一篇以家庭悲劇為主軸的第一人稱回憶錄，聚焦一位來自廣治省甘露縣（Cam Lộ，甘露）的母親（Người mẹ Cam Lộ，甘露的母親／慈悲的母親）。她象徵越戰中無數越南母親的犧牲、堅韌與無私慈悲，卻在戰爭與政治清洗中遭受極端迫害與身心摧殘。故事強調：母親的「慈悲」（煮飯援助革命同志）帶來無盡苦難，家庭因分裂（父北上、兄弟分屬兩邊）而徹底破碎。
重要情節按時間與家庭命運順序整理
- 1954年家庭分裂（作者約兩歲）
- 父親（抗法與革命參與者）遵照日內瓦協定北上集結（ra Bắc tập kết），帶兩個弟弟離開，前往邊海河（Bến Hải）對岸。承諾兩年後回來，但永不復返。
- 母親獨自守寡，撫養三個孩子（姐姐、二哥、作者）。許多同齡孩子（如作者）從小無父，僅記得母親。
- 1950s–1960s初的貧苦與勞作
- 母親三十歲守寡，靠放牛、砍樹燒炭賣錢維生（每五天賣給從順化來的買家，錢全存起買米）。
- 作者六歲起被送到富人家放牛換飯，無工時回家幫忙燒炭。母親帶孩子進森林勞動，生活極度艱辛。
- 1966年夏天父親短暫回歸與母親援助革命
- 父親唯一一次回來（作者首次見面），端坐椅子後離開。
- 革命同志（如Lang叔、Toàn叔）住家三個月，母親用賣炭錢買米煮飯給他們（裝椰葉鞘與竹筒，藏竹根下）。叔叔們夜間取飯，上山後消失。
- 作者依戀這些「叔叔」，但這成為母親日後被迫害的根源。
- 1966–1973年母親多次被捕拷打（高潮前的主要苦難）
- 母親因父親北上與煮飯援助，被列入黑名單（số đen），每年「清洗」（thanh lọc）中總被選中。
- 拷打細節極其殘酷：
- 電擊手指（身體抽搐彈起）；
- 灌肥皂水混辣椒（喉嚨灼燒）；
- 毆打致臉黑如炭、臀部潰爛生蛆壞死（終生殘疾，背臀歪斜、手指蜷曲）。
- 審問內容固定：「越共在哪？秘密地道在哪？給越共煮飯幾次？」母親堅不招供，被稱「冷鐵塊」（cục sắt nguội）。
- 鄰居Thuyên嬸類似命運，被打死；其他母親也遭同樣迫害。
- 作者個人經歷與家庭進一步破碎
- 作者視自己為母親「災星」（因懷他引來閒言）。
- 1967年父親死於邊海河南岸伏擊（子彈擊腹，腸流出），墓在紅土地小廟（四磚標記）。作者後尋墓20年，患瘧疾仍堅持。
- 作者18歲入地方軍（lính địa phương quân），在Bích La守屍（夜聞屍體呻吟）。因母親被抓，作者被收槍，指為「共產之子」。
- 1971年高潮：大哥持手榴彈抗議與自殺
- 母親再次被抓拷打，昏迷送廣治醫院。
- 大哥（同母異父哥哥，在西貢空降部隊）從前線趕回，手持手榴彈衝進縣安全局（Ban Hai），大喊：「為什麼抓我母親？為什麼打我母親？我當兵是為誰？我們兄弟當兵是為誰？再抓我母親一次，我就炸死你們全部！」（全縣無人敢做）。
- 大哥未報仇，即被派往柬埔寨，踩地雷脊椎斷裂癱瘓（僅右手動）。
- 1971年5月1日，大哥用右手自殺。母親醒後崩潰，如「冷鐵塊」倒在哥哥身邊。
總結核心主題與情節意義
- 最關鍵事件：母親的無私慈悲（煮飯援助革命同志）導致終生殘疾與多次酷刑；大哥持手榴彈衝安全局的激烈抗議，與隨後自殺，象徵家庭在戰爭中的極端絕望與無力。
- 母親被塑造成「甘露的母親」典型：堅韌如鐵（不招供保護他人），卻因母愛與慈悲付出慘痛代價。故事呼應越南文學中「母親」意象（如孟姜女），在戰爭清洗與兄弟分裂中守護秘密與生命。
- 與系列其他篇章對照：延續「上舍之夜」的平民困境、「政伯的拇指」的自殘逃避、「突擊隊員」的戰後標籤，都指向戰爭如何讓普通家庭無路可走。標題「慈悲的母親」既是讚頌，也是悲劇的反諷——慈悲帶來毀滅。
情感基調沉重悲痛，充滿對母親的愧疚與對戰爭不公的控訴。如果這是「爸爸」系列的一部分，它強化了廣治（Quảng Trị）作為越戰最慘烈地區的集體記憶：無數母親在「甘露」般的苦難中默默承受。如果您想比較系列中不同母親形象，或討論「Người mẹ Cam Lộ」在越南文學／民間記憶中的象徵意義，歡迎繼續問！
👅👅👅👅👅
💓大哥手持手榴彈衝進縣安全局（Ban Hai）大喊：為什麼抓我母親？為什麼打我母親？我當兵是為誰？我們兄弟當兵是為誰？再抓我母親一次，我就炸死你們全部。
👅大哥做了全縣從未有人敢做的事。
以下是越南文故事《Người mẹ Cam Lộ》（慈悲的母親）的完整中文翻譯。我會將文章分成幾個自然段落（部分）來呈現，以便閱讀更清晰。專有名詞（人名、地名、組織等）會在首次出現時加上原文註記，之後直接使用中文譯名或音譯。
「Người mẹ Cam Lộ」是越南語詞組，可以拆開理解：
- Người mẹ：母親／媽媽
- Cam Lộ：一個地名（位於越南中部的廣治省境內，有一個甘露縣）
👉 合起來就是：
「甘露的母親」 或 「來自甘露的母親」
📌 更深一層語感
在越南語境中，這種說法常帶有文學或歷史情感，可能指：
- 某位來自 Cam Lộ 的母親形象（具體人物）
-
戰爭文學中的象徵人物
- 特別是與越戰（越南戰爭）相關
- 廣治省是戰火最激烈地區之一
-
「母親」常象徵：
- 犧牲
- 等待
- 失去孩子的悲痛
📖 類似中文語感
有點像：
- 「孟姜女」（象徵性人物）
- 「某地的母親」（帶有歷史記憶與苦難的集體形象）
☝☝☝☝☝☝☝☝
### 第一部分
慈悲的母親 甘露的母親
Người mẹ Cam Lộ
我家的故事，就像當時Cam Lộ（甘露）許多家庭一樣。
1954年，我兩歲，父親北上集結（ra Bắc tập kết），帶著兩個弟弟。不是去海防、河內，而是直接到Bến Hải河（邊海河）對岸。孩子們離開那天，奶奶哭了，父親說：「我們去兩年，等總選舉（tống tuyến cử）完成就回來。」
1950到1954年左右出生在我周圍的孩子，幾乎都活在沒有父親、或有父親卻像沒有父親的環境中。因為父親去集結了。那個年紀的我們還不記得父親什麼樣子。我們的記憶，只有母親。
我六歲時，母親把我送到有錢人家去放牛換飯吃。我住在別人家，早上去趕牛出門，帶著一包中午飯，傍晚趕牛回欄。每個月得到一籮筐稻穀。過年時母親來挑稻穀，把我接回家。
沒人雇我的日子，我就回家跟母親。田裡沒活幹，窮人就去燒炭（hầm than）。
村裡燒炭的氣氛熱鬧。母親和我一起挑擔。我跟母親、跟Phong家和Lợi家的兄弟、跟Thuyên嬸（mụ Thuyên）的孩子一起去。進到森林後就各做各的。我們砍那些五個人合抱的樹幹，堆成堆。底下放乾柴，上面放新鮮的。點火燒成炭。下到溪邊提水澆熄火。扒開表層炭灰，把炭塊裝進袋子挑走。第二天再去。每五天有一次Cam Lộ（甘露）河邊的市集。母親挑炭去賣給從Huế（順化）搭船過來買的人。賣炭的錢母親都存起來，一點都不花。
### 第二部分
1966年一個夏天的中午，我和母親在外面曬花生（nhố lạc），看到家裡來了一群人。我愣住了。母親卻流淚了。坐在那邊椅子上的，就是父親。我父親端正地坐在椅子上。周圍有人席地而坐，有人站著。我站在門外偷偷看。我不知道父親有沒有看到我。我覺得羞愧，就轉過臉去。院子裡有一張竹蓆曬著花生。主人們出來抓生花生剝來吃。
父親很快就走了。那些「叔叔」（các chú）留下來。我從沒見過父親回來。那個中午，是我這輩子唯一一次看到父親。
那些叔叔在我家住了整整三個月。母親下工回來煮飯。賣炭攢的錢，母親拿來買米。
等到母親沒錢買米了，那些叔叔就帶米來。有Lang叔（chú Lang）和Toàn叔（chú Toàn）很喜歡逗我，摸我的頭，問我事情。我很依戀這兩個叔叔。
有一天，他們都不在我家了。母親說他們上山去了。從那以後，白天再也沒有叔叔出現。他們只在晚上來，而且沒有固定時間。我只是隱約知道。我很想再見到Lang叔和Toàn叔。我不敢奢望見到父親。
### 第三部分
某天下午，一群人來到家裡。他們把母親押上車。太突然了，母親只看著我，來不及說一句話。我害怕得跑掉。
母親被帶到縣裡（quận）。他們把母親關在那裡。五天後母親被放回來。我看到母親躺在床上輕聲呻吟。母親被打得很慘。
母親被列入黑名單（số đen）。黑名單記錄那些跟革命有聯繫、沾上革命邊的人。革命是什麼我不知道。老人如果知道也不會說。我去放牛時，飛機在頭上嗡嗡響。飛機往下噴油。從飛機跳下兩三個美國人。Vixi？Vixi？我搖頭。我只被教過遇到這種情況要搖頭或說「no no」。
凡是有家人北上集結的家庭，都被列入黑名單。Thuyên嬸也在黑名單裡。Phong和Lợi的母親也在黑名單裡。
正在田裡除草——黑名單，立刻上縣。
正在挑炭去趕集——上縣，黑名單。
黑名單一叫，就得放下手邊工作，立刻前往。
每年有幾次「清洗」（thanh lọc）。縣裡安全人員把所有人趕到村裡，各家互相指認。罪輕的站一邊，罪重的站一邊。繼續從重罪的人中篩選。罪名是：為革命活動。
每一次清洗，都有母親、妻子被拖去審問。每一次裡面，總有母親。有時只有一個人被叫走。那個人就是母親。
回來時母親的臉黑得像炭。母親被電擊。他們把電通到手指尖，母親全身抽搐彈起，然後摔回椅子上。
從1966年夏天到1973年初，母親不知道被抓去拷打多少次。他們把肥皂水混辣椒灌進母親臉上、鼻子、喉嚨。
「越共（Việt cộng）在哪？秘密地道在哪？給越共煮飯幾次？」
「這老太婆是冷鐵塊（cục sắt nguội），別想撬開她。」這句話我聽到一次，他們來家裡拖母親上車時說的。
### 第四部分
母親三十歲守寡。那時母親已有三個孩子：姐姐和兩個哥哥。二哥北上集結，參加革命。
父親從1942年開始抗法。後來當鄉隊長（xã đội trưởng），再升為Cam Lộ縣隊政治委員（chính trị viên huyện đội）。父親在隔壁村已有妻子和兩個女兒，聽說生活不幸福。別人瞧不起父親去革命，什麼也沒有。
父親當鄉隊長時，母親的家是開會、工作的地方。見母親辛苦耕田，父親幫母親做很多重活。父親把母親的家當成落腳處。我就是在母親三十五歲時，在這段「意外」中出生。
我是母親的災星。
懷我時，母親忍受村裡、娘家那邊的閒言閒語。母親找草藥想堕胎，但煮來喝了，我還是賴在母親肚子裡不肯出來。母親穿著補到沒地方補的衣服，臉埋在村路上挑炭去趕集。
如果沒有我，母親和父親之間或許不會有牽絆。母親不用背負「有丈夫北上集結當越共」的罪名。母親只要找飯養孩子、躲炸彈子彈就好。母親不用一次又一次、年復一年被毒打、受肉體折磨。
越共在哪？地道在哪？煮飯幾次？
他們又電擊。母親咬緊牙關。身體彈起又摔下。
為什麼母親不說父親已經死了？父親死了一年了。
父親死在1967年一個月圓的夏夜。父親和組織裡兩個人搭船渡到Bến Hải河南岸。上岸時遭遇敵人埋伏。子彈打進父親腹部，腸子流出來。父親的墓在河邊一片紅土地上。地勢平坦，有一座小廟。父親的墓用四塊磚圍四角做標記。
這是我後來才知道的全部訊息，也開啟了我二十年尋找父親墓的旅程。
### 第五部分（結尾部分）
二十年，我一直在找父親的墓。每年收成後，妻子幫我包飯、準備藥，我進山。發瘧疾我也去。晚上點火，掛蚊帳在火邊睡，等天亮。找不著父親的墓，我身心俱疲，兩眼發白像瘋子。妻子耐心照顧我熬過長病，隔年收成後我又去。找不到父親的墓，我活得不踏實。
為什麼母親不說父親已經死了兩年？
如果說了，他們會更狠毒打。因為那代表母親還知道父親的消息，代表母親還在活動。
為什麼母親不說？
母親的十根手指再也伸不直了。
十根手指因為被電擊而終生蜷曲。
母親背後一大片皮膚流血。一邊臀部潰爛、生蛆。母親強忍劇痛。
母親不招供。因為不只父親一人。母親替Lang叔、Toàn叔煮飯。母親替很多叔叔煮飯。母親把飯裝進椰葉鞘（mo cau），把水裝進竹筒，放在竹根下。等晚上叔叔們來拿上山。
有人告密。母親又被抓。母親被關進地牢。放出來時臀部已經壞死。母親終生成殘。臀部歪斜、背部歪斜、走路一邊歪。
我看母親煮一鍋地瓜。地瓜熟了，母親倒進竹篩還冒著熱氣。下面的士兵爬上來。槍響。他們早就埋伏。士兵逃跑。他們追上，撿到三隻拖鞋。三隻拖鞋、一篩地瓜，和母親。全被押上車。那晚被抓的人裡還有Thuyên嬸。
村裡人說Thuyên嬸沒有丈夫。那個北上集結的男人不是她丈夫，早就失蹤多年。跟母親一樣，Thuyên嬸也不招。
Thuyên嬸的男人沒消息。父親已死。我舅舅跟父親同一天北上，當情報員，也死於敵人伏擊。
母親被抓走的那晚，隔天早上我就被收槍。安全人員立刻通報軍方，說我是共產之子，跟父親聯繫、勾結革命，必須收槍，免得我開槍殺人。
那時我十八歲，在地方軍（lính địa phương quân）。我請人幫我寫入伍申請。因為我不識字。
我被派去Bích La站崗。晚上屍體從戰場抬回來。三具、十具，有時三十具。我守屍。早上有人來收屍。夜裡躺在掩體裡，聽外面屍體呻吟。
Phong也入地方軍。在Phú Bài受三個月軍訓，我們同一個小隊。
我被收槍。站崗卻不能帶槍。Phong的父親在調查北方罪行機關。Phong被調到第三步兵師（Sư đoàn 3 bộ binh）。Phong說如果有一定數量的黃金可以求情留下，但Phong母親只湊到一半。第三師撤到Quảng Ngãi。一年後在Quế Sơn森林，Phong大腿被子彈貫穿。被敵人包圍，獨自躺在森林三天，以為因失血而死。和平後Phong兄弟才見到父親。父親接孩子們去河內見他新家庭。
Thuyên嬸被打死了。有人叫我回去看母親怎樣。
我請人寫信給大哥。大哥是同母異父的哥哥，比我大很多。他很強悍。那時他在西貢空降部隊（binh chủng nhảy dù）。
收到信，大哥急忙趕回。
大哥回來時，母親還在Quảng Trị醫院昏迷。
💓大哥手持手榴彈衝進縣安全局（Ban Hai）大喊：為什麼抓我母親？為什麼打我母親？我當兵是為誰？我們兄弟當兵是為誰？再抓我母親一次，我就炸死你們全部。
👅大哥做了全縣從未有人敢做的事。
十天後母親醒來。我告訴大哥誰打母親。大哥說：總有一天我要殺了他。
大哥還沒來得及為母親報仇，就奉命去柬埔寨戰場。那是1971年初。大哥踩中地雷，脊椎斷裂，癱瘓，只剩右手能動。嫂子帶孩子從鄉下到西貢醫院照顧他。
得知大哥癱瘓，他們又來抓母親。我不知向誰求救。我不知他們還想從母親身上挖什麼。
1971年5月1日，嫂子帶大哥從西貢回鄉。大哥整天躺著，一言不發。日子沉重地過去。一個中午，嫂子耕田回來，發現丈夫已死。大哥用僅剩能動的右手拿刀，結束了自己的生命。母親——那塊「冷鐵塊」——倒在哥哥身邊。我心急如焚。我想衝出去。就像十四歲那年看母親被抓走。就像第一次看母親臉黑如炭回家。
（全文完）89
Người mẹ Cam Lộ
慈悲的母親
Câu chuyện về gia đình tôi giống như nhiều gia đình ở Cam Lộ bấy giờ.
Năm 1954, tôi hai tuổi, ba ra Bắc tập kết, cùng với hai người em trai. Không phải ra Hải Phòng, Hà Nội, mà ngay bên kia sông Bến Hải. Ngày các con đi, bà nội khóc, ba nói, chúng con đi hai năm sau tống tuyến cử rồi về.
Những đứa trẻ sinh năm 1950 đến 1954 ở quanh tôi háu hết sống cảnh không có ba, có ba mà như không. Bởi vì ba đi tập kết. Tuổi đó chúng tôi chưa nhớ được gì về ba. Ký ức chúng tôi là mẹ.
Tôi sáu tuổi, mẹ tìm nhà khá giả gửi tôi đi chăn bò kiếm bữa ăn. Tôi ở nhà người ta, sáng lùa bò đi, mang đùm cơm trưa, chiều tối lùa bò về chuồng. Mỗi tháng tôi được trả một thúng lúa. Ngày tết mẹ đến gánh lúa, đón tôi về.
Những dịp không có ai mướn, tôi về nhà với mẹ. Ruộng không có làm, những người nghèo đi hầm than.
Không khí đi làm than rộn ràng thôn xóm. Mẹ và con gánh gồng. Tôi đi với mẹ tôi, với anh em nhà Phong và Lợi, với đứa con của mụ Thuyên. Vào tới rừng thì mạnh ai nấy làm. Chúng tôi chặt những cây củi thân bằng năm tay, chất thành đồng. Lớp củi khô làm mới dưới cùng, củi tươi tắp trên. Châm lửa lên đốt thành than. Xuống suối mang nước rấy lên tạnh bếp. Tràng hết lớp than bụi. Đó than cục vào bao gánh vẽ. Ngày hôm sau lại đi. Năm ngày có một phiên chợ Cam Lộ bên bờ sông. Mẹ gánh than ra bán cho người từ Huế đi đò ra mua. Tiến bán than mẹ dành dụm, không tiêu đến.
Một trưa hè năm 1966, mẹ con tôi nhố lạc ngoài đóng vẽ, thấy trong nhà có đoàn người. Tôi ngơ ngác. Mẹ thì thấm, người ngồi ở chỗ kia là ba. Ba tôi ngồi ngay ngắn trên ghế. Xung quanh có người ngồi bệt dưới đất, có người đứng. Tôi đứng im ngoài cửa len lén nhìn. Tôi không biết ba có nhìn tôi không. Tôi xấu hổ, quay mặt đi. Ngoài sản có một nong lạc phơi. Các chủ ra hốt lạc sống. Các chủ bóc lạc sống ăn.
Ba tôi đi ngay sau đó. Các chủ ở lại. Không khi nào tôi thấy ba quay lại. Lát trưa đó là khoảnh khắc duy nhất trong đời tôi nhìn thấy ba.
Các chủ ở lại nhà tôi suốt ba tháng. Mẹ đi làm đóng về nấu cơm. Số tiến có được từ bán than mẹ đong gạo.
Tới khi mẹ không còn tiến đong gạo nữa thì các chú mang gạo đến. Có chú Lang và chú Toàn hay trêu chọc tôi, xoa đầu tôi, hỏi chuyện tôi. Tôi quyến luyến hai chú.
Đến một ngày không còn ai ở nhà tôi nữa. Mẹ nói họ lên rừng. Từ đó không chú nào xuất hiện ở nhà tôi vào ban ngày. Các chú đến vào ban đêm và không có giờ giác cố định. Tôi chỉ biết loáng thoáng vậy. Tôi mong được gặp chú Lang và chú Toàn. Tôi không dám mong gặp ba.
Một buổi chiều có toán người đến nhà. Họ bắt mẹ lên xe. Đột ngột quá mẹ chỉ nhìn tôi mà không kịp nói câu gì. Tôi sợ hãi bỏ chạy.
Mẹ bị đưa lên quận. Họ giam mẹ trên đó. Năm ngày sau mẹ được thả về. Tôi nhìn thấy mẹ nằm trên giường rên khe khẽ. Mẹ bị đánh rất đau.
Mẹ bị đưa vào số đen. Số đen ghi tên những người liên kết với cách mạng, có dính dáng tới cách mạng. Cách mạng là gì tôi không biết. Những ông bà già nếu có biết họ cũng không nói ra. Tôi đi chăn bò máy bay rẹt rẹt trên đầu. Máy bay khạc xăng. Từ trên máy bay nhảy xuống hai, ba tên Mỹ. Vixi? Vixi? Lắc đầu. Tôi chỉ được dạy lắc đầu hoặc no no khi gặp cảnh đó.
Những gia đình có người tập kết ra Bắc đều được ghi vào số đen. Mụ Thuyền cũng trong danh sách số đen. Mẹ của Phong và Lợi cũng trong số đen.
Đang làm cỏ trên cánh đồng - số đen, lên quận ngay.
Đang gánh than ra chợ - lên quân, số đen.bl
Số đen gọi là phải dừng lại công việc, đi ngay lập tức.
Mỗi năm có vài đợt thanh lọc. An ninh quận vé, lùa hết mọi người ra thôn, các gia đình chỉ tội nhau. Tội nhẹ ngói lại một góc. Tội nặng lại một góc. Tiếp tục lọc ra trong số người tội nàng. Tội hoạt động cho cách mạng.
Mỗi đợt thanh lọc lại có những người mẹ, người vợ bị lôi đi tra khảo. Lần nào trong số những người đó cũng có mẹ. Có khi chỉ một người bị gọi đi. Người đó là mẹ.
Khi trở về mặt mẹ đen như than. Mẹ bị tra điện. Chúng nó dĩ điện vào các đầu ngón tay, mẹ giật nấy người lên cao rồi rơi xuống ghế.
Từ giữa mùa hè năm 1966 đến đầu năm 1973 mẹ bị đưa đi tra tấn không biết bao nhiêu lần. Chúng pha nước Båt mẹ khai.
xà phòng, trộn ớt cay vào đó vào mặt, vào mũi, vào họng.
Chống ở đâu? Việt cộng ở đâu? Hầm bí mật ở đâu? Bới cơm cho Việt cộng máy lần?
Bà này là cục sắt nguội. Đừng hòng khai thác. Câu nói lọt vào tai tôi khi một lần họ về nhà lôi mẹ lên xe.
Mẹ góa chồng vào năm ba mươi tuổi. Khi đó mẹ đã có ba đứa con, là chị và hai anh. Anh thứ hai đi tập kết ra Bắc, làm cách mạng.
Ba tham gia chống giặc Pháp từ năm 1942. Sau đó ba làm xã đội trưởng, rồi sang chính trị viên huyện đội Cam Lộ. Ba đã có vợ và hai con gái ở làng bên, cuộc sống nghe nói không hạnh phúc. Người ta coi thường ba đi làm cách mạng không có gì.
Thời gian ba làm xã đội trưởng nhà của mẹ là nơi hội họp, làm việc. Thấy mẹ vất vả cày bừa ba giúp mẹ nhiều việc nặng. Ba coi ngôi nhà mẹ là chỗ đi về. Tôi ra đời trong sự lỡ làng, khi mẹ ba mươi lăm tuổi.
Tôi là tai họa của mẹ.
Có bầu tôi, mẹ chịu lời qua tiếng lại từ thôn xóm, từ những người bên nhà nội. Mẹ kiếm lá thuốc sấy thai đun uống nhưng tôi vẫn lỳ lợm không chịu rời khỏi cơ thể mẹ. Mẹ mặc chiếc áo vá không còn chỗ để vá, củi mặt trên dường làng gánh than ra chợ.
Nếu không có tôi, giữa mẹ và ba hẳn không có mối liên hệ. Mẹ không phải chịu tiếng có chóng tập kết ra Bắc làm giặc. Mẹ chỉ việc kiếm cái ăn nuôi con và tránh bom dạn. Mẹ không bị đánh đập đau dớn thể xác hết lần này qua lần khác, năm này qua năm khác.
Việt cộng ở đâu. Hắm bí mật đâu. Bởi cơm mấy lần.
Chúng lại dí điện. Mẹ nghiến răng. Thân mình mẹ bật lên cao rồi rơi xuống.
Sao mẹ không nói là ba đã chết. Ba chết đã một năm rồi.
Ba chết trong một đêm hè sáng trăng, năm 1967. Ba và hai người trong tổ chức đi đò sang đến bờ nam sông Bến Hải. Lên tới bờ thì gặp địch phục kích. Đạn trúng vào bụng ba, ruột xổ ra. Ba ngôi mộ nằm ở vạt đỏ bên bở sông. Vạt đỗ bằng phẳng, gắn một ngôi đền. Mộ của ba có bốn viên gạch bốn góc để phân biệt.
Đó là tất cả thông tin mà sau này tôi được biết, để bắt đấu hành trình hai mươi năm đi tìm mộ ba.
Hai mươi năm tôi đi tìm mộ ba. Hằng năm, sau vụ mùa là vợ tôi đùm cơm, chuẩn bị thuốc men cho tôi vào rừng. Sốt rét tôi cũng đi. Đêm xuống, tôi đốt lửa, mắc võng bên bếp lửa nằm chờ trời sáng. Đi về trong vô vọng, tôi phờ phạc, hai tròng mắt trắng long lên như người dại. Vợ tôi kiên nhẫn chăm tôi qua một đợt ốm dài, rồi sang năm, qua vụ mùa tôi lại đi. Chưa tìm được mộ ba tôi sống không yên.
Sao mẹ không nói ba đã chết rồi. Nói ba chết rồi chúng càng hành hạ. Vì như thế nghĩa là mẹ biết tin về ba. Nghĩa là mẹ vẫn nắm tình hình, mẹ vẫn hoạt động.
Sao mẹ không nói. Ba đã chết hai năm rồi.
Tôi sờ lên mười ngón tay mẹ không thể duỗi thẳng ra được nữa.
Mười ngón tay mẹ co quắp suốt đời vì bị chích điện.
Mảng da sau lưng mẹ chảy máu. Một bên mông bị lở loét, lên giỏi. Mẹ gồng cơn đau.
Mẹ không khai. Bởi đâu phải mình ba. Mẹ bới cơm cho cả chú Lăng, chú Toàn. Mẹ bới cơm cho nhiều chú. Mẹ nấu cơm cho vào mo cau. Mẹ lấy nước vào bù. Mẹ đặt cơm và nước ở gốc tre. Chờ tối các chủ về láy mang lên rừng.
Ai đó đã chỉ điểm. Mẹ lại bị bắt đi. Mẹ bị nhốt trong hắm. Khi được thả về phần mông đã hoại tử. Mẹ thành người tàn tật suốt đời. Mông bị vẹo, lưng bị vẹo, bước chân mẹ bị lệch sang một bên.
Tôi đó mẹ nấu một nói khoai. Khoai chín, mẹ đó ra rá còn bốc khói. Bộ đội dưới khe bò lên. Súng nó. Chúng nó đã phục kích. Bộ đội bỏ chạy. Chúng đuối, nhặt được ba chiếc dép. Ba chiếc dép, ró khoai, và mẹ. Tất cả lên xe. Đêm đó trong số người bị bắt đi có cả mụ Thuyền.
Những người ở thôn bảo rằng mụ Thuyền không có chống. Người đàn ông tập kết kia không phải là chống mụ, ông ấy mất tích nhiều năm rồi. Cũng như mẹ, mụ Thuyền không khai.
Người đàn ông của mụ Thuyền không còn tin tức. Ba tôi đã chết. Chú ruột tôi ra Bắc cùng ba một ngày, chú làm điệp báo, cũng đã chết vì bị địch phục kích.
Đêm mẹ bị bắt đi cùng rồ khoai, sáng hôm sau tôi bị thu súng. Bên an ninh báo ngay sang quân đội, hắn là con cộng sản. Hắn liên hệ với cha, câu kết với cách mạng, phải thu súng không chừng hắn bắn chết.
Bấy giờ tôi là lính địa phương quân. Mười tám tuổi, tôi nhờ người viết hộ đơn đăng lính. Phải nhờ người khác viết hộ vì tôi không biết chữ.
Tôi được phân công trực gác ở Bích La. Buổi tối xác được khiêng về từ chiến trường. Ba xác, mười xác, có ngày ba mươi xác. Tôi canh xác. Sáng mai có bộ phận đến chuyến đi. Đêm nằm trong hám tôi nghe bên ngoài tiếng xác rên.
Phong cũng đăng lính địa phương quân. Ba tháng quân trường ở Phú Bài vẽ, chúng tôi cùng một tiểu đội.
Tôi bị thu súng. Đi gác mà không được mang súng. Ba Phong làm ở cơ quan điều tra tội ác ngoài Bắc. Phong bị chuyển sang Sư đoàn 3 bộ binh. Phong nói, nếu có một lượng vàng có thể xin ở lại được, nhưng mẹ Phong chỉ xoay xở được một nửa. Sư đoàn 3 rút vào Quảng Ngãi. Một năm sau trong rừng Quế Sơn Phong trúng đạn xuyên qua dùi. Bị địch vây, một mình Phong phải năm giữa rừng ba ngày tưởng đã chết vì mất máu. Hòa bình anh em Phong được gặp ba. Ông đón các con ra Hà Nội thăm gia đình mới của mình.
Mụ Thuyền bị đánh chết rồi. Người ta nhân tôi về xem mẹ thế nào.
Tôi nhờ người viết thư gửi cho anh trai cả. Mụ Thuyến bị bắt đi cùng đêm với mẹ chết rối, mang về nhà chôn rồi, mẹ mình thì giờ không biết chết hay sóng.
Anh trai cả, người anh cùng mẹ khác ba của tôi. Anh lớn hơn tôi nhiều tuổi. Anh rất mạnh mẽ. Bấy giờ anh đang ở binh chủng nhảy dù trong Sài Gòn.
Nhận được tin anh tức tóc trở về.
Ngày anh về mẹ văn đang mê man trong bệnh viện Quảng Trị.
Tay cấm quả lựu đạn anh xông vào Ban Hai hét lên. Tại sao bắt mẹ tôi? Tại sao đánh mẹ tôi? Tôi đi lính đây là cho ai? Anh em tôi đi lính cho ai? Bắt mẹ tôi lần nữa tôi cho chết hết các ông.
Anh đã làm một việc trước tới nay cả quận không ai dám.
Mười ngày sau mẹ tỉnh. Tôi nói với anh tên đánh đập mẹ. Anh nói, chắc chắn có ngày anh giết nó.
Anh chưa kịp báo thù cho mẹ. Quay vào Sài Gòn anh được lệnh đi chiến trường Cam pu chia. Đó là khoảng thời gian đầu năm 1971. Anh bị trúng mìn, gây xương sống. Anh bị liệt, chỉ còn mỗi cánh tay phải cử động được. Vợ anh đưa con từ quê vào Sài Gòn chăm sóc anh ở bệnh viện.
Biết tin anh đã bị liệt, chúng nó lại về lôi mẹ đi. Tôi không biết cầu cứu ai. Tôi không biết chúng còn khai thác gì ở mẹ nữa.
Ngày 1 tháng 5, vợ anh đưa anh từ Sài Gòn về. Anh nằm một chỗ. Lặng im. Ngày tháng trôi qua nặng nề. Một buổi trưa chị đi cày về thấy chồng đã chết. Anh đã dùng cánh tay còn cử động được cầm cây dao kết thúc số phận mình. Cục sắt nguội là mẹ đổ gục bên anh. Tôi nóng ruột. Tôi muốn vùng chạy. Như ngày mười bốn tuổi nhìn mẹ bị bắt đi. Như lần đầu tiên nhìn mẹ khuôn mặt than về nhà.
.89.
沒有留言:
張貼留言
注意：只有此網誌的成員可以留言。