吃草。西邊遠山那頭，有北方同志們在行軍。我突然想：只要三個「拖鞋鬍子」（dép râu，指越共游擊隊）的槍在某處埋伏，我們這車可能就折損一半。但實際上非常安全，因為沿路沒地方可以藏身埋伏。而且車上有兩個幹部、兩個司機，共四把M16，視野又很遠。 傍晚開始飄雨，車速很快，我們覺得冷，一個個縮成一團，不再像先前那麼囂張。兩邊的山好像靠近，把車子夾在中間。突然轉過一個很急的彎，道空間好像收縮了，還飄來一股奇特的香味。眼前，路兩旁是一片深紫的芝麻花（hoa sim）。芝麻花覆蓋整個山丘，包圍四周，一路延伸到遠方。我心裡一陣悸動，想起詩人友鸞（Hữu Loan）寫的「芝麻花紫色的山坡」。如果我會寫詩，我也想寫一首關於中部這片瘦弱貧瘠卻浪漫的芝麻花山坡的詩。我的詩會寫一個戴鋼盔、紙釘帽的士兵，沒有任何主義理想，只想擺脫那朵「芙蓉」（ả phù dung，指毒品），因為早早踏入愛情卻失戀，所以披上征衣唱軍歌。兩首詩的兩個士兵站在戰線兩邊。相遇時，「拖鞋鬍子」會大方送上一梭AK子彈；「紙釘鋼盔」也很有禮貌，慷慨回贈一整匣M16，如果不夠還附贈幾顆M26手榴彈，「帝國製」附贈。後會有期。後會有期，在一片芝麻花盛開、紫得漫無邊際的荒野森林裡相見。 離開芽莊機場大約一個多小時後，我們抵達別動軍育美訓練中心（Trung tâm Huấn luyện BIỆT ĐỘNG QUÂN DỤC MỸ）！車停在門外辦入營手續。下水道旁、車停的地方，有一座真人大小的別動軍士兵銅像，黑銅打造，持槍立正。排隊後，一位幹部指著銅像說：「操你媽的，等你們黑得像這傢伙一樣，就能回家了。」然後愉快地唸了一句不知誰的詩：「兄站五年操演休。」指著銅像前方遠處像躺著散髮女子的山脈，他繼續：「妹散髮躺等兄歸。」然後像在讚賞自己剛唸的詩，大笑起來。我們也跟著哈哈大笑。一步步走進營區，知道接下來幾天，我們每個人會領到一把上頭已裝好子彈的槍，學習那把黑亮的刺刀有多尖銳，以及學習如何殺死敵人。 （第三篇全文翻譯完畢） 如果您還有後續檔案（如04.txt或其他部分），或需要對這三篇內容進行整體整理、主題分析、背景補充（例如越戰時期別動軍、隆平基地、毒品問題等歷史脈絡），歡迎繼續提供或提出要求。 以下是文件《我是爸爸的女兒04.txt》的完整中文翻譯。專有名詞（人名、地名、單位名等）採用「中文譯名（原文）」格式標註，力求保留原文的敘事語調、情感細膩與反思深度。由於內容連貫且不特別長，我將一次完整呈現。 第四天 我已經跟江叔（chú Giang）道別，準備回河內。現在讀完叔傳給我的兩段文字，又讓我輾轉難眠。 我鼓起勇氣傳訊，說想再跟叔多聊一天。 「好，明天你回江田（Giang Điền），叔侄倆再見面。」 我四點就起床出發。潘文同路（đường Phạm Văn Đồng）還亮著燈，內側兩車道零星有騎腳踏車運動的人。我不知道哪裡該轉去三合（Tam Hiệp）。路上沒人可問。騎了好久才看到一位在收拾攤子的虎頭米粉（hủ tiếu）老闆。他直接指右手邊：「一路騎到底就到了。」 我在三合排水溝旁站了一個多小時，才怯生生地通知江叔。 江叔帶我到河邊咖啡店，以為那裡安靜好聊天。今天早上這裡卻很吵鬧。店就在渡輪碼頭旁。船隻引擎轟鳴。星期天早上，很多家庭帶著家人來這裡吃早餐、喝咖啡，像在家裡一樣聊天。 江叔點了根菸，我望著滿是浮萍的肥沃河水。那些浮萍背上載著塑膠瓶、玩偶、破蓆子、泡沫碎片。浮萍黏在一起，上面甚至長出芋頭莖，看起來像一座小島。一隻狗的屍體躺在浮萍上。浮萍漂到哪裡，我就跟到哪裡。我有點暈眩，像坐在一艘接一艘的醉船上，隨著波浪搖晃。但我的眼睛卻離不開那些連綿不絕的浮萍。 江叔凝視遠方，說話像在寫作。 「附近就是隆平基地（căn cứ, tổng kho Long Bình）。美國人來了，社會生活整個翻轉。蓋混凝土橋、建高速公路。橡膠園變成戰略公路。軍車日夜巡邏。出現專門服務美國兵的妓女區。姊妹們覺得能進美國機構、認識美國兵很光榮。鄉下女孩離開田地，跑去酒吧、夜總會，傍晚等美國兵下船。」 「我從沒見過越南女人的尊嚴被踩得這麼低、這麼羞辱。」 「那些姊妹站在門口，坐著，扭來扭去商量怎麼打扮才最誘人。大笑比誰的胸更大、誰的屁股更翹。我十六歲坐在那裡，她們根本不把我當回事。」 「那些姊妹的丈夫在哪裡？在戰場上。一位哥哥回來時，舉槍打死生下白皮膚孩子的妻子。那是真實發生的事。如果是我，我不敢保證會不一樣。他打的是妻子，不是那個白人。」 「他到底在為誰打仗？為了什麼？」 「那時候我已經會約女朋友去看《羅密歐與茱麗葉》，會抱著吉他彈簡單的情歌。『看那些秋天走過。妳聽見憂傷在陽光中升起。聽見落葉在窗外。聽見自己的名字被遺忘。聽見日子在金黃的秋天裡死去。』」（《看那些秋天走過》——鄭公山 Trịnh Công Sơn）
💓💓💓
越南經典歌曲《Nhìn những mùa thu đi》（看那些秋天走過）的完整中文翻譯歌詞。這首歌由Trịnh Công Sơn（鄭公山）於1963年創作，是他最著名的代表作之一，充滿濃郁的秋天意象、離別愁緒與對逝去時光的無限惆悵。我盡量保留原文的詩意、節奏與情感層次，讓中文讀起來自然且有韻味。
《看那些秋天走過》
（Nhìn những mùa thu đi）
作詞作曲：Trịnh Công Sơn
第一段：
看那些秋天走過
妳聽見憂傷在陽光中升起
落葉飄在窗外
聽見自己的名字走進遺忘
聽見日子在金黃的秋天裡死去
第二段：
看那些秋天一次次走過
雙手空空，抱著無盡的遺憾與惋惜
聽見夜裡寒風來襲
二十歲的憂愁湧上碧眼
為那個人傷心，卻獨自冰冷
副歌：
秋風已至
紫色黃昏漫過人行道
風輕吻著妳的長髮
然後秋天飛走了
第三段：
在今天金黃的陽光裡
我聽見自己的憂傷在高處
天空盡頭雲層重重
孤單的手忘了回家的路
送妳回去，陽光輕輕灑落
第四段：
秋天來過多少次了
公園的黃昏總是那麼短暫
我們當年的故事
我用許多寂寞的秋天記下
到了這個秋天，夢已淡去、褪色
（重複副歌 + 第三段 + 第四段）
我們當年的故事
我用許多寂寞的秋天記下
到了這個秋天，夢已淡去、褪色
最常被引用的經典兩句（出現在第一段）：
Nhìn những mùa thu đi
Em nghe sầu lên trong nắng
Và lá rụng ngoài song
Nghe tên mình vào quên lãng
Nghe tháng ngày chết trong thu vàng
翻譯為：
看那些秋天走過
妳聽見憂傷在陽光中升起
落葉飄在窗外
聽見自己的名字走進遺忘
聽見日子在金黃的秋天裡死去
這首歌的情感核心正是這種「聽見時間死亡」的無力感與對青春、愛情、生命的淡淡哀傷，常被視為越南現代音樂中最具代表性的秋天詩篇。
補充資訊（中文版）：
- 創作年份：1963年
- 最著名演唱者：Khánh Ly（瓊麗）、Hồng Nhung（紅絨）、Bùi Lan Hương（裴蘭香，電影《我和鄭公山》OST版本）
- 歌曲風格：浪漫憂鬱的抒情，描寫分離、懷念與季節流逝的無奈，極具Trịnh Công Sơn式的哲學詩意。
Nhìn những mùa thu đi Em nghe sầu lên trong nắng Và lá rụng ngoài song Nghe tên mình vào quên lãng Nghe tháng ngày chết trong thu vàng
看那些秋天走過 妳聽見憂傷在陽光中升起 落葉飄在窗外 聽見自己的名字走進遺忘 聽見日子在金黃的秋天裡死去
💓💓
Dưới đây là lời bài hát "Nhìn những mùa thu đi" của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, một trong những tác phẩm nhạc trữ tình nổi tiếng.Nhìn Những Mùa Thu Đi
Sáng tác: Trịnh Công SơnVerse 1:
Nhìn những mùa thu đi
Em nghe sầu lên trong nắng
Và lá rụng ngoài song
Nghe tên mình vào quên lãng
Nghe tháng ngày chết trong thu vàngVerse 2:
Nhìn những lần thu đi
Tay trơn buồn ôm nuối tiếc
Nghe gió lạnh về đêm
Hai mươi sầu dâng mắt biếc
Thương cho người rồi lạnh lùng riêngĐiệp khúc:
Gió heo may đã về
Chiều tím loang vỉa hè
Và gió hôn tóc thề
Rồi mùa thu bay điVerse 3:
Trong nắng vàng chiều nay
Anh nghe buồn mình trên ấy
Chiều cuối trời nhiều mây
Đơn côi bàn tay quên lối
Đưa em về nắng vương nhè nhẹVerse 4:
Đã mấy lần thu sang
Công viên chiều qua rất ngắn
Chuyện chúng mình ngày xưa
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai(Lặp lại Điệp khúc và Verse 3, 4)
Chuyện chúng mình ngày xưa
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai.
Thông tin thêm:- Bài hát được sáng tác năm 1963.
- Ca sĩ thể hiện nổi tiếng: Khánh Ly, Hồng Nhung, Bùi Lan Hương (OST Em và Trịnh).
- Nội dung mang màu sắc tâm tình buồn lãng mạn, miêu tả sự chia ly và những hoài niệm mùa thu.
Sáng tác: Trịnh Công Sơn
Nhìn những mùa thu đi
Em nghe sầu lên trong nắng
Và lá rụng ngoài song
Nghe tên mình vào quên lãng
Nghe tháng ngày chết trong thu vàng
Nhìn những lần thu đi
Tay trơn buồn ôm nuối tiếc
Nghe gió lạnh về đêm
Hai mươi sầu dâng mắt biếc
Thương cho người rồi lạnh lùng riêng
Gió heo may đã về
Chiều tím loang vỉa hè
Và gió hôn tóc thề
Rồi mùa thu bay đi
Trong nắng vàng chiều nay
Anh nghe buồn mình trên ấy
Chiều cuối trời nhiều mây
Đơn côi bàn tay quên lối
Đưa em về nắng vương nhè nhẹ
Đã mấy lần thu sang
Công viên chiều qua rất ngắn
Chuyện chúng mình ngày xưa
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai
Chuyện chúng mình ngày xưa
Anh ghi bằng nhiều thu vắng
Đến thu này thì mộng nhạt phai.
- Bài hát được sáng tác năm 1963.
- Ca sĩ thể hiện nổi tiếng: Khánh Ly, Hồng Nhung, Bùi Lan Hương (OST Em và Trịnh).
- Nội dung mang màu sắc tâm tình buồn lãng mạn, miêu tả sự chia ly và những hoài niệm mùa thu.
💓💓💓 突然一陣睏意襲來。我又叫了一杯咖啡。昨晚我只睡了幾個小時。 十六歲，在家鄉葛坡（Gia Phố），集結部隊，玉叔（chú Ngọc）看《阮文追》（Nguyễn Văn Trỗi）的電影。十六歲，在何奈（Hố Nai），美國兵集結，江叔看《羅密歐與茱麗葉》。十六歲，玉叔挖地道躲美國炸彈，江叔搶美國貨、賣「ken」給美國人。十六歲，兩位叔……
河面波光粼粼。浮萍繼續漂流。 不知何時我睡著了。 江叔正在打電話，一個接一個。他在小本子裡找地址。 「好了，現在我們去新伯（ông Xin）家。他開麵包店，我們順便在那裡吃午飯。」 我有點尷尬。昨晚叔已經答應今天整天講自己的故事。我不好意思再提醒，猶豫了一下，就跟叔離開咖啡店，去見新伯。 蹲在黑得發亮的池塘裡，那裡蚊子特別多。用網子撈水面上的垃圾，濾掉後倒進盆子。就這樣從中午撈到下午。撈到一堆孑孓。拿去賣給觀賞魚店，換一點錢買米粥給孩子吃。 這位當了九年傘兵、穿過戰袍的老兵，已經記不清解放後經歷過多少事。他邊講當年去過的地名，邊告訴我解放後做過的那些工作。 新伯描述撈孑孓的場景，讓我想起一個寒冷的冬天，放學回家經過池塘，看見爸爸在水裡撈水草。褲子捲到大腿根，但整個人濕透，因為有些地方水深過肚。我不知道水草有什麼營養能餵那些瘦弱的豬，但至少混在米糠裡不那麼鬆散，豬還能感覺到那是頓飯。爸爸裝了兩大袋水草，扛在單車上。到坡道時，他彎腰用力推車上坡。坡很陡，感覺整輛車連人都要翻倒。我從坡下跑上去幫忙推。爸爸的腳瘦得只剩皮包骨，膝蓋凸得像茶餅。兩手掌因為用力握把避免車倒，或因為浸在冰冷的水裡，紅得發燙。 我不知道新伯的孩子們，有沒有像我記得爸爸撈水草那樣，記得爸爸撈孑孓的樣子。我爸爸躺在草地下已經十年。新伯七十二歲，還在為生計疲於奔命。 新伯在家裡開麵包店。客人都是熟鄰居。那些從小吃他麵包的孩子，長大結婚生子，偶爾夫妻帶小孩回來老店。他的麵包有特別的醬汁。他爸媽以前給法國人做飯，傳了一些經驗給兒子。本來是傳給家人用，沒想到有一天兒子要靠這個謀生。這家麵包店是夫妻倆十六年來唯一的收入來源。 今天早上客人比平常多。我和江叔十點到，還有人在吃早餐。我坐在那裡，有些不好意思，因為我太閒，而新伯手一刻沒停。他調醬、開火煎蛋、烤麵包。新伯的兒子出現一會兒，幫忙買了兩個麵包就立刻不見。太太好像在屋裡忙。兩個孫子剛吃完一份麵包，像客人一樣，雙手合十跟爺爺、跟客人道謝，騎腳踏車出去玩。 「我的故事多得是，但網路上到處都是，還寫什麼。」 「網路上是別人寫的，不是我寫的。」江叔幫我說話。 這幾天新伯正在辦去美國的手續。不是移民，也不是旅遊，是去打工。六個月回來一次。他想賺一筆錢蓋房子，賣麵包只夠每天吃，休息一天或賣不出去就餓肚子。去那邊他申請當廚房助理、洗碗。 「今早你進屋就看到了，八個人擠在不到四十坪的公寓裡。一個被老婆拋棄的兒子也帶孩子回來住。」 「辦了那麼多手續，還不知道能不能去成。」 新伯沒有出國紀錄。1975年前有很多機會，但他沒走。4月29日那天他上了飛機又下來。當時很多人都這樣想：我們國家在這裡，幹嘛去別的地方。 新伯沒有三輪車。說起來如果哪家有三輪車，租來踩也行，但沒人這麼做。那時誰有三輪車跑，就是吃香的。有三輪車就不怕餓死。 「那是段值得懷念的日子。」新伯給我看他四張照片。 傘兵在中間的機場。 1967年在婆 Rịa（Bà Rịa）與美國傘兵一起跳傘操演。 穿軍警制服，站在Jeep車前，車停在寫著「潘紹南營」（Trại Phan Sào Nam）的門口。那是他從傘兵轉到軍警的時期。 他和三位朋友站在Jeep旁出任務。四張年輕臉龐，軍服筆挺，腰帶、皮鞋、袖子捲得整齊。 新伯愛拍照，去哪都帶相機，印了一大疊帶回家。後來太太怕得要命，全燒了，連跳傘證書也燒了。這四張不知當時怎麼躲過她的眼睛。 剛進咖啡店見新伯時，我的電話突然出問題。螢幕黑掉，無法開機。 我怕資料全沒。四天錄下的所有談話都在裡面。跟新伯聊天時我心神不寧。江叔建議我早點回去，免得修手機店關門。 我在邊和（Biên Hòa）到西貢的大路上停在一家大手機維修店前。 「必須重置安裝。」第一家技術人員說。 「資料會不見。」第二家。 「無法恢復。」第三家。 回到西貢，我去一家被推薦為「資料恢復最好」的店。技術部主管很肯定：「必須重置安裝。這裡都弄不好，我保證別的地方也沒辦法。」 我呆住了。我不心疼自己的功夫。但這些天江叔的付出……我不能再回去麻煩各位叔、伯伯一次。 我難過地傳訊給江叔：「現在該怎麼辦？」 我傳訊給新伯：「繼續往前走吧，侄女。祝你好運，遇到更多有趣的人，找到好資料。」 我傳訊給莊叔（chú Trượng）：「侄女的資料丟了，也許是天意。讓它過去吧，別再提了。」 拖著行李去機場，我像丟了魂一樣。在咖啡店跟新伯聊時抄的那些紙，也忘在check-in櫃檯。 回河內已經一星期，我還不敢碰手機。重置安裝就等於全沒。我仍抱著一絲希望，說不定有什麼辦法。 （第四篇全文翻譯完畢） 如果您還有後續檔案（如05.txt或系列結尾），或需要對前四篇進行整體整理、主題歸納、人物關係圖、歷史背景補充（例如越戰時期越南社會變遷、美國基地對當地影響、解放後傷殘老兵與平民生活等），歡迎繼續提供或提出要求。 以下是文件《我是爸爸的女兒05.txt》的完整中文翻譯。這是系列的最後一篇，我會一次完整呈現。專有名詞（人名、地名、單位名等）繼續採用「中文譯名（原文）」格式標註，保留原文的敘事語調與情感深度。 第五篇 再寫一些 知道我在西貢，媽媽打電話叫我去祿姨（dì Lộc）家。祿姨是媽媽當年在鄉下教書時的朋友。1984年祿姨跟著丈夫來西貢。姨走的那天，媽媽叮囑：再苦也不能放棄黨的組織生活啊。 提起這事，祿姨呵呵笑。媽媽則很自豪，今年黨齡已經40年。 「怎麼女兒臉色這麼呆？」祿姨問我。 我跟姨說昨天手機壞掉的事。 「幾點去機場？」 「還有四個小時。」我載姨去她一位姻親朋友家。姨希望能幫我一點忙。姨有兩位姻親，都是軍人妻子。一位住在戈邑（Gò Vấp）同區，另一位在檳椥（Bến Tre）。檳椥那位夫妻分居，因為先生酗酒。那位在市區的，先生剛過世。 祿姨坐在我後座，像每次我載媽媽一樣，雙手緊抱我的腰。車聲嘈雜，但我仍清楚聽見姨說的話。 姨辭掉工作來西貢，是因為公公說：哪裡都比不上西貢，你放心吧。姨的先生在南方戰場十年，1979年又調到北方邊境打仗五年。兩人1970年結婚，但八年後姨才生第一個孩子。先生從南方戰場回來得了瘧疾，在河內108醫院（bệnh viện 108）住了好幾次才生下孩子。 「你知道嗎？來西貢之前，姨以為自己已經很苦了。」 那時有個挑油桶的老人常從姨家門前經過。老人瘦得只剩骨頭，衣服沾滿油污，臉頰凹陷，眼窩深陷像病人。有一次他停在門口休息，姨出去跟他聊天。他從北方學習改造回來，找不到工作，每天挑廢機油賣。太太是潛伏的共產黨員，解放後他才知道。先生去改造，太太一個人養四個孩子等他回來。1978年太太不知什麼原因丟了工作。先生改造回來時，太太重病。聽他講，姨心裡很難過，不知該怎麼辦。剛來西貢時，姨母子也只能睡在屋簷下，沒房子、沒工作。但再怎麼樣，也比那位老人好太多了。過了一陣子，就沒再看到他挑油桶經過。不知是去了美國，還是病死了。姨這位姻親家，也有一位堂哥剛從北方學習改造回來一個月就死了。 兩位姻親的親切，讓我突然出現在這裡不那麼尷尬。我選的這份工作，畢竟不算太體貼。 永伯（bác Vinh）遞給我半張照片。是伯伯當年的肖像。所有照片都燒了，只這張捨不得，先生把有自己那半燒掉，留下了太太這半。 半張照片。永姨（bác Vĩnh）穿長衫、木屐，是1975年前西貢女性的典型髮型。 「在西貢，75年後哪家沒變故？我家不算慘，所以我也不知道該講什麼。」 「不一定要家破人亡才算故事啊，伯伯。」 「我只怕白費你功夫聽。」 那時我有兩輛本田（Honda）。一輛是用薪水買的，結婚時送給爸爸。另一輛是公公買給我的嫁妝。 有一天爸爸跑來公婆家找我。「女兒啊，菊姑（cô Cúc）說從今以後摩托車不能騎了。摩托車用汽油，汽油是血，國家比孩子還寶貝汽油。姑叫爸爸賣掉車。」 菊姑是遠房親戚，剛從北方來認親。 我說：「那是爸爸的車，爸爸想怎麼做都行。」幾天後爸爸告訴我車賣了。賣得很便宜，像送人。我問賣給誰。爸爸說賣給菊姑。 另一天，姑姑來公婆家。「姊姊，你們得賣掉汽車和本田，不然會被沒收。賣了買輛三輪車吧。」 婆婆說：「家裡只有女人，怎麼踩三輪車？難道要逼我先生踩？」 姑姑說：「姊姊啊，我們得裝樣子。三輪車擺在門口，像我們也得辛苦勞動一樣。」 「我也加入婦女會了。姊姊該叫孩子們加入婦女會、青年婦女會。」 幾個月後姑姑偷渡出國。她這麼做是為了掩人耳目。出發前一天還看到她在開會，慷慨激昂講建設里弄新生活。 公婆聽姑姑的話，賣掉汽車和我那輛本田。門口總停著一輛三輪車。沒什麼用。後來鄰居來借，一個接一個借。 我丟了兩輛車。去哪都走路。 賣車的錢我們買柴。不是拿來燒，而是堆滿院子。裝作我們天天上山砍柴賣。 那些打扮漂亮的女孩，也把指甲剪短，買藥水洗掉指甲油。因為聽說越共看到女人留長指甲會拔掉指甲。 以前我在市區一家大醫院當職員。鄰居有姊妹在美國機構上班，帶回很多錢和東西。有一次我看見卡車運四五台冰箱到她們家，給爸媽賣。她們家很快就富了。有人問我爸媽怎麼不幫女兒進美國機構，這樣致富快。爸爸說：我女兒要當公務員，以後回夫家，如果丈夫同意她去，那是她的事。 1971年結婚，1972年我辭職。先生工作夠養家，我生孩子、帶孩子。家裡請了兩個勤快的幫傭，把家事打理得井井有條，婆婆很滿意。公公開自家買的汽車上班。那輛車是他省吃儉用買的。他分到一區1（Quận 1）的一棟房子，退休後交還，搬回這小房子跟妻子、兒子、孫子住。兩個兒子各自成家，仍住一起。 公婆的兩個兒子同一天加入共和國軍（Quân lực Cộng Hòa）。兩人在同一個通訊室，一起去學習改造。公公這樣選擇。他說：萬一有禍，兄弟在一起就不怕。 有人來家裡說：想丈夫快回來，妻子就得去新經濟區。 我爸媽拜託在祿寧（Lộc Ninh）的叔嬸幫忙弄了兩塊園子，算是我們姊妹去新經濟區。兩位媳婦得躲在家裡。 學習改造兩年半，兄弟倆回來。去里公所報到時，他們說：本來還要再學六個月，但你們改造好，寬大處理，現在得跟家人一起去新經濟區。這次是真的。兩家一起去。兩間臨時茅屋緊挨在園子裡。我們種胡椒。一年過去，婆婆上來看。說這樣活不下去，得走。我們低價賣掉兩塊園子，回西貢想辦法出走。 出發前一天，兄弟倆去看相。那時想走的人都互相介紹去看相。算命婆說這趟誰屬鼠的會遇難。我先生屬鼠，聽了就不去。他不去，我也不去。這趟只有姑姑帶我大兒子和叔大兒子。那艘船快到岸時撞上暗礁。死了二十多人，姨你知道嗎，其中三個屬鼠。 跟我兒子同班有個男孩叫北斗（Bắc Đẩu）。他爸媽賣粉捲（bánh cuốn）很賺錢。全家一起走。 幾個月後，外婆收到電報：爸媽死了，兒子被一個美國家庭收養。他是那艘船上唯一的倖存者。北斗家的故事，也沒動搖婆婆要走的決心。1985年婆婆安排兄弟倆再走一次，每人帶一個孩子。結果兩人在檳椥各被關一年半。出獄後，先生繼續走，這次成功。兄弟倆分開走，都成功了。 祿姨的女婿下班回來。永伯說：就是那個在檳椥坐牢三個月的孩子。我去學校接他時，頭被剃光。他駝著背一路跑到校門。回家一個星期，還躡手躡腳，怕又被抓。 故事裡那位母親進進出出。先生看起來不太自在，兩位母親一直講舊事。 我也該告辭了。永伯說：「我們這些年解放接管後的故事就是這樣，我亂講一通，也不知你能不能寫出什麼。」 回到姨家，祿姨問我：「女兒，現在心情好一點了嗎？」 ☝☝☝☝ 結尾 我打開電腦。回想。 今天我決定重置手機。 資料遺失，原來沒有我想的那麼可怕。錄音筆只是輔助工具。真正的關鍵是熱情。當你對某件事的熱情不在了，就什麼都沒了。 我記下了第一次南下的旅程。因為江叔的熱情。 （第五篇／全文完） 這是系列五篇的最後一篇，已完整翻譯完畢。如果您需要對整個系列（01～05）進行總結、主題分析、人物關係整理、歷史背景補充，或是想討論其中某些情節、人物心境、越戰後越南社會變遷等議題，請隨時告訴我。
Ba ngày ngồi sau xe máy chú Giang
Chú Giang xuất hiện ở nhà Quốc Kiệt đúng một tiếng đồng hồ như đã hẹn sau khi em gọi điện.
Sao ba mất mà không báo chú. Quốc Kiệt bối rối không biết trả lời sao. Em không muốn chú phải bận lòng nhiều.
Tối đó chú Giang viết lên Facebook thông tin một người lính Sư đoàn 7 đã ra đi. Tôi đọc được bình luận của một người, rằng ba của anh ấy có biết ba Quốc Kiệt khi hai người cùng trung đội. Thông tin vào lúc này chỉ còn ý nghĩa xác nhận.
Quốc Kiệt tỏ ra vui mừng khi chú Giang nhận lời giúp đỡ tôi trong những ngày tới. Có vẻ như em cũng e ngại khi tôi cất công vào đây rồi mà vẫn loay hoay chưa biết bắt đầu từ đâu. Đêm đó em nhắn tin hỏi tôi kết quả buổi trò chuyện chiều nay của tôi và chú Giang. Em mong mọi chuyện suôn sẻ.
Tôi chạy xe máy theo sau chú Giang tìm nơi ngồi trò chuyện. Cảnh này làm tôi nhớ lại những ngày chạy xe máy theo sau chú Ngọc trên đường 15, qua cánh đồng vẫn còn những hố bom, đến nhà chú Tuyến, bác Văn ở xã Gia Phố, huyện Hương Khê. Dừng xe trước một quán cà phê, tiếng nhạc quá ổn. Quay ra dắt xe tìm quán khác. Một quán cà phê yên tĩnh bên đường phố không dễ có. Hai chú cháu chấp nhận một chỗ ngồi khá nóng bức trên gác vắng người không có tiếng nhạc, chỉ có âm thanh đường phố. 10m 16
Chú Giang lấy trong túi áo khoác chống nắng cuốn số nhỏ, bìa và gáy đã sờn. Trong đây ghi địa chỉ các ông mà chú từng đến thăm trong sáu năm qua. Họ ở rải rác từ Quảng Trị đến Bến Tre. Con số tăng, rồi giảm dần. Mỗi năm vài chục ông ra đi. Cũng nhiều ông lâu rồi chú không liên lạc, không biết họ đã thế nào.
Chú lật trang này qua trang khác tìm một địa chỉ. Chú thử gọi cho mấy ông gần đây xem thế nào. Gọi cho hai ông thì cả hai đều từ chối. Tìm người khác đi, tôi có gì kế đâu. Chú gắng thêm câu nữa: Thì ông cứ kể chuyện mình bị thương ở đâu, đau ra làm sao, được chữa trị thế nào. Vẫn không được. Mấy cha này chết nhát. Hai chú cháu quay lại chuyện đương thời, cảm thông cho nỗi sợ mơ hồ.
Chú Giang nói giọng Bắc ấm áp. Từng âm tiết phát ra từ tốn, nhẹ nhàng. Vài lần chú nhắc tôi nói nhỏ và chậm lại chút cho dễ nghe. Nãy cháu vượt đèn đỏ đấy. Tôi ngượng khi mấy ngày sau đó lại nghe chú nhắc nhở chuyện vượt đèn đỏ. Tay lái xe mà đầu óc nghĩ mông lung, tôi vi phạm luật giao thông mà không hay. Chú Giang nói, đó là lý do chú bảo cháu gửi xe để chú đèo đi. Vừa tiện nói chuyện vừa đỡ phải trông chừng cháu có bị rớt lại không.
Chú bây giờ có nhiều thời gian rảnh. Chú đi tìm anh em cùng chiến hào năm xưa.
Các ông ở xa, có khi trong ngõ ngách, nếu bắt xe khách đi rồi lại gọi xe ôm rất phiền phức, mà tiền đâu đi xe ôm cho nổi. Chú không có lương, tiền sinh hoạt hàng ngày là của các con lo cho chú. Chạy xe máy chủ động, mệt đâu nghỉ đó. Có những lần đi trong một ngày chú chạy hai trăm cây số. Có khi tìm mãi không ra nhà người ta chú phải ghé nhà nghỉ qua đêm hôm sau đi tìm tiếp.
Chú làm những việc này lâu chưa ạ?
Dạo đó chú tham gia lớp học sửa máy vi tính ở nhà thờ. Lớp học chủ yếu các bạn trẻ mười tám - hai mươi tuổi, chỉ có chú là ông già. Học xong, chú ra nhà thờ phụ cha sửa máy tính. Những lúc rảnh chú lại lên mạng. Rồi chú cũng biết lập Facebook. Ban đầu quen toàn bạn trẻ. Vui vui chút rồi cũng chán.
Một bữa đi đường gặp ông thương phế binh hoàn cảnh nghe qua cũng bi đát, chú mới hỏi tên đơn vị cũ, số quân, rồi chụp ảnh ông đăng lên Facebook như một chia sẻ cá nhân vậy thôi. Không ngờ có người đọc được, họ chia sẻ, nhiều người biết, qua đó hỏi thăm nhau, nhắc chuyện xưa, ký ức trở về. Từ đó chú mới dùng Facebook nhiều hơn, tìm được anh em cùng đơn vị. Người ta nhờ chú chuyển giúp cho người trong ảnh, trong video năm trăm, một triệu. Dần dà nhiều người biết việc chú làm. Nghe đâu có thương phế binh là họ nhắn. Chú theo địa chỉ đi tìm, xác nhận thông tin.
Một chút quà, một sự thăm hỏi nhỏ nhẹ chẳng thay đổi được cuộc đời, nhưng có thể làm ấm lòng anh em. Ấm lòng người cho và người nhận. Anh em vui vì mình vẫn được nhớ đến.
Chú Giang gấp cuốn số lại. Chú không tìm được địa chỉ nào cho tôi gặp chiều nay.
Không vội đâu chú, cháu còn ở đây mấy ngày. Chú cháu mình trò chuyện với nhau thế này cũng được mà.
Chú cũng là lính Biệt động quân năm năm đấy, chỉ ngại không có gì thú vị cho cháu viết. Để tối suy nghĩ xem ngày mai có thể đi gặp ai, đường đột thế này chú chưa nghĩ ra được.
Chú là lính Biệt động quân, chú có biết bác Thuận không ạ?
Ông đơn vị nào?
Cháu chỉ biết là bác ấy đóng quân một thời gian lâu ở xã Gia Vực, quận Ba Tơ, Quảng Ngãi. Bác mua cuốn sách cháu viết về người lính ngoài quê cháu, từ đó quen nhau.
Quảng Ngãi năm bảy tư chú ở đó. Nhưng chú không biết người này.
Nhớ lại câu hỏi này tôi buồn cười. Giống như ngày nhỏ thấy một người ở Hà Nội về quê là chị em tôi hỏi người đó có biết bác Sâm tôi không. Chúng tôi tự hào rằng cả xã chỉ họ hàng tôi có bác ở Hà Nội, và nghĩ rằng những người ở thủ đô chắc biết nhau.
Chú Giang ở Giang Điền. Trước năm 1975 gia đình chú ở Hố Nai. Bố mẹ chú kinh doanh vận tải. Trước đó nữa, năm 1954, ông bà nội chú ở phố Hàng Bạc - Hà Nội, là chủ hãng xe chạy đường Hà Nội - Hải Phòng. Năm 1954 chú được bố đưa lên máy bay vào Sài Gòn. Vào Sài Gòn bố mẹ tiếp tục nghề vận tải. Rồi chuyển về Hố Nai. Giải phóng, nhà chú vẫn còn hai chiếc xe hơi và ba chiếc xe tải. Lần lượt những chiếc xe bị tịch thu làm tài sản công. Không còn xe để làm nghề, gia đình rời Hố Nai đi kinh tế tự túc, phiêu dạt nơi này qua nơi khác, cuối cùng neo lại ở Giang Điền.
Giang Điền, thật tình cờ, nhiều người hàng xóm tôi ở Hương Khê cũng vào đây. Người quê tôi vào đây vì quê nhà bão lụt, có làm mà không có thu hoạch. Họ vào đây đi làm công nhân, làm rẫy. Con cái vào trước, ổn định nhà cửa, dần dà đưa cha mẹ vào. Sáng nay con trai chú Anh nhắn tin cho biết cha em ở gần nhà thờ Giang Điền. (Chú Anh là người hàng xóm tôi viết trong cuốn sách “Qua khỏi dốc là nhà”).
Tôi cùng về Giang Điền với chú Giang để thăm chú Anh. Hai chú cháu nán lại nói chuyện một lúc trước khuôn viên nhà thờ. Chiều tà, nóc nhà thờ, cây thập giá nhuộm ánh hoàng hôn. Tôi gửi chú Giang bức ảnh tôi vừa chụp chú nhập nhòa trong hoàng hôn rực rỡ. Chú khẽ cười, rồi cũng đến lúc thôi.
Ba năm trước chú có viết câu chuyện cuộc đời mình từ mười hai tuổi đến nay, chủ yếu giai đoạn ở lính, chú đăng lên Facebook. Tài khoản đó bị hack. Còn vài đoạn lưu trong máy tính nếu tìm được chú gửi cháu xem.
Chú lại viết tiếp?
Chú không còn hứng thú. Cơn xúc động khiến cho mình phải viết qua rồi thì thôi.
Hàng chục ngôi nhà mới xây bên con đường nhỏ từ nhà thờ Giang Điền rẽ vào, song song với lối rẽ vào nhà chú Giang, là những ngôi nhà người làng quê tôi.
Tôi ăn cơm tối và ngủ lại ở nhà chú Anh. Các con chú biết tôi đến nhà đã hẹn nhau về làm bữa cơm đãi khách. Đêm khuya, các con đã về, chú Anh mang cuốn vở học sinh ra đọc cho tôi nghe những trang viết. Tay chú run run, giọng chú run run. Chú viết về người em trai vợ đã hy sinh, cho đến ngày đi bộ đội em chưa được một bữa ăn no. Chú viết về người bạn lớp bốn đã cõng chú đi học, dìu chú tập đi; bạn chỉ còn lại cái tên trong nhà tưởng niệm liệt sĩ xã Phúc Đồng. Chú viết về gia đình hàng xóm bị đánh bom. Viết về ngôi làng Động Am nuôi bộ đội. Bởi tuổi thiếu niên của chú chẳng có gì ngoài chiến tranh, hay biết tôi là người quan tâm chuyện chiến tranh mà đêm nay, đến gần hai giờ sáng rồi, chú vẫn đọc cho tôi nghe như thể từ rất lâu rồi chú chờ tôi vào vì việc này.
Sáng hôm sau tôi ra muộn mười phút so với lời hẹn. Chú Giang đã ngồi ở ghế đá chờ.
Có hai ông bên Bình Dương, cách đây bốn chục cây số. Hơi xa chút cháu có ngại không. Chú gọi điện rồi, họ thoải mái lắm.
Còn ngại gì nữa chú, đi thôi.
Đi chừng chục cây số, tới bệnh viện Thống Nhất, tôi gửi xe máy tại đó, lên xe chú Giang đèo.
Và lúc này tôi đang ngồi đây với các chú, trong quán cà phê trên cù lao Bạch Đằng.
Từ Đồng Nai sang đây phải qua phà. Tôi đứng chờ phà. Bài hát vọng ra từ ngôi nhà bên sông. “Vui cùng ruộng nương, cùng đàn trâu. Với cây đa khóm trúc hàng cau. Với con đê có chiếc cầu tre. Đã bao năm vắng chân anh. Nên trở thành hoang phế rong rêu” - (Một mai giã từ vũ khí - Nhật Ngân). Một bài hát về nỗi buồn nhưng nghe vui tai, giờ lại được rimex cho cường độ cao. Trước mặt là con sông phù sa, bên cạnh là chú Giang với vẻ mặt lúc nào cũng suy tư. Tôi nghe nao nao trong lòng. Khung cảnh này tôi đã hình dung.
Qua phà là cù lao yên tĩnh rợp màu xanh. Con đường sạch sẽ, ít người qua lại. Dọc hai bên đường là hàng hoa mười giờ.
Qua sân golf, qua cánh đồng xanh mướt, qua những khu vườn bưởi. Có một người đàn ông đuổi theo sau xe hai chú cháu. Là người bạn chú đã gọi điện hẹn sáng nay. Thật tệ khi mà tới lúc về tôi vẫn chưa kịp hỏi tên chú. Điều đó không quá quan trọng phải không. Tôi nghĩ sẽ còn quay lại thăm chú. Tôi gọi chú là vui tính. Hai chú cháu trò chuyện vui vẻ. Tôi nói giọng Hương Khê, chú nói giọng miền Nam, khiến một trong hai người đôi lúc phải ngưng lại để đoán.
Một người nữa xuất hiện. Chú mang khuôn mặt buồn buồn. Tôi gọi tên chú là trầm tính. Chú trầm tính trên đường đi chợ về, trước xe máy treo túi hến. Bữa cơm trưa ở nhà chú hôm đó có hai đĩa hến bự ngọt lịm và các món khác từ sông lên. Cá tôm ở đây nếu chúng nó đừng nổ mìn thì ăn đời này qua đời khác không hết. Tôi nói với chú, tình trạng nổ mìn bắt cá là có ở khắp nơi trên đất nước mình. Ở quê cháu giờ cá tự nhiên trở thành cá đặc sản. Người ta nuôi cá công nghiệp bảo là cá đánh bắt ngoài sông để bán được giá.
Chiếc chân giả phối hợp với chân thật đi lại nửa thế kỷ đã thành quen. Các chú bước đi nhanh nhẹn, linh hoạt. Nếu chú Giang không nói thì tôi không nhận ra mỗi chủ mất một cẳng chân.
Hai chú chạy xe ôm. Sáng nay vì cuộc hẹn gặp mà các chú nghỉ mất buổi làm.
Đáng kể gì đâu. Ông qua chơi là tụi tôi vui. Có anh em nhớ đến tôi cũng tự hào với bà xã.
Đây Hà cháu tôi trên Sài Gòn, muốn gặp các ông nghe kể chuyện hồi đi lính. Chú Giang giới thiệu tôi với hai ông bạn.
Cái đó dễ thôi mà. Chú trầm tính nói.
Chú trầm tính nói nhỏ quá. Tôi ngồi đối diện chú, phải bật máy ghi âm để về nghe lại.
Từ ngày giải phóng tới giờ tụi tôi cứ sống buồn túi, thầm lặng vậy thôi cô.
Tầm giờ này là tôi đang đấy xe củi lên dốc về Sài Gòn. Bốn mươi cây số, một người bình thường còn khó huống gì tôi chỉ còn một chân. Một xe củi bán được bao nhiêu tiền đâu. Nhưng không chặt củi thì không biết làm gì. Vợ tôi mong manh dễ sợ, không lao động nặng được. Bà ấy dân Sài Gòn phố thị.
Công việc ổn định là ông già tính chuyện tôi lấy vợ. Ông lên Sài Gòn thăm tôi, thấy con nhỏ xinh xinh trong nhà máy dược đi ra, ông quan sát, biết nó là nhân viên dược. Rồi ông tìm được nhà con nhỏ. Ông vào nhà gặp mẹ nó. Hai ông bà nói chuyện sao mà mấy bữa sau ông già về quê sắm lễ. Tụi tôi hồi đó lấy nhau đơn giản vậy.
Tôi là thợ sắp chữ báo Ngôn Luận. Tôi thích công việc đó. Được đọc báo hàng ngày. Được giao tiếp trong một môi trường văn hóa. Nhờ làm công việc sắp chữ mà tôi phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. Bây giờ các cháu tôi vẫn đánh dấu sai, tôi phải nhắc hoài.
Đó là những ngày tháng thư thái nhất trong đời tôi. Đầu giờ sáng uống một ly cà phê. Đi làm. Chiều chiều, tan giờ làm giắt tờ báo sau túi quần đạp xe đi về.
Vợ tôi có bầu là nghỉ việc, tôi đưa cô về nhà với ba má. Vài tuần tôi về thăm.
Rồi tụi nó tới nhà bảo ba kêu tôi về đăng lính. Ba nhắn bốn lần tôi không về. Hàng ngày đọc báo tôi đã biết tình hình chiến sự.
Tôi chưa về thì tụi nó vài bữa lại đến nhà. Tụi nó ở lỳ đó, bắt ba má làm thịt vịt, mua rượu về nhậu. Ba tôi ngán quá rồi. Má tôi nói, cứ thế này chịu sao nổi, nhà mình ăn còn chẳng đủ. Ba lên Sài Gòn tìm tôi. Con ơi về đi chớ không trốn được mãi đâu. Tụi nó hành cả nhà mình. Tôi vẽ, đăng lính địa phương quân.
Vợ tôi sắp tới ngày sinh. Tôi nói với cô nỗi sợ phải đi. Đêm trước khi đi tôi hỏi cô câu này qua câu khác.
Nếu anh bị cụt giò em có chịu không?
Em chịu.
Anh cụt tay em chịu không?
Em chịu.
Anh bị mù một con mắt em chịu không?
Em chịu.
Nếu anh mù cả hai con mắt em tính sao?
Em chịu. Em chịu hết.
Tôi nói như khóc: Anh sợ chết lắm em ơi. Anh không muốn đi.
Trước khi đi run rẩy là vậy, nhưng tới khi đụng trận, nghe tiếng súng hết sợ luôn. Riết rồi ngửi mùi thuốc súng thấy thân thương làm sao.
Đêm nghe in in là mẹ tôi, vợ tôi nín thở. Vợ tôi ôm chặt con. Keo này ba con chết chắc rồi.
Tôi cụt chân. Má khóc dữ. Vợ tôi bình tĩnh như không có chuyện gì. Vợ tôi nói với má, thấy anh cụt một chân con mừng muốn chết chớ khóc gì. Vậy là anh chỉ bị cụt chân thôi. Vậy là không chết. Vậy là không phải đi nữa.
Vợ tôi khi đó mới mười chín tuổi. Chị cô ấy xúi bỏ tôi đi. Xúi cô về Sài Gòn làm lại từ đầu. Cô lắc đầu. Em hứa với anh rồi, anh có chết em cũng ở vậy thờ anh.
Sau ba lần mổ xẻ tôi được lắp chân giả. Tôi lên Sài Gòn xin làm công việc cũ. Công việc sắp chữ phải đứng cả ngày chân tôi tê cứng. Tối đi làm về vợ mang xô nước muối ấm tôi nhúng chân vào ngâm cho đỡ nhức.
Tòa báo ngưng hoạt động, vợ chồng bế con về quê. Ruộng vườn chẳng có nhiều để làm. Hai vợ chồng vào rừng chặt củi. Cô ấy biết chặt củi là gì đâu. Người ta chặt cảnh khô thì cô chặt cành tươi. Cành tươi nặng gánh không nổi. Người và củi mắc trong rặng cây gai không ra được, đứng khóc mếu máo. Tôi thì cái chân giả vướng víu, nhấc lên nhắc xuống có dễ gì. Thấy vợ khóc mà không biết an ủi làm sao. Ôi những ngày tháng buồn tủi kể không hết.
Ông buồn sao bằng tôi.
Chú vui tính và chú Giang này giờ cũng lắng nghe câu chuyện của chú trầm tính.
Tôi nè, vợ bỏ đi ba ngày nữa là tròn hai mươi năm. Hai đứa con chết cả hai. Đứa chết bệnh, dứa chết vì tai nạn giao thông. Giờ tôi sống với mẹ già. Thằng con bảy chục chạy xe ôm nuôi mẹ già chín mươi ba tuổi.
Chú Giang nói với tôi: Ngôi nhà này chú chỉ cho cháu là nhà ông này đấy.
Ngôi nhà mái tôn trông thật lẻ loi bên con đường nhỏ. Tôi nói với chú Giang, chiều trên đường về mình ghé thăm bà.
Chú vui tính nói: Ông Giang này, tôi thì chẳng có tiến để giúp ai. Đôi khi thấy khách hoàn cảnh quá thì chở miễn phí thôi.
Chú trầm tính nói: Thỉnh thoảng được nhận đồng tiến anh em gửi tặng tôi rưng rưng trong lòng. Tôi nói với bà xã, anh em người ta chẳng khá gì đâu nhưng vẫn nghĩ tới mình. Chúng tôi cứ giữ đấy, không nỡ tiêu. Tiêu là hết, giữ đó là còn nhìn thấy anh em.
Từ quán cà phê chúng tôi về nhà chú trầm tính. Vợ chú đã dọn sẵn bữa trưa. Chú giới thiệu với vợ người khách mới là tôi. Cô bẻ bánh đa xúc hến vào bát chăm sóc tôi như vị khách đặc biệt. Vẻ mặt cô tươi vui chứ không trầm như chú. Cô hỏi tôi những câu dễ nghe. Biết tôi ngoài Bắc vào cô mang ra các món đồ khô đặc sản có trong nhà.
Chú Giang có điên thoai con trai gọi. Ba về chở con lên Sài Gòn. Chú ra hiệu tôi chuẩn bị về.
Vậy là tôi chưa vào thăm được mẹ chú vui tính. Tôi
cũng chưa hỏi được gì nhiều với hai chú.
Dịp sau đi cháu, hôm nay làm quen nhau vậy đã.
Con trai chú bị mù. Chú Giang nói khi vừa qua bến phà.
Tôi im lặng ngồi sau xe chú. Tôi chưa biết gì nhiều về chú Giang. Tôi vẫn đinh ninh cuộc sống chú yên bình hơn tất cả những người tôi đã gặp mấy hôm nay.
Tới bệnh viện Thống Nhất, chú Giang hỏi tôi có ở lại thêm một ngày nữa không để mai chú chở đi thăm một ông. Ông ấy bị cụt hai chân, cụt một tay, mù hai mắt. Đi cho biết một cảnh đời, chứ ông cũng điếc rồi, cháu chẳng hỏi gì được nữa đâu.
Còn hỏi gì nữa sao. Một chân dung như thế.
Cơn mưa to trút xuống bất ngờ. Chú Giang vội vàng khoác áo mưa về chở con. Tôi vào bệnh viện lấy xe.
Tôi ngồi thẫn thờ trên yên xe. Về Sài Gòn luôn hay ở lại tìm một nhà nghỉ đến ngày mai.
Cơn mưa tạnh, tôi gọi cho chú Giang, hẹn sáu giờ sáng mai chờ chú trước cửa nhà thờ Trà Cổ.
Tôi và chú Giang ngồi ăn sáng. Chú gọi một bát phở nhỏ nhưng chỉ ăn hết một nửa. Chú ăn ít thế này mười năm rồi, dạ dày đã quen. Hôm qua bên Bạch Đằng tôi thấy chú chỉ ăn một phần ba bát cơm. Vậy sức khỏe chú thế nào? Chú vẫn khỏe, chỉ ốm người thôi. Cháu thấy đấy, hôm qua từ Bình Dương về Giang Điền chú chở em lên Sài Gòn luôn, chưa đến tám giờ tối chú về tới nhà. Sáng nay bốn giờ đã dậy đi bộ ra nhà thờ thể dục.
Chú Giang kể cho tôi biết sơ qua về người sắp tới thăm. Ông tên là Nguyễn Ngọc Lý, nhập ngũ năm 1961, bị thương tại Thượng Đức - Quảng Nam năm 1970. Mười năm nay gia đình ông trôi dạt về miền cao su Cẩm Mỹ.
Chú và người bạn tìm mãi mới ra được nhà ông. Hỏi thăm nhiều người dân quanh đó nhưng không ai biết Nguyễn Ngọc Lý. Gọi lại cho người đưa địa chỉ. Họ bảo, cũng chưa đến, chỉ là nghe nói ở vùng đó, có ông thương phế binh. Người bạn đi cùng nói rằng, những người có địa chỉ khó tìm thế này thường là rất khổ, ít ai biết đến, nên ta phải tìm bằng được.
Ngôi nhà nhỏ dựng trên đất mượn của nông trường cao su. Bà vợ ông hàng ngày nhổ cỏ thuê, vợ chồng người con không được học hành, cũng đi làm thuê.
Cảnh tượng đập vào mắt khi chú bước vào là một hình hài nằm trên manh chiếu cũ nát trải trên nền nhà. Một tay cụt đến vai. Hai chân cụt đến háng. Một manh quần đùi phủ lên cho có. Chiếc áo sờn, đứt cúc, cúc nọ chắp vào khuy kia.
Vợ ông nói: Tôi đã khổ vì kiếm ăn, lại còn phải lo động viên ông, canh chừng ông. Ông chỉ muốn chết.
☝☝☝☝
Trong ngôi nhà đó chẳng có gì gọi là của cải. Bát ăn cơm cũng là cái bát đựng mủ cao su vợ ông lượm về. Vài ba cái thìa nhưa. Mấy cái nồi nhôm méo mó. Đến bữa ăn bà trôn một bát cơm canh rồi đút. Ông trệu trạo nhai nuốt. Không hình dung nổi có một cuộc sống như thế giữa thời đại này.
Một tuần sau chú và nhóm bạn hẹn nhau đến thăm ông. Trên đường đi bọn chú vào chợ mua sắm từ nồi niêu, bát đũa, lồng bàn, chăn đệm, áo quần, và cả sách vở cho mấy đứa cháu của ông. Từ năm đó, vào đầu năm học là mọi người thay nhau mang sách vở về tặng mấy đứa nhỏ.
Anh em từ xa biết chuyện gửi tiền góp lại gởi cho ông bà.
Khổ nhất là ông không thể tự đi vệ sinh. Bọn chú đang bàn tính thiết kế chỗ vệ sinh tại chỗ phù hợp cho ông.
Cậu út thương bố mẹ nhưng quá nghèo. Chú mua cho cậu ấy một cái điện thoại để tiện liên lạc.
Chú đã gọi cho anh ấy là nay mình đến chưa?
Không cần gọi. Ông ấy thì đi đâu được chứ.
Tôi không yên tâm. Khoảng cách từ đây đến nhà bác Lý là sáu mươi cây số.
Hai chú cháu dừng lại trước quán cà phê. Tôi bảo chú bấm số điện thoại gọi cho người con trai.
Ba con mất rồi chú ơi. Con chưa kịp báo cho các chú biết.
Chú Giang lặng đi. Hôm kia là tin của ba Quốc Kiệt, nay là bác Nguyễn Ngọc Lý. Hôm qua trên cù lao Bạch Đằng chú chỉ cho tôi hai con ngõ dẫn vào nhà hai ông hương phế binh đã mất năm nay.
Chú vui tính và chú Giang này giờ cũng lắng nghe câu chuyện của chú trầm tính.
Tôi nè, vợ bỏ đi ba ngày nữa là tròn hai mươi năm. Hai đứa con chết cả hai. Đứa chết bệnh, dứa chết vì tai nạn giao thông. Giờ tôi sống với mẹ già. Thằng con bảy chục chạy xe ôm nuôi mẹ già chín mươi ba tuổi.
Chú Giang nói với tôi: Ngôi nhà này chú chỉ cho cháu là nhà ông này đấy.
Ngôi nhà mái tôn trông thật lẻ loi bên con đường nhỏ. Tôi nói với chú Giang, chiều trên đường về mình ghé thăm bà.
Chú vui tính nói: Ông Giang này, tôi thì chẳng có tiến để giúp ai. Đôi khi thấy khách hoàn cảnh quá thì chở miễn phí thôi.
Chú trầm tính nói: Thỉnh thoảng được nhận đồng tiến anh em gửi tặng tôi rưng rưng trong lòng. Tôi nói với bà xã, anh em người ta chẳng khá gì đâu nhưng vẫn nghĩ tới mình. Chúng tôi cứ giữ đấy, không nỡ tiêu. Tiêu là hết, giữ đó là còn nhìn thấy anh em.
Từ quán cà phê chúng tôi về nhà chú trầm tính. Vợ chú đã dọn sẵn bữa trưa. Chú giới thiệu với vợ người khách mới là tôi. Cô bẻ bánh đa xúc hến vào bát chăm sóc tôi như vị khách đặc biệt. Vẻ mặt cô tươi vui chứ không trầm như chú. Cô hỏi tôi những câu dễ nghe. Biết tôi ngoài Bắc vào cô mang ra các món đồ khô đặc sản có trong nhà.
Chú Giang có điên thoai con trai gọi. Ba về chở con lên Sài Gòn. Chú ra hiệu tôi chuẩn bị về.
Vậy là tôi chưa vào thăm được mẹ chú vui tính. Tôi
cũng chưa hỏi được gì nhiều với hai chú.
Dịp sau đi cháu, hôm nay làm quen nhau vậy đã.
Con trai chú bị mù. Chú Giang nói khi vừa qua bến phà.
Tôi im lặng ngồi sau xe chú. Tôi chưa biết gì nhiều về chú Giang. Tôi vẫn đinh ninh cuộc sống chú yên bình hơn tất cả những người tôi đã gặp mấy hôm nay.
Tới bệnh viện Thống Nhất, chú Giang hỏi tôi có ở lại thêm một ngày nữa không để mai chú chở đi thăm một ông. Ông ấy bị cụt hai chân, cụt một tay, mù hai mắt. Đi cho biết một cảnh đời, chứ ông cũng điếc rồi, cháu chẳng hỏi gì được nữa đâu.
Còn hỏi gì nữa sao. Một chân dung như thế.
Cơn mưa to trút xuống bất ngờ. Chú Giang vội vàng khoác áo mưa về chở con. Tôi vào bệnh viện lấy xe.
Tôi ngồi thẫn thờ trên yên xe. Về Sài Gòn luôn hay ở lại tìm một nhà nghỉ đến ngày mai.
Cơn mưa tạnh, tôi gọi cho chú Giang, hẹn sáu giờ sáng mai chờ chú trước cửa nhà thờ Trà Cổ.
Tôi và chú Giang ngồi ăn sáng. Chú gọi một bát phở nhỏ nhưng chỉ ăn hết một nửa. Chú ăn ít thế này mười năm rồi, dạ dày đã quen. Hôm qua bên Bạch Đằng tôi thấy chú chỉ ăn một phần ba bát cơm. Vậy sức khỏe chú thế nào? Chú vẫn khỏe, chỉ ốm người thôi. Cháu thấy đấy, hôm qua từ Bình Dương về Giang Điền chú chở em lên Sài Gòn luôn, chưa đến tám giờ tối chú về tới nhà. Sáng nay bốn giờ đã dậy đi bộ ra nhà thờ thể dục.
Chú Giang kể cho tôi biết sơ qua về người sắp tới thăm. Ông tên là Nguyễn Ngọc Lý, nhập ngũ năm 1961, bị thương tại Thượng Đức - Quảng Nam năm 1970. Mười năm nay gia đình ông trôi dạt về miền cao su Cẩm Mỹ.
Chú và người bạn tìm mãi mới ra được nhà ông. Hỏi thăm nhiều người dân quanh đó nhưng không ai biết Nguyễn Ngọc Lý. Gọi lại cho người đưa địa chỉ. Họ bảo, cũng chưa đến, chỉ là nghe nói ở vùng đó, có ông thương phế binh. Người bạn đi cùng nói rằng, những người có địa chỉ khó tìm thế này thường là rất khổ, ít ai biết đến, nên ta phải tìm bằng được.
Ngôi nhà nhỏ dựng trên đất mượn của nông trường cao su. Bà vợ ông hàng ngày nhổ cỏ thuê, vợ chồng người con không được học hành, cũng đi làm thuê.
Cảnh tượng đập vào mắt khi chú bước vào là một hình hài nằm trên manh chiếu cũ nát trải trên nền nhà. Một tay cụt đến vai. Hai chân cụt đến háng. Một manh quần đùi phủ lên cho có. Chiếc áo sờn, đứt cúc, cúc nọ chắp vào khuy kia.
Vợ ông nói: Tôi đã khổ vì kiếm ăn, lại còn phải lo động viên ông, canh chừng ông. Ông chỉ muốn chết.
Chú thấy chưa. Ông ấy thì đi đâu được chứ. Ông ấy có thể đi vào cõi chết.
Chú Giang lại mở túi áo lấy ra cuốn số.
Tôi nói: Thôi mình cứ đi, cháu muốn thăm bác gái.
Vợ ông ấy mất cách đây hai tháng rồi.
Chú Giang mở điện thoại cho tôi xem những bức ảnh người đã mất. Bác Lý và vợ bác. Vợ bác, người đàn bà cả cuộc đời quẩn quanh bên người chồng không còn được một nửa thân hình. Sao cuộc đời lại bất công với cô như vậy. Bức ảnh chụp lần cuối cùng là bác Lý đang nằm ốm, trên mình phủ chiếc khăn mặt đã úa nhàu. Gần chỗ bác nằm có khung cửa sổ. Bác nằm như thế, qua những sáng những chiều, qua những tháng những năm. Bác nằm như thế trong hai phần ba cuộc đời mình.
Vì sao bác phải sống. Vì bác sĩ nỗ lực cứu bác đến cùng. Vì suốt bốn mươi tám năm người vợ hiền không bỏ bác một ngày nào.
Bốn mươi tám năm. Bốn mươi tám năm một người không thể tự đi vệ sinh. Nếu ở hoàn cảnh bác. Không ai tàn nhẫn với bản thân mình để đặt một giả sử như vậy.
Tôi biết đến họ khi họ đã mất. Niềm vui của họ là gì? Tôi nghĩ mãi. Nỗi buồn của họ là gì. Nỗi buồn của họ là chính cuộc đời họ. Vậy niềm vui là khi họ không còn sống cuộc đời mình nữa? Vậy tôi phải mừng khi nghe tin họ đã chết sao.
Thế giới tôi đang sống, ngược lại với nỗi buồn cũng không phải là vui.
Minh quay lai thôi. Chú dẫn cháu đi thăm ông này, cũng cách sáu mươi cây số. Bạn thì nhiều nhưng để họ cởi mở chuyện trò với mình về đời tư thì vài người thôi, toàn ở xa, chịu khó vậy cháu nhé.
Chúng tôi đến nhà chú Trượng ở Xuân Bắc, Xuân Lộc.
Biết kể cho cháu thế nào đây. Bao nhiêu năm đã trôi qua. Đầu óc tôi trống rỗng. Việc kiếm sống qua ngày choán hết tâm trí.
Tôi không nghĩ có ngày mình được thế này. Đêm ngày tôi cầu Chúa cho con gặp được người phụ nữ hiểu con, thông cảm cho hoàn cảnh của con. Lời thầm thì của tôi đến tai Chúa, Chúa đã ban cho tôi người vợ hơn cả mong đợi. Cô ấy sinh cho tôi một đứa con trai và một đứa con gái. Hai đứa con tôi đã trưởng thành. Tạ ơn Chúa đã ban cho nhiều quá, nhiều quá tầm tay với của con.
Mười tám năm nay gia đình tôi kiếm sống bằng quán cháo vịt. Một quán cháo vịt khiêm tốn thôi nhưng đủ nuôi gia đình. Vợ tôi đã tìm được một công việc cho tôi không vô tích sự. Buổi sáng, cô ấy đi chợ mang vịt về là tôi vào bếp. Một nồi nước dùng, một nồi cháo. Bếp đỏ âm ỉ tới hai giờ chiều. Hai giờ chiều, cô sắp xếp các thứ lên xe đẩy ra quán cho đến mười giờ đêm. Và sau đó rửa bát đũa nổi xoong là phần việc của tôi. Chân tay tôi nhanh nhẹn. Tôi vui vẻ trong lòng. Dạo này người cho thuê mặt bằng đòi nâng giá từ ba triệu một tháng lên bốn triệu. Tôi thương lượng với người ta, nếu gia đình cháu cần tiền sửa nhà hay việc gì đó thì cô chú có thêm cho cháu - còn làm vậy để cho người khác thuê, chú mong cháu nghĩ lại. Cho đến hôm nay vẫn chưa thấy cậu ấy trả lời. Thỉnh thoảng có chuyện ngoài ý muốn như thế, nhưng không sao, đó là một phần cuộc sống.
Năm mười hai tuổi, học xong tiểu học, linh mục giới thiệu tôi thi vào Chủng viện Á Thánh Phụng Châu Đốc.
Chủng viện là nơi ươm mầm non linh mục. Tôi xa gia đình và các em nhỏ về An Giang ở chung một nhà với các bạn cùng độ tuổi. Thầy giáo là các linh mục, các chủng sinh được học đầy đủ các môn trong đó có ba ngoại ngữ là Anh, Pháp, La tinh và giáo lý công giáo. Sau mỗi tháng học lại được rao điểm và hạnh kiểm công khai, sẽ có một số người ra về, cứ thế cho tới chức linh mục.
Chúa gọi thì nhiều nhưng chọn một. Học chưa hết đệ tam, sau khi rao điểm, bề trên cho tôi rẽ hướng.
Tôi về nhà ở Sài Gòn, chương trình học ở ngoài không khớp với chương trình học trong chủng viện. Bối rối không biết mình tiếp tục học thế nào, đệ tam hay đệ nhị, tôi bỏ học.
“Tiến quân lên đoàn Cọp Biển oai hùng, lính Mũ Xanh, đây người trai anh dũng. Cương quyết tranh đấu không ngừng. Đã mang danh chiến binh quật cường”. Các phương tiện truyền thông phát đi những bản nhạc chiến đấu, các chương trình thời sự chiến trường, không khí chiến tranh nghe rất gần. Tôi đã vào tuổi đi quân dịch. Theo đàn anh, tôi tình nguyện đi lính thủy quân lục chiến.
Quê tôi ở Hưng Yên. Tôi quên rất nhiều chuyện trong đời nhưng hình ảnh khi ba tuổi ngồi trong thúng cho bố gánh đi xuống tàu vào Nam in sâu trong trí não. Tôi ngồi trong thúng, mẹ đi bên cạnh, tay bế em tay xách túi đó hớt hải theo đoàn người.
Bố mẹ tôi vào Sài Gòn mang theo nghề làm bánh tráng gia truyền. Cả gia đình sống dựa vào đó. Năm 1975 bó tôi nợ ngân hàng một khoản tiền. Những ngày gần cuối tháng tư năm 1975 nhân viên ngân hàng đến nhà đòi nợ gay gắt. Bố đành phải bán máy xay bột lấy tiền trả. Máy xay bán rồi, mỗi đợt tráng bánh phải đi xay mướn. Sau giải phóng nhiều người mất việc làm, họ cũng đi xay bột làm các loại bánh bán dạo. Chi phí làm bánh tăng lên mà bánh làm ra số lượng giảm dần. Giảm dần và ế. Bánh tráng là thứ quà, ăn cho vui. Người Sài Gòn lúc này còn mấy ai ăn quà cho vui.
Khó sống quá rồi. Bố tôi thở dài. Một nỗi sợ lớn hơn nỗi sợ chết đói. Trước sau gì cũng phải đi.
Bố tôi tìm hiểu và quyết định cả nhà đi về Sóc Trăng. Sóc Trăng đất đai phì nhiêu, có vựa lúa lớn. Cả nhà tôi sẽ về đó làm ruộng.
Bố vội vàng bán nhà với giá rẻ. Tiền bán nhà đủ trả xe đò chở đồ và mua được hai sào ruộng.
Bố là người sợ nước, mỗi lần về miền Tây ngồi phà bố vẫn sợ, thế mà giờ đây bố lại chọn nơi đi lại chủ yếu bằng xuống ghe. Nếu bình tĩnh hằn bố sẽ có cách giải quyết tốt hơn. Vẫn có những người ở lại cơ mà. Một lần, không cẩm lòng được mẹ đã thở dài, như người ta chia người ra hai nơi, vừa ở lại vừa về quê kiếm chỗ thủ rồi chỗ nào tốt thì ở. Nhận ra tính sai đường đi bố buồn vô cùng.
Về Sóc Trăng ruộng đã có chủ hết. Người di tản trở về quê, người ở vùng bất an kéo đến. Mười một con người nhìn vào hai sào ruộng thì sống làm sao.
Tôi không ra làm ruộng được, ở nhà giã bột làm bánh tráng. Giã bột bằng tay. Bánh tráng làm ra không ai mua. Nghề làm bánh tráng đến bố mẹ là đời thứ ba. Chúng tôi kết thúc nghề gia truyền tại đây.
Các em giăng lưới cắm câu, làm ruộng. Không còn làm bánh tráng nữa tôi không biết làm gì. Tôi biết làm gì với một chiếc chân giả giữa đồng nước mênh mông này. Tôi đi kéo vó. Kéo cả buổi chả đổi được một lon gạo.
Không làm được gì một lời nói ra cũng phải giữ ý. Các em nhìn tôi phiền hà. Những lời nói vô tình hoặc cố ý. Bố mẹ mệt mỏi chẳng buồn xem những đứa con mình đang sống với nhau thế nào nữa.
Tôi bỏ nhà ra đi. Tôi đến với chị. Một người mẹ cùng đứa con trai nhỏ. Chồng chị chết trận. Hai tâm hồn đơn độc tìm được nỗi cảm thông. Tôi chèo ghe, chị bán hàng rau củ quả. Những lời xì xầm. Cả hai lờ đi. Chúng tôi thầm lặng bên nhau.
Người hàng xóm cho biết một vùng đất mới trên Đồng Nai dễ sống. Chúng tôi rời vùng sông nước chuyển lên đó. Hai năm sau đã có hai sào ruộng, năm sào rẫy. Đất tốt. Trồng lúa bắp đậu khoai không bị sâu bệnh. Cuộc sống tạm ổn. Ngày mùng một tết âm lịch năm 1979 cô ấy chuyển dạ bị băng huyết phải đi bệnh viện mổ. Thằng bé đã chết trước khi ra đời. Một năm sau cô ấy cũng ra đi vì bệnh sốt rét. Tôi bán hết, trở về Sóc Trăng, trao lại mọi thứ cho con trai cô ấy đang ở với nhà ngoại.
Tôi lại đi. Bắt đầu cuộc sống mới ở một miền sông nước khác. Đất hoang nơi tôi đến còn nhiều. Thấy tôi tội nghiệp họ cấp cho năm sào.
Anh là trung uý công binh từ Bắc vào tăng phái làm cán bộ kỹ thuật phòng thuỷ lợi huyện. Anh vào đây cùng vợ là giáo viên dạy cấp một. Chị soạn bài thỉnh thoảng vẫn dừng lại hồn nhiên hỏi tôi cách trình bày một bài toán giải. Tôi không có nhà ở. Anh bảo cứ ở nhờ nhà anh, ăn cơm nhà anh, tới mùa thu hoạch lúa cứ trả mỗi tháng hai giạ lúa. Anh em sống với nhau như người một nhà, có gì ăn nấy. Chúng tôi né tránh chuyện chiến tranh. Anh không muốn làm tim tôi rỉ máu. Giờ đây chúng tôi đều là người phương xa đến. Chúng tôi mến tính cách nhau, quý trọng nhau.
Ở với anh chị được hơn một năm tôi lại đi. Gia đình tôi đã rời Sóc Trăng về Đồng Nai làm nương rẫy, tôi về đó cùng với bố mẹ. Một lần quay trở lại chốn cũ để giải quyết một công việc riêng tư, không có nổi tiển để mua vé xe đò trở về, tôi đã nói thật với người anh trung úy. Anh cũng chẳng khá hơn là mấy. Anh đi bán lúa non để có tiền đưa cho tôi.
Chiến tranh vẫn trong đầu tôi, chả cần lục lọi, chỉ một tác động nhỏ là ào ra.
Quảng Ngãi, trên một ngọn đồi tiến đồn cách đại đội chừng một cây số, ba giờ sáng, những tiếng súng đồng loạt vang lên. Tôi nhảy xuống hố ẩn nấp cá nhân, không kịp mang giày. Một quả B40 nổ cách khoảng ba mét. Cái nón sắt đã cho ba miếng đạn văng qua đầu. Sau năm giờ cầm cự đại đội chết và bị thương mất bảy người. Tám người còn lại không bao nổi phòng tuyến. Nhiều điểm trong khu vực đồng loạt bị tấn công. Không có quân tiếp viện. Cấp trên quyết định rút đơn vị về phía sau.
Mìn gài trên con đường hai bên là đồng cỏ khô. Con đường thoát duy nhất. Súng bắn pháo nổ. Còn trăm mét nữa là thoát. Âm. Tôi bật ngửa cách xa hai mét. Tôi không đứng dậy được. Một bàn chân tiêu rồi. Bốn người nguyên vẹn lần mò từng bước đưa bốn người bị thương ra điểm chờ máy bay tải thương. Máu chảy nhiều quá, họ dùng băng quấn chặt đùi. Từ mờ sáng chờ đến năm giờ chiều tôi mới được đưa từ Quảng Ngãi đến Quân y viện Quy Nhơn. Tôi ngất đi và khi tỉnh lại biết chân đã bị cưa đến đầu gối.
Em đi bán cá một ngày chẳng lẽ không đủ mua lon gạo nuôi anh.
Cô ấy đã nói câu đó. Quả quyết như vậy. Cô đã xác định lấy tôi là phải nuôi tôi. Lấy tôi là mang vào mình gánh nặng. Lấy tôi không phải để tìm một chỗ dựa. Cô nói, em lấy anh để anh có một mái nhà, để anh không sống cuộc đời lang thang nữa. Chúa đã mượn bàn tay em giữ anh ở lại bên Người.
Em đi bán cá một ngày chẳng lẽ không đủ mua lon gạo nuôi anh.
Khi đó chúng tôi đâu lường được cuộc sống không đơn giản là một ngày bán cá mua được một lon gạo đủ nấu cơm. Có những ngày không bán được cá. Cuộc sống còn có những việc khác ngoài cái ăn.
Bố mẹ hai bên gia đình phản đối cuộc hôn nhân.
Mẹ cô ấy nói: Con còn trẻ, khỏe mạnh, sao phải lấy một đứa cụt chân, hơn con mười mấy tuổi.
Những người bên gia đình tôi nói: Anh không làm được gì, phải lấy người phụ nữ có thể nương nhờ.
Gia đình muốn gán cho tôi một người chị, có kinh tế khá. Bố mẹ tôi đã đi gặp nói chuyện với gia đình người ta.
Gia đình phản đối, chúng tôi đi ra nhà thờ.
Cha nói: Hôn nhân không phải như trong tiểu thuyết.
Con đã suy nghĩ kỹ chưa.
Cô ấy nói: Dạ thưa cha, con biết hôn nhân không phải như trong tiểu thuyết. Nhưng con thà khổ ở kiếp này rồi sang kiếp bên kia con được sung sướng.
Cha đặt bàn tay lên tay cô ấy: Nếu con nghĩ được như thế cha mừng cho con.
Có rượu vào nay tôi cũng mới biết chuyện của ông nhiều thể.
Lâu lắm rồi tôi mới uống, đang bị viêm phổi mà. Tại nay gặp bạn vui quá.
Bạn chiến trường gặp nhau, câu chuyện đi đâu rồi cũng trở lại những trận đánh. Chú Trượng quên địa danh chú Giang nhớ ngày tháng. Sự kiện nọ nối tiếp sự kiện kia. Tôi lặng nghe.
Có lẽ chú cháu mình về để chú Trượng nghỉ nhé. Chú Giang nhắc khéo tôi cuộc nói chuyện có lẽ đã quá dài. Còn bao nhiêu việc đang chờ chú Trượng trong bếp.
Chú Giang chạy xe máy nhanh hơn khi sáng đi. Những sợi tóc dài đã nhuốm màu thời gian bay phất phơ trước mặt tôi.
Tranh thủ trên đường về mình ghé vào nhà ông lính nhảy dù này nữa cháu nhé. Để bớt phiền hà chú không gọi trước. Ông có nhà thì tốt, còn nếu không thì cũng chẳng vì mình mà người ta lỡ việc.
Bác lính nhảy dù không có nhà. Vợ bác ra ra mở công.
Cô có khuôn mặt, dáng vẻ khác hẳn những người vợ của các chú mấy ngày nay tôi gặp. Cô mang khuôn mặt của một người phụ nữ Bắc Bộ hát quan họ. Cô cũng làm tôi ngỡ như là cựu thanh niên xung phong bao nhiêu năm qua tôi đã đi và gặp. Cô có phải là người Bắc di cư vào Nam không. Không. Cô là người Bến Tre.
Chú Giang nói nhỏ, cô ấy là một quân nhân đấy cháu.
Tôi xin chú Giang nán lại mươi phút cho tôi được trò chuyện với cô. Cô thật hiền hậu và gần gũi. Tôi hỏi câu nào cô cũng trả lời mà không hề thắc mắc, băn khoăn sao con bé này kỳ thể.
Cô làm y tá trong bệnh viện quân đội ở Vũng Tàu, lấy chống xong thì chuyển lên bệnh viện trên Sài Gòn.
Sau giải phóng ở Sài Gòn thấy làm sao. Người ta đến hỏi câu này câu khác, trả lời rồi vẫn đến hỏi, hỏi lại những câu đó. Chồng đi học tập, mẹ con đưa nhau về quê Bến Tre. Về Bến Tre cũng làm sao, người ta đến hỏi, đã trả lời rồi vẫn cứ hỏi. Hỏi hoài.
Hỏi có phải em trai tôi đi Mỹ không? Thì tôi bảo phải. Rồi họ không cho tôi đi ra khỏi xã. Tôi từng là y tá nhưng chỉ được giúp những người trong xã. Người ở xã bên cạnh sinh con tôi không được sang đỡ. Ông nhà tôi đi học tập về, ông đưa cả nhà lên đây xa xa chút cho yên.
Lên đây có bị hỏi hỏi nữa không ạ?
Có chớ. Cũng không cho đi ra khỏi xã. Nhưng bạn ông nhà tôi có người làm trong xã, ông ấy viết giấy bảo lãnh là vợ chồng tôi có làm gì, gây ra việc gì ông ấy chịu trách nhiệm. Dần dà chẳng thấy ai hỏi hỏi nữa. Cứ vậy, sống bình thường. Đi phát rẫy, trồng trọt làm mùa vụ như người ta.
Chú Giang ngồi sẵn trên xe ngoài cổng chờ. Mươi phút cho tôi thỏa mãn nỗi tò mò đã hết.
Những trò chuyện ngắn ngủi, sơ sài. Những gặp gỡ vội vàng, tranh thủ. Tôi ghi hết cả vào đây. Tôi không muốn bỏ qua cuộc gặp nào trong ba ngày ngồi sau xe máy chú Giang. Không vì nội dung câu chuyện ra sao, mà chính là tôi rung động tấm lòng quá chân thành chú Giang dành cho tôi, cô cháu chú vừa mới quen biết, mới gặp hôm kia.
Chú Giang chở tôi ra cửa ngõ Xuân Lộc, đến nhà thờ Chánh tòa Xuân Lộc. Học lịch sử chắc cháu biết rõ những địa danh này rồi, có cần giới thiệu nữa không.
Xe chạy qua những cánh rừng cao su. Tôi thấy mình như đứa trẻ quê được một người thành phố không quản ngại thời gian dẫn đi chơi. Chú Giang đi chầm chậm, sån lòng trả lời cả khi tôi hỏi những câu rất dễ bực mình.
Đã khi nào chú bị làm khó vì việc chú làm chưa?
Không, cháu. À, có một lần chú dừng xe hỏi chuyện người bán vé số. Ông khoát tay không tiếp. Có ai đó đã từng hỏi thông tin, chụp ảnh. Có thể ông nghĩ họ lợi dụng hình ảnh ông để làm một việc gì đó. Chỉ có một lần đó thôi.
Sao chú quen chú Trượng?
Chú Nam giới thiệu.
Chú Nam là chú nào?
Tuần sau mở Facebook ra tôi thấy lời mời kết bạn của chú Nam. Cảm ơn cháu đã đồng ý kết bạn. Chú có nghe chú Trượng kế sơ qua về cháu. Nếu cháu thấy tội chú thì viết về chú đi. Chú đang ở Sóc Trăng, đợt nào vào trong này cháu nhắn để chú về Đồng Nai. Chú cũng là lính biệt động quân, bị mất một giò như chú Trượng.
Chú Giang chở tôi về đến Giang Điền thì gặp cơn mưa lớn. Hai chú cháu ghé vào một quán cà phê trong ngô đối diện một nhà thờ. Đến Đồng Nai hướng nào cũng tôi cũng thấy nóc nhà thờ.
Trời tối sầm nhanh chóng. Chú Giang thả người xuống chiếc ghế có tựa lưng. Tôi biết chú đã rất mệt.
Chú kén cà phê nhưng đi với cháu bảo vào quán nào chú cũng chiều, cốt sao có chỗ ngồi trò chuyện. Tôi muốn hỏi chú nhiều điều nhưng lúc này tôi không thốt ra được. Tôi sợ những câu hỏi trở nên vô duyên. Chưa đủ để tôi biết về chú sao sau ba ngày qua.
Những đêm mưa rừng, đèn dầu leo lét, vợ chồng ngồi bên bếp. Vợ chú có nước mắt để khóc. Chú thì không khóc nổi.
Mình đói còn chịu được. Con đói mình không chịu nổi. Chú ra vườn sần, xin người ta không cho thì đơi đêm xuống nhổ trộm.
Bạn chú cho mượn cái xe đạp đi bán cà rem. Vợ chồng con cái đưa nhau ra Nha Trang.
Năm 1988 Nha Trang có trận bão lớn. Đứa con một tuổi của chú bị sốt vào đợt bão đó. Sốt viêm màng não. Đưa đến bệnh viện bác sĩ không can thiệp được nữa.
Ra khỏi bệnh viện. Cô khoác áo mưa bế em ngồi trên xe. Chú đầu trần, không áo mưa, đẩy hai mẹ con đi giữa cơn bão.
Hôm sau đưa em về Đồng Nai. Em không chết, nhưng biến chứng, bị mù.
Em không bị ảnh hưởng não là mừng rồi. Giờ em đi đánh đàn tranh cho một quán cà phê trên Thủ Đức. Nó đánh đàn hay lắm. Vợ cũng là một người mù dạy nhạc. Đứa con trai chúng nó đợt này ở nhà với cô chú.
Hôm qua chở nó lên Sài Gòn, nó áp người vào chú, sao ba gầy thế. Ba gây mai mốt chết chúng mày khiêng cho nhẹ.
Cơn mưa tạnh. Muộn lắm rồi. Tôi tạm biệt chú Giang về Sài Gòn.
Đường từ Giang Điền về Sài Gòn qua nhiều khu công nghiệp. Bên con đường vắng, dưới gốc cây, đối diện cổng vào một khu chế xuất, có cô gái bán hoa đang đốt vàng mã giải vía. Dưới gốc cây tiếp theo cũng có một cô gái bán hoa khác làm như thế. Tôi nhớ đến một em gái cũng quê Đồng Nai đang đi giúp việc tại Ả rập muốn bỏ về mà không có tiền đến hợp đồng. Những em trai em gái học xong cấp hai, cấp ba ở quê tôi thì lại vào Đồng Nai làm công nhân.
Về đến Sài Gòn tôi nhận được tin nhắn của chú Giang.
Chú gửi cho tôi hai đoạn viết ba năm trước. Cháu đọc cho vui thôi, chú viết dở lắm.
☝☝☝☝☝☝
Hai đoạn viết của chú Giang
Gần nhà chú có bãi rác. Gọi là bãi rác nhưng thực ra là kho hàng thanh lý nhiều loại vật dụng của sở phế thải Mỹ. Bãi rác - kho hàng đó ở góc rừng, có lính canh gác cẩn mật. Chú và thằng bạn rủ nhau trèo vào ăn cắp đó. Hai đứa bị bắt, bị giữ lại một tiếng đồng hồ. Trước khi được thả về bà da đen cao lớn lực lưỡng có mái tóc xoăn tít lột quần áo hai đứa. Bọn chú phải nấp trong rừng chờ trời tối chạy nhong nhong về nhà. Chú gọi đó là sự cố mất quần.
1.
Sau “sự cố mất quân” ấy tôi trưởng thành lên hẳn. Tôi không còn đi ăn cắp vặt đồ Mỹ nữa. Tôi gia nhập đôi quân bán “ken” cho bọn lính Mỹ. (Ken là từ lóng chỉ thuốc phiện, heroin, các loại kích thích và cả người sửdụng). Lúc này tôi đã có xe Honda và phạm vi “sinh hoạt” vươn xa khỏi Hố Nai.
Benjamin là một trong số những bạn lấy hàng của chúng tôi. Một bữa nọ cấm trại 100% Ben chui rào ra ngoài từ sáng sớm tìm bọn tôi để lấy hàng và lấy giùm một số bạn còn kẹt trong trại không ra được. Nhưng khi vào thì không có cách nào để vào cống an toàn vì bọn quân cảnh Mỹ gác cống kiểm soát rất gắt. Lúc này thì những mưu mô láu cá của bọn nhóc Việt Nam được dịp nở hoa. Chúng tôi lấy những cuộn băng keo dùng dở vứt đi và những giấy báo là những tạp chí Playboy có đầy rẫy ở tại chỗ gói những ống xì ke vào rồi cuộn tròn như một quả banh bình thường, cần thận quán băng keo xung quanh một cách chắc chắn. Sau khi bàn mưu cho Ben xong chúng tôi thả trái banh xuống mặt đường và bắt đầu kế hoạch. Chúng tôi chuyển banh qua lại cho nhau và từ từ di chuyển ngang qua cổng trại như bình thường vẫn đi lại. Khi trái banh gói 40 ống thuốc trong ruột lăn đến phía giữa cổng, Ben ở phía sau chạy lên giành lấy trái banh, sút một cái thật mạnh. Trái banh bay qua mấy vòng rào kẽm gai, bay qua đầu bọn gác cổng, rơi xuống đất và nằm an toàn một chỗ, Ben bước vào cổng, nói gì đó với bọn chúng. Chúng khám người một lúc rồi cho vào. Ben nhấn nha bước lại chỗ trái banh lấy chân khều nhẹ và theo trái banh về chỗ ở.
Bọn nhóc đã bán ma túy ngay trước mũi bọn quân cảnh Mỹ thành công.
Đã có vài đứa trong bọn hút thử xem xì ke như thế nào. Nhìn những đứa ấy năm phê phê thuốc thấy ghét nên những đứa khác cũng hút thử. Khoảng một tuần thôi thì phải hút thật vì không có ranh giới giữa thử và thật. Tôi cũng không là kẻ ngoại lệ. Chúng tôi đua nhau xem đứa nào hút nhiều để khẳng định bản lãnh dân chơi. Khi có chất kích thích ấy vào đứa nào cũng muốn làm người hùng.
Những người lính hoặc chuyên viên về dân sự sống trong căn cứ Long Bình đều có những bối phòng là các bà, các cô người Việt phục vụ vệ sinh nhà cửa. Tất cả những vật dụng để không đúng chỗ đều được cho là “rác”, Bối phòng mang tất cả rác gom lại một chỗ, sẽ có những chú lính được cắt cử theo lịch đem rác lên xe và đổ đi.
Gần nhà tôi có một bãi rác như thế. Bãi rác thu hút khá đông người đó về, là người nghèo khó, thất nghiệp, trẻ mồ côi... Rác Mỹ "chất lượng cao” nên mức độ tranh giành cũng rất cao, thường xuyên xảy ra những tranh chấp dẫn đến đó máu. Có ít nhất hai án mạng đã xảy ra tại đó mà tôi biết dụng cụ gây án chính là súng made in USA.
Tôi không thèm để ý đến bãi rác khốn khổ và đám giang hồ bãi rác tép riu đó.
Một ngày nọ tôi cố tình đến đấy với thắng bạn để kiếm và mua được hai khẩu súng với một giá “sắt vụn”. Hai khẩu rulo nòng cụt múi khế xoay 6 lỗ nạp đạn mà đầu nòng của khẩu súng đã bị công binh Mỹ hàn kín lại. Chắc là máy chủ SAM nghĩ rằng thế là không bắn được nữa và yên tâm vứt đi. Tôi đem về lấy cưa sắt cắt bỏ đoạn bị hàn đi, nạp đạn vào. Đạn các loại rất nhiều trong bãi rác. Tôi bắn thử một con chó cách xa khoảng 10m, kết quả con chó chết ngắc. Con chó là nạn nhân đầu tiên trong sự nghiệp cầm súng của tôi.
Ít lâu sau tôi đầu quân vào băng của một đàn anh có hỗn danh "Diện Trố". Gọi là trố vì trán của anh nhô hẳn ra phía trước. Đàn em dưới trướng anh Diện có bốn đứa kể cả tôi. Anh Diện không to con, không đẹp trai nhưng nói chuyện rất thu hút người nghe. Anh cũng nghiện, cả năm mạng đều nghiện, đều có súng lận lưng. Anh sống cùng lúc với bốn cô vợ hờ mà không biết bà nào là bà lớn và ai là bà kế hoặc sao sao đó. Năm đó anh khoảng hai lăm tuổi, một khoảng cách khá xa đủ kinh nghiệm để làm đàn anh bọn tôi. Anh thường cầm đầu, lên kế hoạch cho đàn em phải làm gì. Đối tượng ưu tiên số một của anh là xe của các chú Ba Tầu Chợ Lớn.
Các chú Ba thường thầu mua hàng thanh lý nhiều loại vật dụng của sở phế thải Mỹ nằm ở một góc rừng giáp căn cứ Long Bình và giáp ấp Tân Cang. Khi lâm sự anh thường nổ súng trước để cướp tinh thần của cánh tài xế. Bọn đàn em chúng tôi làm các phần còn lại là lột sạch tất cả những gì có thể từ những người tài xế khốn khổ kia, cả người Tàu lẫn Việt rồi nghênh ngang bỏ đi.
Mọi việc cứ diễn ra như thế ngày này qua ngày khác một thời gian dài mà chẳng có ma nào làm gì được. Bọn tôi có nhiều tiền nhưng đốt đi cũng nhanh như khi nó đến.
Cho đến một hôm đại ca nổi hứng chặn đầu một xe dogde của người Mỹ vì “nhìn ngứa mắt”- (lý do đó sau này tôi mới biết). Bọn tôi năm đứa nhưng chỉ có hai xe Honda và tôi là một trong những tay lái xe liều lĩnh nhất và “tài ba” nhất thuở ấy. Đuổi theo kịp chiếc xe sau đám bụi mờ mịt anh Diện bản hai phát súng làm vỡ tấm kính chắn gió ngang mặt tài xế. Tài xế dừng xe lại bước xuống và lần này chúng tôi đã gặp một dân chơi thứ thiệt made in USA chính gốc Texas. Anh Diện dí súng vào đầu gã lính và nói bằng tiếng Việt. Có lẽ anh đang phê thuốc nên quên chăng? Gã tài xế Mỹ chẳng tỏ vẻ gì là sợ hãi, hắn chửi thể um lên và bảo. "Đ.M nếu tụi mày bỏ súng đi tao chấp cả năm thắng”. Anh Diện không hiểu, vì có biết tiếng Mỹ đâu. Tôi phải thông dịch lại và cũng lúc này tôi nhận ra lý do ngứa mắt của anh: Có hai con “ghẹ” ngồi trên carbin xe. Có bóng hồng anh mới ngứa mắt nên làm để lấy le. Không ngần ngại anh quẳng súng vào lề đường, bốn đàn em cũng bắt chước vứt súng đi. Anh Diện tung một cú song phi về phía tên lính, bọn tôi cũng đồng loạt tấn công. Hai con “ghẹ” không dám nhúc nhích, ngồi yên trên xe theo dõi trực tiếp trận giao tranh ác liệt của hai trường phái dân chơi cách nhau nửa quả địa cầu.
Thời điểm ấy chúng tôi rất quen đánh nhau và thường xuyên đánh nhau. Nhưng lần này đụng với tên này dù với số lượng đông áp đảo cũng không hạ được hắn. Quần thảo với nhau khoảng mười lăm phút đa số bọn tôi đã bị đau đến rất đau. Những cú đấm đá gạt đỡ của gã đã làm cho chúng tôi té ngã. Những cú đấm đá của phe ta dù có nhiều hơn về số lượng và tính chính xác thì vẫn không hạ nổi gã king kông nặng cả trăm ký kia. Những cú chỏ, chặt,gối, đối với gã như gãi ghẻ. Chính hẳn đã chủ động dừng cuộc chiến và làm hòa với bọn tôi. Anh Diện đồng ý hòa và bắt tay làm bạn. (Nếu không hòa thì làm gì hắn. Chả lẽ lại lấy súng uy hiếp. Như vậy thì hèn quá vì có hai em đang nhìn mà anh lại là tay khoái làm le với gái). Hắn ta cũng tỏ ý phục khi chúng tôi đồng ý vứt súng đi để đánh tay không, dù sao thì anh Diện cũng đã chứng tỏ bản lãnh dân chơi "made in Vietnam". Hắn nói rằng đi đón hai cô vũ nữ để vũ sexy giúp vui trong đơn vị và ngỏ lời mời chúng tôi nhưng anh từ chối.
☝☝☝☝☝
2.
Hơn trăm thắng nhồi nhét trên hai chiếc xe nhà binh lướt nhanh qua thành phố biển Nha Trang. Bọn lính ở cùng chuyến xe trêu chọc những người dọc đường bằng những lời lẽ hết sức nham nhở vô văn hóa, nhất là đối với các cô gái.
Tạm biệt thành phố biến xe rẽ vào Ninh Hòa để đi Dục Mỹ. Đây là cung đường rất đẹp do công binh Mỹ mới mở rộng và trải nhựa lại, nối Nha Trang với thành phố Pleicu hay Kontum nào đó trên Tây Nguyên. Với những đèo dốc quanh co, với con suối chảy trên nên đá và những loài hoa không tên treo trên các ghềnh đá trông thật ngoạn mục. Cỏ bạt ngàn chạy tít tới chân núi phía xa, có những đàn bò thả rông của người sắc tộc thiểu số đang gặm cỏ với bẩy nai rừng. Phía tây dãy núi xa xa kia có những người anh em miền Bắc đang hành quân. Tôi chợt nghĩ: chỉ cần ba tay súng của các đồng chí dép râu phục kích ở nơi nào đó bọn tôi cũng có thể toi nửa quân số. Thế nhưng thực tế rất an toàn vì đường đi không chỗ nào khả dĩ ẩn nấp để phục kích được. Vả lại hai ông cán bộ và hai tài xế có tới bốn khẩu M16 còn tầm nhìn được rất xa.
Trời về chiều lại lất phất mưa mà xe chạy rất nhanh, bọn tôi cảm thấy lạnh, đứa nào đứa nấy co rúm lại không còn nghênh ngang như trước nữa. Những ngọn núi hai bên đường như gần lại ép chiếc xe vào giữa hai chân núi hai bên. Bất chợt tôi thấy hai bên đường sau một khúc quanh rất gấp không gian như sắm lại và có mùi hương là lạ phảng phất. Trước mặt, hai bên đường tím ngắt một mẫu của hoa sim. Sim phủ đặc trên đồi, bao bọc xung quanh và chạy dài xa tít tắp. Lòng tôi nao nao nhớ đến nhà thơ Hữu Loan viết về một đổi tím hoa sim. Nếu biết làm thơ có lẽ tôi cũng làm bài thơ nói về một đồi sim của miền Trung gầy guộc nghèo đói nhưng đây lãng mạn nên thơ này. Bài thơ của tôi sẽ nói về một người lính nón sắt giấy đinh, chẳng có lý tưởng về một chủ nghĩa khi khô nào cả, chẳng qua là muốn bỏ ả phù dung, vì bước chân vào đường yêu sớm hiện đang thất tình nên hát bài khoác áo chinh nhân mà thôi. Hai người lính của hai bài thơ đứng bên hai bờ chiến tuyến. Khi gặp nhau anh dép râu nón cối sẽ vui vẻ cho không cả tràng đạn AK. Anh nón sắt giấy đinh cũng lịch sự không kém, hào phóng cả băng M16 và nếu chưa đủ sẽ khuyễn mãi thêm vài q ng tặng lại lựu đạn M26 made in đế quốc. Hẹn gặp nhé. Hẹn gặp nhau trong một rừng chiếu đấy hoa sim tím ngát, tím cả chiều hoang biền biệt.
Khoảng hơn tiếng đồng hồ sau khi rời phi trường Nha Trang chúng tôi đến Trung tâm Huấn luyện BIỆT ĐỘNG QUÂN DỤC MỸ! Xe đậu ngoài cổng để làm thủ tục nhập trại. Ngoài cống cạnh chỗ xe đậu có tượng người lính biệt động quân to bằng người thật được tạc bằng đồng đen đứng bồng súng nghiêm. Sau khi xếp hàng, một ông cán bộ chỉ vào tượng đồng và bảo "ĐM, ông ngàn khi nào đen như thằng này thì tụi mày được về”. Rồi vui vẻ đọc câu thơ của ai đó không biết. “Anh đứng ng năm thao diễn nghỉ”. Chỉ về hướng trước mặt của tượng đồng, nơi phía xa xa có dãy núi trông tựa như cô gái nằm xõa tóc ông đọc tiếp. “Em nằm xõa tóc đợi chờ anh”. Rồi như để tán thưởng câu thơ vừa đọc, ông phá lên cười khoái trá. Bọn tôi cũng cười theo hê hả. Bước vào trại từng thằng một và biết rằng vài ngày sắp tới, bọn tôi sẽ được trao cho mỗi đứa một khẩu súng trên đã đầu có gắn đạn dược để học. cái lưỡi lê đen sì và nhọn hoắt cùng Học cách giết kẻ thù.
☝☝☝☝
Ngày thứ tư.
Tôi đã tạm biệt chú Giang về Hà Nội. Giờ đọc xong hai đoạn chú gửi tôi lại thao thức.
Tôi đánh liều nhắn tin muốn trò chuyện với chú thêm ngày nữa.
Ok, mai cháu về Giang Điến, chú cháu mình gặp lại nhau. Tôi đã dậy lúc bốn giờ và đi luôn. Đường Phạm Văn Đồng vẫn sáng đèn, hai làn bên trong lác đác người đạp xe thể dục. Tôi không biết đến đoạn nào thì rẽ về Tam Hiệp. Chẳng có ai bên đường tiện cho tôi hỏi. Đi mãi mới nhìn thấy một ông chủ quán hủ tiếu đang dọn hàng. Ông chỉ thẳng về phía tay phải, chạy mút mùa là tới.
Đứng bên cống chào Tam Hiệp hơn một tiếng đồng hỗ tôi mới rụt rè báo cho chú Giang.
Chú Giang dẫn tôi ra quán cà phê bờ sông vì nghĩ rằng đó là chỗ ngồi yên tĩnh nói chuyện. Sáng nay đây là nơi ồn ào. Quán ở vị trí sát bến phà. Động cơ máy nổ tàu bè đi lại. Những buổi sáng chủ nhật các gia đình đưa nhau ra quán ăn sáng, uống cà phê, vui chuyện như ở nhà.
Chú Giang châm thuốc hút, tôi nhìn ra dòng sông phù sa có những đám bèo trôi. Những đám bèo cõng lên mình nó chai nhựa, thú bông, manh chiếu, mảnh xốp. Những đám bèo kết dính lại với nhau, trên đó mọc cả cây dọc mùng, trông như một cái đảo nhỏ. Xác một con chó trên thân bèo. Bèo trôi tới đâu. Tôi hơi chao đảo chóng mặt, cảm giác như đang ngồi trên con thuyền say tiếp nối. sóng. Nhưng mắt tôi không thể rời được những đám bèo tiếp nối.
Chú Giang trầm tư nhìn ra xa xăm. Chú nói mà như đang viết.
Gần đây là căn cứ, tổng kho Long Bình. Người Mỹ xuất hiện, đời sống xã hội đổi thay, đảo lộn. Khánh thành cấu bê tông, khánh thành xa lộ. Những vườn cao su thành đường chiến lược. Xe quân sự chạy tuần tra ngày đêm. Xuất hiện những khu gái điếm phục vụ lính Mỹ. Chị em coi việc được vào làm sở Mỹ, bắt quen được lính Mỹ là hãnh diện. Gái miền quê bỏ ruộng đồng đi vào quán bar, hộp đêm chiều binh lính Mỹ tới bến.
Chưa khi nào chú thấy phẩm giá người phụ nữ Việt Nam bị hạ thấp như thế, nhục nhã như thế.
Trước cửa nhà các chị đứng ngồi ngả ngốn nói với nhau làm thế nào cho thật ngon mắt. Cười rũ lên so kích cỡ thẳng đen thằng trắng. Chú mười sáu tuổi ngồi đó họ không thèm chấp.
Chồng các chị đang ở đâu. Chồng các chị đang ở chiến trường. Một người anh trở về đã giơ súng bắn chết vợ khi cô ấy sinh ra đứa con da trắng. Đó là chuyện có thật đã xảy ra. Nếu là chú, chú không dám chắc mình làm khác đi. Anh ta đã bắn vợ mà không phải là tên da trắng kia.
Anh đang đi chiến đấu cho ai, vì cái gì.
Dạo đó chú đã biết hẹn bạn gái đi xem phim Romeo và Juliet, biết ôm đàn bập bẹ nhạc tình. “Nhìn những mùa thu đi. Em nghe sầu lên trong nắng. Và lá rụng ngoài song. Nghe tên mình vào quên lãng. Nghe tháng ngày chết trong thu vàng”. (Nhìn những mùa thu đi - Trịnh Công Sơn).
Cơn buồn ngủ đột ngột kéo đến. Tôi gọi thêm ly cà phê nữa. Đêm qua tôi ngủ chỉ vài tiếng đồng hồ.
Mười sáu tuổi, ở quê hương Gia Phố bộ đội tập kết, chú Ngọc xem phim Nguyễn Văn Trỗi. Mười sáu tuổi, ở Hố Nai, lính Mỹ tập kết, chú Giang xem phim Romeo và Juliet. Mười sáu tuổi, chú Ngọc đào hầm trốn bom Mỹ, chú Giang giật đổ Mỹ, bán “ken” cho Mỹ. Mười sáu tuổi, cả hai chú... Mặt nước loang loáng. Những đám bèo trôi.
Tôi ngủ gật khi nào không hay.
Chú Giang đang gọi điện cho người này qua người khác. Chú đang tìm trong cuốn sổ tay một địa chỉ.
Ok rồi, giờ mình qua nhà ông Xin. Ông có cửa hàng bán bánh mì, mình qua đó ăn trưa luôn.
Tôi hơi lúng túng. Đêm qua chú ok cả ngày hôm nay kể chuyện của chú rồi mà. Tôi ngại, không dám nhắc lại, do dự một chút rồi cùng chú rời khỏi quán đi gặp bác Xin.
Trầm mình xuống hồ nước đen ngòm nơi có nhiều muỗi sản sinh, dùng vợt hớt lớp trên mặt nước, lọc rác ra rồi đổ vào chậu. Được một mớ lăng quăng. Cứ vậy từ trưa đến chiều. Được đây chậu mang về bán cho cửa hàng cá cảnh, có được chút xíu tiền cơm cháo cho con.
Người lính dù chín năm áo trận, không nhớ hết những việc trải qua sau giải phóng. địa danh từng đi qua, đang kể cho tôi nghe những công việc trải qua sau giải phóng.
Bác tả cảnh đi vớt lăng quăng làm tôi nhớ về một chiếu mùa đông buốt giá đi học về qua bàu nhìn thấy cha đang lội vớt rong. Quần xắn lên tận bẹn nhưng cả người ướt sũng vì có những chỗ nước sâu ngập quá bụng. Tôi chẳng biết rong có chất dinh dưỡng gì cho những con lợn còi cọc không nhưng ít ra nổi cám trộn rong vào đỡ lông bông, lợn còn cảm nhận được là bữa ăn. Cha chất đây hai bao tải rong, gác chồng lên xe. Về tới dốc thì oằn người đẩy xe lên. Dốc sừng sững, cảm giác như cả xe và người sắp bị đổ. Tôi dưới dốc chạy lên đấy xe giúp cha. Hai bàn chân cha mỏng dính, khẳng khiu, đầu gối nhô ra hình bánh chè. Hai lòng bàn tay cha đỏ ửng vì xiết mạnh tay lái cho xe khỏi ngã hay vì ngâm trong nước giá lạnh.
Tôi chẳng biết những người con của bác Xin có nhớ về một hình ảnh ba của mình đi vớt lăng quăng như tôi nhớ về hình ảnh cha tôi như thế không. Cha tôi nằm dưới cỏ đã mười năm. Bác Xin bảy mươi hai tuổi vẫn mệt mỏi với gánh nặng kiếm sống.
Bác Xin mở cửa hàng bán bánh mì ngay trong nhà. Khách hàng là hàng xóm quen thuộc. Những đứa trẻ ăn quen bánh mì nhà bác, lớn lên lập gia đình, thỉnh thoảng vợ chồng con cái đưa nhau quay lại quán cũ. Bánh mì ở quán bác có món nước sốt đặc biệt. Bố mẹ bác ngày trước nấu ăn cho người Pháp, họ truyền lại cho con trai ít nhiều kinh nghiệm. Truyền lại kinh nghiệm để con có thể dùng cho gia đình chứ đâu ngờ có ngày con phải dùng tới để kiếm sống. Cửa hàng bánh mì là nguồn thu nhập duy nhất cho vợ chồng bác đã mười sáu năm nay.
Sáng nay khách đến ăn nhiều hơn ngày thường. Tôi và chú Giang đến lúc mười giờ vẫn còn khách ăn sáng. Tôi ngồi đây, có phần ái ngại vì mình rảnh quá mà bác thì luôn tay. Bác chế nước sốt, bật bếp rán trứng, nướng bánh. Người con trai bác có xuất hiện một thoáng hộ bác mua thêm hai cái bánh mì rồi biến mất ngay sau đó. Vợ bác hình như đang bận việc trong nhà. Hai đứa cháu bác vừa ăn xong suất bánh mì như một người khách, và giờ khoanh tay chào ông, chào khách đạp xe đi chơi.
Chuyện của tôi thì thiếu gì, nhưng trên mạng có đầy ra, viết gì nữa.
Trên mạng là của người khác viết, không phải cháu viết. Chú Giang nói đỡ cho tôi.
Những ngày này bác Xin đang làm thủ tục đi Mỹ. Không phải định cư, cũng không phải du lịch cháu ạ. Bác sang xin đi làm. Sáu tháng lại về. Bác muốn kiếm khoản tiền kha khá làm nhà chứ bán bánh mì chỉ đủ ăn hàng ngày, nghỉ một hôm hoặc bán ế là đói rồi. Sang đó bác xin đi phụ bếp, rửa bát cho nhà hàng.
Sáng nay cháu vào nhà thì biết đấy, tám người ở trong một căn hộ chưa đến bốn mươi mét vuông. Một thằng vợ bỏ cũng mang con về đây.
Làm các thủ tục vậy chứ chưa biết có đi được không.
Bác không có số ra ngoại quốc. Trước năm 1975 có nhiều cơ hội nhưng bác không đi. Ngày 29/4 bác lên máy bay rồi xuống. Tâm lý như nhiều người khi đó. Nước mình đây sao phải đi đâu.
Bác không có xích lô. Kể ra có nhà nào có xích lô rồi mình đạp thuê cũng được, nhưng không ai làm thế cả. Ngày đó ông nào kiếm được xích lô chạy là ngon rồi. Có chiếc xích lô là không lo chết đói.
Một thời để nhớ đây cháu. Bác Xin đưa tôi xem bốn bức ảnh của bác.
Người lính dù giữa phi trường.
Một buổi thao diễn nhảy dù tại Bà Rịa năm 1967 cùng với lính dù Mỹ.
Người lính trong sắc phục quân cảnh đứng trước chiếc xe Jeep, chiếc xe đỗ trước cổng có hàng chữ Trại Phan Sào Nam. Đây là thời gian bác vừa chuyển từ binh chủng nhảy dù sang quân cảnh.
Bác cùng với ba người bạn bên chiếc xe Jeep trên đường đi làm nhiệm vụ. Bốn khuôn mặt trẻ măng, quân phục thẳng nếp, búc nịt và giày sô, áo xắn tay cao gọn gàng.
Bác mê chụp ảnh, đi đâu cũng mang máy ảnh theo, in ra cả chồng ảnh mang về nhà. Sau này bà già sợ quá đốt hết, bằng nhảy dù bà cũng hỏa thiêu. Bốn tăm này chả biết khi đó lẫn vào đâu bà không biết.
Một chuyện xảy ra khi vừa vào quán cà phê gặp bác Xin là điện thoại tôi đột nhiên bị sự cố. Màn hình tắt và không khởi động được.
Tôi sợ mất dữ liệu. Bốn ngày ghi âm các cuộc trò chuyện nằm trong đó. Ngồi trò chuyện với bác Xin mà tâm trạng tôi không yên. Chú Giang bảo tôi nên về sớm trước khi các cửa hàng sửa điện thoại đóng cửa.
Tôi dừng xe trước một cửa hàng sửa chữa điện lớn trên
trục đường từ Biên Hòa về Sài Gòn.
Phải cài đặt lại. Câu trả lời của nhân viên kỹ thuật.
Dữ liệu mất. Câu trả lời từ cửa hàng sửa điện thoại thứ hai.
Không thể khôi phục được. Câu trả lời thứ ba.
Về Sài Gòn tôi đến một địa chỉ được giới thiệu là khôi phục dữ liệu tốt nhất. Cậu trưởng phòng kỹ thuật khẳng định: Phải cài đặt lại. Tại cửa hàng này mà không xử lý được thì em bảo đảm với chị không nơi nào làm được.
Tôi ngẩn ngơ. Công sức của tôi, tôi không tiếc. Nhưng công sức của chú Giang những ngày qua. Tôi không được phép quay lại làm khó các chú, các bác thêm một lần nữa.
Tôi buồn bã nhắn tin cho chú Giang. Giờ phải làm thế nào cháu.
Tôi nhắn tin cho bác Xin. Đi tiếp thôi cháu ạ. Chúc cháu may mắn, gặp được nhiều người thú vị, tìm được tư liệu hay.
Tôi nhắn tin cho chủ Trượng. Mất tư liệu của cháu có lẽ đó là ý trời. Thôi hãy cho nó vào dĩ vãng đừng nhắc tới nữa cháu nhé.
Kéo valy ra sân bay tôi như người mất hồn. Những trang giấy ngồi chép trong quán cà phê với bác Xin cũng bị quên ở quầy làm thủ tục.
Về Hà Nội một tuần rồi tôi vẫn chưa dám đụng vào điện thoại. Cài đặt lại nghĩa là mất hết. Tôi vẫn hy vọng có cách gì đó.
☝☝☝☝☝
Viết thêm
Biết tôi đang ở Sài Gòn mẹ gọi điện bảo tôi đến nhà dì Lộc. Dì Lộc là bạn mẹ thời dì đi dạy ở quê. Dì Lộc theo chồng vào Sài Gòn năm 1984. Ngày dì đi mẹ tôi dặn, khổ mấy cũng không được bỏ sinh hoạt Đảng nhé.
Nhắc lại chuyện đó dì cười hì hì. Mẹ tôi thì tự hào năm nay đã 40 tuổi Đảng.
Sao mặt con trông nghệt ra vậy? Dì Lộc hỏi tôi.
Tôi nói với dì chuyện điện thoại bị hỏng chiều qua.
Mấy giờ con ra sân bay?
Còn bốn tiếng đồng hồ nữa. Tôi đèo dì đến nhà người bạn thông gia. Dì hy vọng giúp tôi được chút nào đó. Dì có hai bà thông gia là vợ lính. Một bà ở cùng quận Gò Vấp, một bà ở Bến Tre. Bà Bến Tre vợ chồng ly thân, vì ông chồng nát rượu. Bà ở thành phố thì chống vừa mất.
Dì Lộc ngồi sau xe bám vào eo tôi như mỗi khi tôi đèo mẹ. Tiếng xe cộ ồn ào nhưng tôi vẫn nghe rõ lời dì nói.
Dì bỏ việc vào Sài Gòn vì bố chồng nói, không đâu tốt hơn Sài Gòn, con cứ yên tâm. Chồng dì sau mười năm ở chiến trường miền Nam, đến năm 1979 ra biên giới phía Bắc đánh trận thêm năm năm nữa. Hai vợ chồng lấy nhau từ năm 1970 nhưng tám năm sau dì mới có đứa con đầu tiên. Từ chiến trường miền Nam về chú bị sốt rét, phải vào bệnh viện 108 ở Hà Nội điều trị nhiều đợt mới sinh được con.
Con biết không, trước khi vào Sài Gòn dì nghĩ như mình là khổ lắm rồi.
Hồi đó có người gánh thùng dầu nhớt hay đi qua trước cửa nhà dì. Người ông gầy rộc, quần áo lấm lem dầu, mặt thì hốc hác, mắt trũng sâu như người bệnh. Có lần ông dừng lại nghỉ ngay trước cửa, dì ra trò chuyện với ông. Ông đi học tập cải tạo ngoài Bắc về không xin được việc làm, hàng ngày đi lấy dầu nhớt. Vợ ông là cộng sản nằm vùng nhưng sau giải phóng ông mới biết. Ông đi cải tạo, một mình bà nuôi bốn đứa con đợi ông về. Tới năm 1978 bà bị sao đó rồi mất việc. Ông đi học tập về thì bà mắc bệnh nặng. Nghe ông kế mà dì bứt rứt trong lòng, không biết làm sao. Thời gian mới vào mẹ con dì cũng phải ngủ ở mái hiên, chưa có chỗ ở, việc làm không có. Nhưng dù thế nào cũng sướng hơn ông nhiều lần. Một thời gian sau không thấy ông gánh dầu nhớt đi qua nữa. Chẳng biết được đi Mỹ hay bệnh chết rồi. Nhà bà thông gia mình sắp tới đây cũng có ông anh họ chết khi vừa đi học tập ngoài Bắc về được một tháng.
Sự thân mật của hai bà thông gia khiến tôi đỡ ngại khi đột nhiên có mặt ở đây. Tôi đã chọn một công việc chẳng lấy gì làm tế nhị.
Bác Vinh đưa cho tôi một nửa bức ảnh. Chân dung bác thời đó. Bao nhiêu ảnh đốt hết, riêng tấm này xót quá chống bác đốt phần có hình mình, giữ lại hình vợ.
Một nửa bức ảnh. Bác Vĩnh mặc áo dài, đi guốc, với kiểu tóc đặc trưng của phụ nữ Sài Gòn những năm trước 1975.
Ở Sài Gòn, sau bảy lăm, gia đình nào mà chẳng có biến động, gia đình tôi không đến nỗi nào, nên tôi chẳng biết kể gì đây.
Đâu cứ phải tan nát thảm thương mới thành chuyện đáng kể hả bác.
Tôi chỉ ngại mất công cô nghe thôi.
Khi đó tôi có hai chiếc Honđa. Một chiếc mua bằng tiền lương, tôi tặng lại ba khi tôi đi lấy chồng. Một chiếc về nhà chồng được ba chồng mua cho.
Một ngày thấy ba tôi chạy sang nhà ba má chồng gặp tôi. Con ơi cô Cúc bảo rằng từ nay xe gắn máy không được chạy. Xe máy chạy bằng xăng, mà xăng là máu, nhà nước mình quý xăng hơn con. Cô bảo ba phải bán xe đi.
Cô Cúc là một người họ hàng đằng xa mới ngoài Bắc vào nhận anh em.
Tôi nói, xe đó của ba, ba muốn làm gì cũng được. Mấy ngày sau ba báo với tôi đã bán xe. Giá bán chiếc xe rẻ như cho. Tôi hỏi ba bán cho ai. Ba bán cho cô Cúc.
Một hôm khác mợ tôi đến nhà ba mẹ chồng. Anh chị phải bán xe hơi và bán bớt Honda đi chứ không bị tịch thu đấy. Bán rồi mua lấy chiếc xe ba gác.
Mẹ chồng bảo, nhà chỉ đàn bà thì chạy xe ba gác sao nổi, chẳng lẽ bắt ông nhà tôi chạy.
Mợ tôi bảo, chị ơi chị, mình phải giả đò vậy, xe ba gác đặt trước sân như thể mình cũng phải lao động cơ cực.
Em cũng gia nhập hội phụ nữ rồi nè. Chị nên bảo mấy đứa gia nhập hội phụ nữ, hội thanh nữ.
Mấy tháng sau mợ tôi vượt biên. Mợ đã làm vậy để che mắt. Trước một ngày đi vẫn thấy mợ đi họp, phát biểu hùng hồn về xây dựng nếp sống phường khóm.
Ba mẹ chồng nghe lời mợ đã bán xe hơi và chiếc Honda của tôi. Trước cửa nhà lúc nào cũng chếnh êng chiếc xe ba gác. Chẳng để làm gì. Sau đó người hàng xóm qua mượn. Hết người này mượn tới người kia.
Tôi mất hai chiếc xe. Đi đâu cũng cuốc bộ.
Số tiền bán xe chúng tôi mua củi. Không phải để nấu mà để chất đầy sân ngõ. Ra vẻ như chúng tôi hàng ngày đi kiếm củi về bán.
Những cô gái đỏm dáng cũng cắt cụt móng tay, kiếm thuốc tẩy sơn móng tay. Vì nghe nói rằng Việt cộng thấy đàn bà móng tay dài sẽ rút móng.
Trước đây tôi là nhân viên một bệnh viện lớn trong thành phố. Cạnh nhà tôi có hai chị em đi làm sở Mỹ mang về nhiều tiến và của cải. Có lần tôi thấy xe chở đến nhà họ bốn, năm cái tủ lạnh cho ba mẹ cô bán. Gia đình họ giàu nhanh. Mấy người hỏi ba mẹ tôi sao không xin cho con gái vào làm sở Mỹ cho nhanh giàu như người ta. Ba nói, con gái tôi phải đi làm công chức, sau này về nhà chống nếu chồng cho đi thì đó là việc của nó.
Năm 1971 kết hôn, năm 1972 tôi nghỉ việc. Chồng đi làm đủ nuôi sống gia đình, tôi sinh con, chăm sóc con. Gia đình có thuê hai người giúp việc chăm chỉ, họ thu xếp việc nhà đâu ra đấy, mẹ chồng tôi hài lòng. Ba chồng tôi đi làm bằng xe hơi, chiếc xe hơi ông mua bằng tiền lương dành dụm. Ông được phân một ngôi nhà trên Quận 1, nghỉ hưu ông trả lại nhà, về đây sống trong ngôi nhà nhỏ cùng vợ con, các cháu. Hai đứa con trai có gia đình riêng vẫn ở cùng nhà.
Hai người con trai của ba má chồng tôi gia nhập Quân lực Cộng Hòa một ngày. Rồi cùng làm một phòng Truyền tin, cùng đi học tập cải tạo. Bố chồng tôi lựa chọn vậy. Ông nói, lỡ tai họa xảy ra thì anh em bên nhau. Có anh em bên nhau là không có sợ.
Người ta đến nhà nói rằng, muốn chồng nhanh về thì vợ phải đi kinh tế mới.
Ba mẹ tôi nhờ gia đình chú thím trên Lộc Ninh làm cho hai khu vườn, coi như là của chị em tôi đi kinh tế mới. Hai chị em dâu phải trốn kỹ trong nhà.
Học tập cải tạo hai năm rưỡi hai anh em được về. Ngày ra phường trình diện, họ nói, các anh lẽ phải học tập thêm sáu tháng nữa nhưng nhờ cải tạo tốt được khoan hồng, giờ phải lên khu kinh tế mới cùng gia đình. Lần này phải đi thật. Hai gia đình cùng đi. Hai ngôi nhà lợp tạm sát nhau giữa rẫy. Chúng tôi trồng tiêu. Một năm đã qua, má chống lên. Sống thế này không ổn. Phải đi thôi. Chúng tôi bán rẻ hai khu vườn, quay về Sài Gòn tìm cách đi.
Trước ngày đi vượt biên hai anh em xem bói. Hồi đó có ý định đi là người ta mách nhau coi bói. Bà xem bói rằng chuyến đi này ai tuổi Tý gặp nạn. Chồng tôi tuổi Tý, nghe vậy ông không đi. Anh không đi thì em cũng không. Đợt này chỉ có bà cô đi cùng đứa con trai đầu của tôi và đứa con đầu của chú. Chuyến tàu đó gần cập bến thì đâm vào tảng đá ngầm. Hơn hai chục người chết, cô biết không, trong đó có ba người tuổi Tý.
Cùng lớp với con trai tôi có thằng bé tên Bắc Đẩu. Ba mẹ nó bán bánh cuốn khá lắm. Cả gia đình nó cùng đi.
Mấy tháng sau bà ngoại nhận được điện tín cháu. Ba má đã chết, con được một gia đình người Mỹ nhận nuôi. Nó là đứa duy nhất còn sống trên chuyến tàu đó. Chuyện của gia đình thằng bé vẫn không lung lay quyết tâm ra đi của má chồng tôi. Năm 1985 má sắp xếp cho hai anh em đi lần nữa, mỗi người mang theo một thằng con. Và rồi cùng bị bắt tù mỗi người một năm rưỡi ở Bến Tre. Ra tù, chú tiếp tục đi, lần này đi thành công. Anh em tách ra lại được việc.
Người con rể của dì Lộc đi làm về. Bác Vinh nói, nó chính là thằng bé phải đi tù ba tháng ở Bến Tre đó. Vào năm học tôi đến đón về, đầu bị cạo trọc. Nó gò lưng chạy một mạch ra cổng. Về nhà một tuần rồi mà còn rón rén sợ hãi bị bắt lại.
Nhân vật người mẹ nhắc trong câu chuyện đi ra đi vào. Anh có vẻ không thoải mái khi thấy hai bà mẹ kể mãi chuyện xưa.
Tôi cũng xin phép về khỏi trẻ. Bác Vinh nói, chuyện của chúng tôi những năm tháng sau tiếp quản là như thế, tôi kể lung tung vậy chẳng biết cô có viết được gì không.
Về đến nhà, dì Lộc hỏi tôi, con đỡ buồn được chút nào không.
☝☝☝☝
Kết
Tôi mở máy tính. Nhớ lại.
Hôm nay tôi quyết định cài đặt lại điện thoại.
Mất dữ liệu hóa ra không đáng sợ như tôi tưởng. Máy ghi âm đơn giản chỉ là cái máy hỗ trợ. Lòng nhiệt tình mới là quyết định. Khi nhiệt tình ta dành cho chuyện nào đó không còn nữa thì hết cách.
Tôi đã ghi lại chuyến đi đầu tiên vào Nam. Bởi lòng nhiệt tình của chú Giang.
沒有留言:
張貼留言
注意：只有此網誌的成員可以留言。