第九章：選擇辭職的時刻 (第189頁)
第九章：選擇辭職的時刻 (第189頁)
本節重點整理
精心設計的辭職時機： 阮文紹選擇在晚上8點30分發表辭職演說，這經過精確計算：此時當天報紙已印完，且演講完30分鐘後即進入晚間戒嚴，能最大限度降低西貢街頭發生混亂或暴動的風險。
西貢面臨崩潰邊緣： 隨著4月20日春祿據點喪失，北越投入了19個師（約25萬主力軍）包圍西貢，與南越守軍比例達3比1。軍事、政治與安全局勢全面惡化。
華盛頓與馬丁大使的溫差：
華盛頓（福特、基辛格）：只求「快速、安全、體面」地撤離，甚至想透過蘇聯和法國與北越成立聯合政府，作為撤軍的「遮羞布」，並將後果歸咎於歷史演變。
馬丁大使：雖參與逼宮，但他更希望幫助南越找到一個更有序、不至於立即崩潰的過渡方案，以避免美越軍隊交火的慘劇。
美國的「逼宮」手段： 基辛格透過蘇聯向北越放話，暗示阮文紹會下台。馬丁大使隨後直接向阮文紹施壓，甚至以「部下將領會發動兵變」相威脅。這與1973年尼克森以斷交威脅阮文紹簽字的手法完全一致。
阮文紹的最後掙扎： 阮文紹在辭職前最關心的問題是「辭職能否換來美援」。他希望辭職能成為一種交換籌碼，讓南越軍隊獲得物資繼續抵抗，從而爭取到一個公平談判的機會，而非無條件投降。
資訊的封鎖與神祕感： 在決定辭職的最後時刻，獨立宮內部處於極度保密狀態，甚至連總統夫人都不知道確切情況，反映出當時權力核心的孤立與悲涼。
以下是這部分內容的中文翻譯與重點整理：
中文翻譯
第九章：選擇辭職的時刻 (第189頁)
「阮文紹總統選擇了那個時刻（宣布辭職），是因為那能將可能發生的混亂影響降至最低，」馬丁大使向華盛頓報告道，「因為那時日報已經印好並在街頭販售，而晚上8點30分宣布辭職，距離晚間9點的戒嚴令生效僅剩三十分鐘。演講將通過全國電視轉播。」原來，連通知民眾的方式都必須經過周密計算，以維持安全與秩序。當時西貢的安全局勢已極其嚴峻，戒嚴時間從午夜提前到了晚上9點。有些日子，城市甚至必須實施24小時全天候戒嚴（如4月3日）。
自4月8日上午獨立宮遭到轟炸後，政變傳聞四起，安全狀況開始惡化。4月20日，春祿最後一個軍事據點陷落，第18師在幾天前已被擊退並撤往隆平（Long Bình）。軍事、政治與安全局勢變得異常沉重，西貢已走到了深淵邊緣。除了華盛頓計畫派遣美國海軍陸戰隊強行進入以撤離6,000名美國人——這將導致與南越軍隊發生大規模衝突（正如我在《當盟友撤走》第369-383頁所寫）——之外，核心因素是北越的軍事壓力。這種壓力已達到頂峰，北越的5個軍部（包括15個師和4個南部師，總計25萬主力軍、2萬地方部隊及18萬後勤人員）正包圍並直接進攻第三軍區。正如前總理阮伯瑾所評論：「雙方的力量對比是，我們的6個師必須硬撐著抵抗共產黨的19個師，兵力與武器比例高達1比3。」
在這種情況下，除了尋求政治解決方案以減少各方損失外，別無選擇。但在政治方案的安排上，華盛頓與西貢之間存在巨大分歧。福特總統與基辛格國務卿只想要一個「受控的局面」以便迅速撤離；而美國駐西貢的大使馬丁則希望能幫助南越找到一個相對溫和、有序的解決方案。
對當時的華盛頓而言，唯一的任務就是如何安全且不丟臉地撤出。除了求助於蘇聯，基辛格還請法國協調，希望與「臨時革命政府」（PRG）根據《巴黎協定》的精神成立一個聯合政府。這被認為是最輕鬆的路徑，隨後發生的任何事都可以歸咎於「歷史演變」（historical evolution）。這種透過「政治進程」解決的方案，是基辛格在和談期間透過中國和蘇聯向北越頻繁暗示的。因此，若能在結束時安排一個聯合政府是最理想的：首先，基辛格可以證明這符合《巴黎協定》的「民族和合與和解委員會」（NCRC）公式；其次，只要這個政府要求美國撤離，美國就能「體面地」離開。此外，這樣安排還能免於擔心與南越軍隊衝突，也不必操心撤離越南人的問題。
如果我辭職，美援會來嗎？
第一步必須是阮文紹辭職。4月19日，基辛格透過多勃雷寧大使向蘇聯總書記勃列日涅夫傳達了福特總統的「口信」，強調「我們有誠意討論停火所需的特殊情況——換言之，即西貢政治局勢的改變」。這是暗示要施壓阮文紹辭職，以達成停火並談判政治方案。因此，在消息發出的第二天（西貢時間4月21日），馬丁大使會見阮文紹並建議道：「如果您不願辭職而執著於權位，那麼挽救南越作為一個擁有尊嚴與自由國家的最後機會將不復存在。」這是一個極其沉重的壓力，因為這將丟失南越的責任完全壓在了阮文紹是否辭職的決定上。馬丁隨後威脅道：「如果您不辭職，您手下的將領也會強迫您這麼做。」
這難道是馬丁擅自逼宮嗎？並非如此。基辛格親自寫道，在發出信息給勃列日涅夫並等待蘇聯回覆期間，「馬丁大使向阮文紹暗示建議他辭職。馬丁試圖表現得這只是他個人的意見，但實際上，這一行動預先得到了福特總統和我本人的批准。」（《KĐMTC》第387-388頁）。
這種壓迫方式與當年簽署《巴黎協定》後的補充「公報」如出一轍。當年阮文紹拒不簽字，尼克森總統最終將沉重的責任扣在他頭上：「請閣下理解，我將把你任何諸如要求解釋、修改條文、拖延或其他迴旋行為，視為閣下蓄意終止美越兩國政府現存關係的決定。」（1973年6月13日信函）。
在被迫辭職的處境下，阮文紹問馬丁：「如果我辭職，美援會來嗎？」馬丁回答：「我不敢保證，但有可能。」在馬丁離開前，阮文紹承諾：「我會做對我國家最有利的事。」即便心如刀割，他仍希望南越能獲得一點生存下去的資源，以便在辭職後能進行談判，達成某種公平的方案而非投降。
馬丁與阮文紹會面後，美方極度焦慮。阮文紹只承諾「做最有利的事」，並未明確說辭職。如果他不辭職怎麼辦？據阮克平將軍稱，CIA一直打電話問他關於阮文紹的動向。馬丁也焦急地等待回報華盛頓，因為基辛格一直催促快點撤離。那天我們人在華盛頓，但阮伯瑾回憶說：「馬丁走後，一股沉默與神祕的煙霧籠罩著獨立宮直到第二天早上。」阮夫人回憶，辭職當天上午看到美法大使的車頻繁進出，問阮文紹發生了什麼，他只回答：「如果有什麼消息，妳下午看電視就知道了。」
************************
這部分內容詳述了阮文紹總統辭職前後的憲政安排與政治考量。
內容重點整理
維護憲政合法性：阮文紹堅持按照憲法程序將權力移交給副總統陳文香，目的是確保國家權力的連續性，避免因總統下台而產生政變、暗殺或民眾暴動。
精確的時間管理：
選擇在晚上8:30宣布（比原訂下午提前並稍作調整），是為了利用晚間9:00的戒嚴令。
此時當天日報已售罄，能防止消息在第一時間透過報紙擴散並引發日間的大規模聚集。
馬丁大使的觀察：馬丁大使認為這種莊嚴且符合憲法的交接儀式具有「鎮靜作用」，有助於維持西貢的秩序與紀律。
悲劇性的轉折：
阮文紹在辭職演說中痛斥美國盟友的「背叛」與「食言」。
陳文香繼位後立即請求美國軍援以維持士氣，但同一天（4月23日），美國總統福特在杜蘭大學宣布「越南戰爭對美國而言已經結束」。
短暫的平靜：法國大使曾透露北越因其勸告而暫緩進攻，但這種穩定只是表面的，南越已失去所有談判籌碼。
內容翻譯：選擇辭職的時刻
如何維持秩序與憲法？
越南共和國（南越）憲法明確規定了總統職位的繼承順序，且新總統的就職儀式必須遵循民主程序。1975年4月21日上午，阮文紹總統召集將領，決定辭職並依憲法由副總統陳文香接任。
憲法規定的繼承順序非常明確：總統下台後由副總統繼位（類似美國福特接替尼克森）；若副總統也無法履行職權，則由參議院議長繼任。當時阮文紹之後的繼位者是副總統陳文香，其次是參議院議長陳文林。然而在戰火燃燒的危急時刻，要遵循這套程序極其困難。除了每小時都在增加的軍事壓力，還有來自政府內部及中立、反對派系的政治壓力。政治安排需要時間，但時間已所剩無幾。所謂「政治方案」往往涉及政客、將領、派系與個人的權力爭奪，如何確保安排過程平穩，不發生爭權、示威、政變、暗殺或暴動，是當時最大的考驗。
關於就職的形式：新總統的宣誓儀式必須在民主機構代表悉數出席的情況下舉行。阮文紹已決定辭職，但他如何能在公布消息時不引起動盪？畢竟他領導國家近十年（佔了南越共和體制一半的時間），此時辭職必會產生巨大的政治真空，且又是在極度危險的時刻。答案在於他謹慎的天性。他沒有按原計畫在午後宣布，而是推遲到傍晚。宣布順序為：下午5點告知內閣，半小時後告知國會；晚上7點30分舉行權力交接與新總統宣誓儀式；最後才透過電視向全體國民公布。
以下是馬丁大使發往華盛頓的密電：
1975年4月21日 致：國務卿亨利·基辛格 寄件人：大使格雷厄姆·馬丁
「總統（阮文紹）未在三點發表講話，但我獲悉他將於今晚7點30分在兩院國會議員及最高法院大法官面前演講，這些人正前往獨立宮集會。演講結束時，他將宣布辭職。
他這麼做是因為憲法規定總統必須在國會與最高法院面前宣誓，這讓他能合法召集這些人，並讓副總統陳文香立即宣誓就職，以維持憲法的連續性。」
關於為何選擇那個時間點公布，馬丁進一步寫道：
「阮文紹選擇那個時間是為了將可能的混亂影響降至最低。因為那時日報已印刷完畢並在街頭售出，而宣布辭職的時間是8點30分，距離戒嚴僅剩30分鐘。演說將在全國電視轉播。
只有瘋子才能斷定辭職的即時影響，但在此地，我們一致認為這種方式會產生一種鎮靜的效果……儘管阮克平將軍幾天內會辭去警察司令職務，但他與軍方將繼續維持（西貢市內的）秩序與紀律。」
4月21日週日晚間，阮文紹如期在獨立宮，於各民主機構代表（參議院、眾議院、最高法院、監察院、內閣及將領）的見證下發表辭職演說。演說結束後，陳文香副總統立即舉行就職宣誓，國家權力完全沒有中斷。這場莊嚴的演說與儀式透過廣播與電視直播。在冗長的演說中，阮文紹神情激動，痛斥盟友的背叛與食言。
民眾聽到消息後極度恐懼與焦慮，但西貢隨即陷入了戒嚴後的寂靜黑夜，並未發生騷亂，局勢相對穩定。
軍事局勢也暫時平息。根據馬丁4月22日的電報，法國大使告知法方已建議河內暫緩進攻，以便考慮政治方案，且河內採納了建議。當時的暫時平靜似乎證明了這一點。
但這種平靜只是表象。阮文紹的辭職確實造成了政治真空，引發了各方勢力的角逐。馬丁向華盛頓解釋道：「直到週一（21日），陳文香對自己突然當上總統還毫無準備，因此他需要時間安排，並請求美國提供少量軍援以維持士氣。」（4月23日電報）。
（此處需補充：當時美國總統已心意已決。陳文香就職僅一天、正請求軍援以『維持南越軍隊士氣與能力』時，福特總統在杜蘭大學斷然宣布：『對美國而言，越南戰爭已經結束。』這等同於向世界宣告南越已成過去。）
陳文香的判斷非常準確：如果美國不再提供軍援，那麼「任何談判都變得毫無希望，投降將不可避免」。沉重的壓力壓在了這位年邁體弱的新總統肩上。
- 文件性質：由美國駐南越大使葛拉漢·馬丁（Graham Martin）發送給美國國務卿亨利·季辛吉（Henry Kissinger）的機密電報。
- 歷史背景：電報發送時正值越南戰爭尾聲，西貢陷落前夕。
- 關鍵內容：馬丁大使報告阮文紹總統決定於當晚辭職，並解釋了為保持憲法繼承權所做的安排。
- 後續影響：阮文紹辭職後，陳文香繼任總統，隨後由楊文明接任，試圖與北越進行談判。
- 文件標題：阮文紹總統的心聲• 195
- 機密等級：機密210909 1975年4月僅限閱覽
- 傳輸管道：經由馬丁管道
- 地點/編號：西貢0722 閃急
- 指示：立即送達
- 日期：1975年4月21日
- 收件人：亨利·A·季辛吉
- 發件人：大使葛拉漢·馬丁
- 參考編號：西貢0721
- 內文：
- 總統未在三點鐘發表講話，但我後來得知總統將於今晚7:30 在總統府召開的國會兩院與最高法院聯席會議上發表講話。 在演講結束時，他將宣布辭職。 他以這種方式進行，是因為憲法規定總統需在國會兩院和最高法院前宣誓就職，這是他召集他們並允許副總統香立即宣誓就職的一種方式，從而保持憲法繼承。 香很有可能在幾天內辭職，讓參議院議長林擔任政府臨時首腦。 林隨後成為總統，據推測將召集一個擁有全部權力來談判全面解決方案的新內閣。 紹選擇這個時間是因為它將最大限度地減少任何可能的恐慌效應。 日報已經出版並在街上發行，宣布他辭職的時間大約是8:30，距離正常宵禁時間僅30 分鐘。 演講將在全國電視轉播...
(第197頁)
這部分內容描述了阮文紹辭職後，繼任總統陳文香在挑選總理人選時面臨的政治博弈與困境。
內容重點整理
阮文紹的政治操盤：阮文紹流亡後透露，他曾建議陳文香任命陳文敦將軍（Trần Văn Đôn）為總理，目的是為了制衡楊文明將軍（Dương Văn Minh），防止後者奪取總統職權。
陳文香的目標與挫敗：陳文香拒絕辭職，試圖透過任命一個能讓河內當局接受的人選（首選是楊文明）來進行和平談判，但楊文明拒絕擔任總理，只想要總統大權。
其他備選人選的失敗：
陳文敦：共產黨拒絕與其談判。
阮玉輝教授（Nguyễn Ngọc Huy）：雖然自認有七成把握，但因法方反對及南越將領普遍認為只有楊文明能換取停火而作罷。
馬丁大使的指導方針：建議陳文香基於「維護憲政合法性」與「避免西貢像南京大屠殺般被屠城」這兩點來做決策。
神祕的「停火期」：春祿與番朗（Phan Rang）戰役後，戰事出現了約10天的空窗期。情報顯示美方與CIA似乎早已知曉北越會暫停攻擊。
內容翻譯：誰來當總理？
誰來當總理？
在倫敦時，阮文紹先生告訴我們，在他辭職前曾竭力說服陳文香先生，應該選擇陳文敦將軍擔任總理，以「中立化」（neutralize）楊文明將軍；因為如果讓楊文明當總理，他一定會設法立刻奪取總統寶座。「但陳文香承受了太多的壓力，」阮文紹說道。
陳文香隨後徵詢了馬丁大使的意見，馬丁叮囑道：「無論總統做出什麼決定，都應基於兩個重要因素：第一，必須保持政權的合法性；第二，要設法避免西貢像當年的南京（大屠殺）那樣慘遭蹂躪。」
楊文明大將？
陳文香當時並無辭職意圖，他只想找一位河內可能接受的總理，以便協調政治解決方案。因此，儘管有阮文紹的建議，陳文香首選的人選卻是楊文明將軍。當時幾乎各方都認為只有楊文明具備這種調和能力。但楊文明並不同意。馬丁大使向基辛格國務卿報告了這場在西貢快速演進的「政治遊戲」（4月24日）：
「上午11點，陳文香總統在總參謀部區域內的陳善謙（Khiêm）家中，會見了陳文宣（Trần Văn Tuyên）、楊文明及前總理陳善謙，敦促楊文明接受擁有全權的總理職位，但楊文明予以拒絕。」
陳文敦中將？
既然楊文明不肯擔任總理，那該任命誰呢？是像阮文紹建議的那樣起用陳文敦將軍嗎？然而，共產黨方面並不接受與陳文敦進行談判。那麼，一位中立派的知識分子如何？
阮玉輝教授？
同日（4月24日），陳文敦將軍告知馬丁大使，陳文香總統已會見了阮玉輝教授，並有意提名他為總理。當馬丁向法國大使梅利隆（Mérillon）核實此消息時，梅利隆表示在目前的局勢下，提名阮玉輝並不在考慮之列（不在這局牌中）。當晚，大使館政治處處長致電詢問阮教授，阮教授證實陳文香尚未正式向其提出總理職位，但表示明天早上會有決定。阮教授自認有70%的可能性會被任命。
最終陳文香沒有提名阮玉輝，根據馬丁的說法，是因為：「他（陳文香）清楚地知道他的將領們都希望盡快進行談判，並相信楊文明處於最有利的地位，能爭取讓目前的停火狀態持續下去，甚至維持更久。」
事實上，這段暫時的停火已經持續了一週以上，因為自春祿（4月15日）與番朗（4月16日）戰役後，再也沒有發生過大規模進攻。
在此我也想補充一點，根據吳光長中將（Ngô Quang Trưởng）的說法，CIA首腦波爾加（Polgar）的副手曾親口告訴他：「番朗戰役後，北越軍隊的進攻將會停止10天。」
這是否意味著美國早已洞悉了一切？
(第199頁)
- 人物：阮文紹是南越的軍事官員和政治家，從1967年到1975年擔任總統。
- 關鍵事件：圖片描述阮文紹在電視上宣佈辭職的場景，這發生在西貢陷落的前幾天。
- 書籍資訊：文字來自書本《NGUYỄN TIẾN HƯNG》（阮進興），內容提到阮文紹在總統府進行了這場著名的電視演講。
- 頁碼：200
- 作者/標題：阮進興(NGUYỄN TIẾN HƯNG)
- 說明：總統阮文紹選擇在電視上宣佈辭職的時間。 （圖：總統府）。
- 時間與地點：照片拍攝於1975 年4 月14 日，地點在西貢的總統府。
- 關鍵人物：照片中呈現的是南越總統阮文紹（左）與副總統陳文香（右）。
- 歷史背景：當時兩人正出席阮伯瑾新內閣的呈遞儀式，這發生在西貢陷落的前兩週。
- 相關書籍：此影像出自《心聲：總統阮文紹》（Tâm tư Tổng thống Thiệu）一書，記錄了當時的內幕與感受。
- 心聲：總統阮文紹• 201
- 阮文紹總統與陳文香副總統於1975 年4 月14 日在總統府出席阮伯瑾新內閣呈遞儀式。
- （圖：總統府）。
翻譯成中文，並寫出重點
CHƯƠNG 9
Chọn Giờ để Từ Chức(P189)
: ^ ng Thiệu đã chọn giờ (để tuyên bố từ chức) vì nó sẽ
làm giảm thiểu ảnh hưởng hỗn loạn có thể xảy ra, ”
Đại sứ Martin báo cáo về Washington, “Vì lúc ấy các
nhật báo đã in xong và bày bán ở ngoài phố, và việc tuyên bố
từ chức vào lúc 8 giờ 30 tốt là chỉ còn có ba mươi phút nữa
trước giờ giới nghiêm. Bài diễn văn sẽ được truyền hình toàn
quốc.” Thì ra kể cả việc thông báo cho nhân dân cũng phải
tính toán cho cẩn thận để duy trì được an ninh, trật tự. Tình
hình an ninh tại Sàigòn lúc ấy đã trở nên vô cùng khẩn trương,
giờ giới nghiêm phải đổi từ nửa đêm tới 9 giờ tối. Có ngày
thành phố còn phải đặt giới nghiêm 24/24 giờ (ngày 3 tháng 4).
Sau vụ ném bom Dinh Độc Lập vào sáng ngày 6Š tháng 4,
tin đồn đảo chính loan truyền khắp nơi, tình trạng an ninh bắt đầu bết bát. Ngày 20 tháng 4 là ngày cái chốt quân sự cuối
cùng ở Xuân Lộc không còn nữa, Sư đoàn 18 đã bị đẩy lui, rút
về Long Bình mấy hôm trước. Tình hình quân sự, chính trị, an
ninh trở nên hết sức trầm trọng, và Sàigòn đã tiến sát tới bên
bờ vực thẩm. Ngoài sự việc là Washington định mang TQLUC
Mỹ ào ạt vào bốc 6,000 người Mỹ đi, và như vậy là sẽ đụng
độ lớn với quân đội VNCH như chúng tôi đã viết lại trong
cuốn KĐMTC (trang 369-383) còn yếu tố chính là áp lực của
Bác Việt về quân sự. Nó đã tới đỉnh thật cao, vì 5 Quân đoàn
của Bác việt gồm 15 sư đoàn và 4 sư đoàn Nam Bộ (với số
quân tới 250,000 chủ lực, 20,000 địa phương quân, và 180,000
hậu cần) đang bao vây đánh thẳng vào Vùng Ba. Như cựu Thủ
tướng Cẩn bình luận: “Tương quan lực lượng giữa hai bên là 6
sư đoàn của ta phải “gồng mình” chống trả 19 sư đoàn Cộng
sản, tỷ lệ 1 chọi 3 về quân số cũng như về vũ khí”
Như vậy là không còn sự lựa chọn nào khác hơn là đi tìm
một giải pháp chính trị, làm sao để kết thúc bớt tổn hại cho
mọi phía. Nhưng việc sắp xếp giải pháp chính trị thì có sự
khác biệt lớn giữa Washington và Sàigòn. Trong khi TT Ford
và Ngoại trưởng Kissinger chỉ muốn một giải pháp tình thế,
“một tình huống trong tầm kiểm soát' để rút cho nhanh, thì
Đồng minh Hoa Kỳ ở Sàigòn, Đại sứ Martin lại muốn giúp
VNCH tìm một giải pháp tương đối ôn hòa, trật tự hơn
Đối với Washington, vào thời điểm ấy thì chỉ còn một việc
là làm sao rút ra cho an toàn và không mất mặt. Ngoài việc
nhờ cậy Nga Xô, ông Kissinger nhờ Pháp sắp xếp với Chính
phủ Cách Mạng Lâm Thời (CMLT) thành lập một chính phủ
liên hiệp tại Miễn Nam theo như tinh thần Hiệp định Paris.
Như vậy là nhẹ nhàng nhất, rồi những gì xảy ra sau đó thì cứ
đổ cho 'diễn biến lịch sử' (historical evolution) là êm nhất. Giải pháp theo 'diễn biến lịch sử' hay “tiến trình chính trị' là điều mà ông Kissinger đã luôn luôn gợi ý hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp với phía Bắc Việt qua trung gian Trung Cộng và Liên Xô trong thời gian hòa đàm (xem Chương 15, tiểu mục “Thứ nhất, chúng tôi sẽ rút quân đơn phương”). Bởi vậy lúc
kết thúc nếu sắp xếp được một chính phủ liên hiệp là tốt đẹp
nhất: thứ nhất, ông Kissinger có thể chứng minh rằng một
chính phủ liên hiệp như vậy là theo đúng theo công thức “Hội
Đồng Hòa Hợp Hòa Giải Dân Tộc' (NCRC) của Hiệp định
Paris; thứ hai, chỉ cần chính phủ này yêu cầu Mỹ rút khỏi
Miền Nam là có thể ra đi trong danh dự, một vấn để được bàn
thêm trong chương sau. Ngoài ra sắp xếp như vậy còn có cái
lợi lớn nữa là hết lo đụng độ với quân đội VNCH, lại khỏi
phải lo di tản người Việt.
Nếu tôi từ chức thì liệu viện trợ Mỹ có đến không?
Việc đầu tiên là TT Thiệu phải từ chức. Ngày 19 tháng 4,
Kissinger gửi một “lời nhắn miệng' của Tổng thống Ford cho
Tổng Bí thư Brezhnev qua Đại sứ Dobrynin để “nhấn mạnh
thiện chí của chúng tôi là muốn thảo luận về những tình huống
đặc biệt cần thiết cho cuộc đình chiến — nói cách khác, tới
một sự thay đổi về tình hình chính trị ở Sàigòn.” Đây là sự
mập mờ bắn tiếng về việc áp lực ông Thiệu phải từ chức để
có thể đình chiến và điều đình một giải pháp chính trị. Bởi
vậy ngày 20 tháng 4 (21 tháng 4, giờ Sà¡igòn), chỉ một ngày
sau thông điệp này, Đại sứ Martin gặp ông Thiệu để khuyến
cáo: “Nếu ông không chịu từ chức mà cứ tham quyên cố vị thì
cơ bội cuối cùng để cứu vấn Miền Nam Việt Nam như một
quốc gia còn chút tự do sẽ không còn nữa.” Thật là một áp
lực hết sức nặng nề vì đặt trách nhiệm mất Miễn Nam vào
quyết định có hay không từ chức của ông Thiệu. Rồi hăm
dọa: “Nếu ông không chịu từ chức thì các tướng lãnh dưới
quyền ông sẽ bắt buộc ông làm điều này. ”
Đây là ông Martin tự ý ép ông Thiệu? Không hẳn như vậy.
Chính ông Kissinger đã viết lại là sau khi gửi thông điệp cho
ông Brezhnev và đang khi chờ đợi Nga Xô trả lời, “ÐS Mariin
đã bắn tiếng cho ông Thiệu khuyến cáo người Tổng thống VNCH nên từ chức. Ông Martin đã cố nói như đây là ý riêng
cá nhân của ông ta, nhưng thực ra thì sự vận động này đã
được TT Ford và tôi chấp thuận trước đó rồi” (KĐMTC, trang
387-388).
Áp lực kiểu này thì cũng giống như vào lúc ký kết thêm
bản “Thông Cáo' (sau Hiệp định Paris). Ép mãi mà ông Thiệu
vẫn không chịu ký nên sau cùng thì TT Ñixon đặt ngay trách
nhiệm thật nặng lên vai ông: “Xin Ngài hiểu cho rằng tôi sẽ
coi tất cả những hành động của Ngài thí dụ như đề nghị giải
thích, sửa đổi bản văn này nọ, trì hoãn, hay những xoay xở
nào khác của Ngài đều là một quyết định của Ngài cố tình
chấm dứt mối bang giao hiện hữu giữa hai chính phủ Hoa Kỳ
và VNCH” (thư ngày 13 tháng 6, 1973).
Bị đặt vào cái thế phải từ chức, ông Thiệu hỏi ông Martin:
“Nếu tôi từ chức thì liệu viện trợ Mỹ có đến không?” Martin
trả lời: “Tôi không dám hứa nhưng cũng có thể.” Trước khi
ông Đại sứ ra về, ông Thiệu hứa: “Tôi sẽ làm điều gì có lợi
nhất cho nước tôi.” Như vậy, đù tâm tư tan nát ông vẫn muốn
cho VNCH có chút phương tiện để tồn tại lâu hơn thì mới có
thể điều đình sau khi ông từ chức, làm sao cho có một giải
pháp công bình nào đó chứ không phải đầu hàng.
Sau cuộc gặp gỡ giữa ĐS Martin và TT Thiệu, phía Hoa
Kỳ hết sức bối rối. Ông Thiệu chỉ hứa với ông Martin là sẽ
làm điều gì có lợi nhất cho đất nước chứ không nói dứt khoát
là sẽ từ chức. Như vậy, nếu ông ta nhất định không từ chức thì
sẽ ra sao? Theo Thiếu tướng Bình thì CIA luôn gọi cho ông để
hỏi về ông Thiệu. Đại sứ Martin cũng nóng lòng chờ đợi để
báo cáo về Washington vì Kissinger cứ hối thúc xúc tiến mọi
việc để ra đi cho lẹ. Ngày hôm đó thì chúng tôi đang ở Washington nhưng ông Cẩn kể lại là “sau khi Đại sứ Martin ra về
thì một màn khói im lặng và bí mật bao phủ Dinh Độc Lập
cho đến sáng hôm sau.” Bà Thiệu kể lại là sáng ngày hôm
ông Thiệu từ chức, khi nhìn xuống khuôn viên, bà thấy xe cắm cờ Mỹ, Pháp của các đại sứ cứ ra vào Dinh Độc Lập, bà
hỏi ông Thiệu xem có chuyện gì? Ông chỉ trả lời là 'nếu có tin
tức gì thì chiều nay bà xem tivi sẽ biết.
(P193)
先寫出重點，並把內容翻譯成中文 Chọn giờ từ chức Lầm sao giữ được trật tự và Hiến Pháp? Hiến pháp VNCH quy định rõ về thứ tự kế vị chức tổng thống, và nghi lễ đăng quang tân tổng thống phải theo một thủ tục dân chủ. Sáng hôm sau, ngày 21 tháng 4, TT Thiệu họp các tướng lãnh và đi tới quyết định từ chức để đưa Phó Tổng thống Hương lên thay theo như đúng Hiến pháp (xem KĐMTC, trang 389). Về ¿hứ tự kế vị chức Tổng thống thì phải theo một quy trình rõ ràng: nếu Tổng thống xuống thì Phó Tổng thống lên thay (giống như trường hợp Phó TT Ford lên thay TT Nixon). Sau Phó Tổng thống, người kế vị sẽ là Chủ tịch Thượng viện. Như vậy, sau TT Thiệu là Phó TT Hương sẽ lên kế vị chứ không phải người khác. Sau Phó Tổng thống thì tới lượt Chủ tịch Thượng viện Trần Văn Lắm. Nhưng giữa lúc dầu sôi lửa bỏng thì làm sao mà theo được quy trình này. Ngoài áp lực quân sự đang tăng lên từng giờ, lại còn áp lực chính trị từ nội bộ chính phủ Thiệu và từ các phe phái trung lập, đối lập. Công việc sắp xếp chính trị đòi hỏi phải có thời giờ, mà thời giờ thì không còn nữa. Nói đến giải pháp chính trị là nói đến sự tranh chấp giữa các chính trị gia, tướng lãnh, các bè phái, các cá nhân. Làm sao để cho sự sắp xếp được êm ả, không có tranh dành, biểu tình, đảo chính, ám sát, nổi dậy. Về cung cách đăng quang: lễ tuyên thệ tân tổng thống phải được cử hành với sự có mặt đầy đủ của đại diện các định chế dân chủ. Bây giờ ông Thiệu đã quyết định từ chức nhưng làm sao có thể không gây xáo trộn khi thông báo tin này? Dù sao, ông cũng đã lãnh đạo quốc gia gần mười năm trời, tức một nửa thời gian của Chế độ Cộng hòa ở Miền Nam, bây giờ từ chức tất sẽ có một lỗ hổng chính trị thật lớn, và việc này lại xảy ra vào lúc đầy nguy hiểm? Câu trả lời là bản năng cẩn mực, cẩn trọng của ông đã giúp ông hành động. Thay vì tuyên bố lúc sau trưa như dự định, ông lùi lại tới chiều. Về thứ tự việc thông báo quyết định từ chức thì trước hết ông cho Nội Các biết vào lúc 5 giờ chiều, thứ đến là Quốc hội một nửa giờ sau đó. Rồi vào lúc 7 giờ 30 sẽ có lễ bàn giao và tuyên thệ của tân tổng thống. Cuối cùng thì ông sẽ thông báo cho đồng bào trên tivi.(1) Mời bạn đọc theo dõi mật điện sau đây của đại sứ Martin đánh về Washington: Ngày 21 tháng 4, 1975 Gửi tới: Ngoại trưởng Henry Kissinger Người gửi: Đại sứ Graham Martin Sàigòn Ø72I “Tổng thống (Thiệu) đã không nói chuyện lúc ba giờ, nhưng tôi được biết là ông ta sẽ nói chuyện vào lúc 7 giờ 30 tối nay trước mặt Lưỡng viện Quốc hội và Tối Cao Pháp viện, tất cả đều sẽ đến họp tại Dinh Độc Lập. Cuối bài diễn văn, ông ta sẽ tuyên bố từ chức. Ông ta làm như vậy vì hiến pháp quy định việc tuyên thệ một Tổng thống trước mặt Quốc hội và Tối Cao Pháp viện và đây là cách thức ông ta có thể triệu tập họ và cho phép Phó Tổng thống Hương tuyên thệ ngay tức khắc, và giữ được sự liên tục của hiến pháp.” Tại sao ông Thiệu chọn giờ để tuyên bố? Ông Martin viết tiếp: “Ông Thiệu đã chọn giờ (để làm việc này) vì nó sẽ giảm thiểu ảnh hưởng hỗn loạn có thể xảy ra. Vì lúc ấy các nhật báo đã ¡n xong và bán ở phố và việc thông báo từ chức vào lúc 8 giờ 30 là chỉ còn ba mươi phút nữa trước giờ giới nghiêm. Bài diễn văn sẽ được truyền hình toàn quốc. “Chỉ có người điên mới đoán chắc chắn được ảnh hưởng tức thời của việc từ chức, nhưng ở đây, chúng tôi đồng ý là cung cách làm như vậy sẽ có một tác động lắng dịu... Dù rằng ông Bình sẽ từ chức Tư lệnh Cảnh sát trong mấy ngày, ông ta và bên quân sự sẽ tiếp tục giữ được trật tự và kỷ luật (trong thành phố)” Tối ngày Chủ Nhật, 21 tháng 4, TT Thiệu đọc bài diễn văn từ chức như đã ấn định tại Dinh Độc Lập trước sự hiện diện của đầy đủ đại diện các định chế dân chủ như Thượng viện, Hạ viện, Tối Cao Pháp viện, Giám Sát viện, Hội đồng Nội Các, và một số tướng lãnh. Khi ông dứt lời, nghi lễ tuyên thệ nhậm chức của Phó Tổng thống Hương được cử hành ngay tức khắc, và quyền lực quốc gia hoàn toàn không bị gián đoạn. Bài diễn văn và nghi lễ tuyên thệ trang trọng được trực tiếp truyền hình và truyền thanh. Trong bài diễn văn thật dài ông Thiệu xúc động, nói tới những thất hứa và sự phản bội của đồng minh. Nhân dân nghe tin này đã hết sức lo sợ, xao xuyến, nhưng Sàigòn đã chìm vào bóng đêm yên lặng của giờ giới nghiêm, không có gì xáo trộn, tình hình tương đối là ổn định. Tình hình quân sự cũng lắng dịu. Hôm sau ngày ông Thiệu từ chức, theo ông Martin (trong điện ngày 22 tháng 4), thì “Đại Sứ Pháp có cho tôi biết là Chính phủ Pháp đã cố vấn Hà Nội không nên tấn công ngay lúc này để có thời gian xem xét giải pháp chính trị và lời cố vấn của họ đã được Hà Nội nghe. Thời gian tạm lắng dịu hiện nay xem như đã chứng mình điều đó. ” Nhưng sự yên tĩnh, lắng dịu ấy cũng chỉ là bể ngoài vì việc ông Thiệu từ chức đã thực sự gây lên một lỗ hổng chính trị đưa đến một loạt những vận động, xảo thuật từ nhiều phía. Như ông Martin báo cáo về Washington giải thích cho ông Kissinger: “cho tới ngày thứ hai (21 tháng 4), ông Hương hoàn toàn không biết gì về việc ông bỗng nhiên thành Tổng thống, bởi vậy ông cần thời gian để sắp xếp, và ông cũng yêu câu Hoa Kỳ giúp chút ít quân viện để giữ tỉnh thần. ” (công điện 23 tháng 4). (Xin mở ngoặc ở đây để nhắc lại là lúc ấy thì Tổng thống Hoa Kỳ đã dứt khoát. Ông Hương vừa nhậm chức được một ngày và còn đang yêu cầu giúp một ít phương tiện để “giữ được tinh thần và khả năng của quân lực VNCH, thì tại Đại học Tulane (Louisiana) TT Ford đã tuyên bố thẳng thừng: “Đối với Hoa Kỳ, chiến tranh Việt Nam đã kết thúc rồi” Như vậy là ông gửi thông điệp cho tất cả thế giới biết là Miền Nam đã đi vào dĩ vãng - KĐMTC, trang 413). Ông Hương đã nhận xét rất đúng là nếu Hoa kỳ không cung cấp quân viện nữa thì “ bất cứ cuộc điều đình nào cũng trở nên vô vọng, và việc đầu hàng là không thể tránh được.” Áp lực đè nặng trên vai ông tân tổng thống già yếu. (P197)
先寫出重點，在完整翻譯內容成中文
Ai làm Thủ tướng?
Tại Luân Đôn, ông Thiệu cho chúng tôi hay là trước khi từ
chức ông đã cố thuyết phục ông Hương là nên chọn Tướng
Đôn làm Thú tướng để “neutralizer” (trung lập hóa) Tướng
Minh, vì ông này mà lên Thủ tướng thì sẽ tìm cách lên ngay
chức Tổng thống, 'nhưng ông Hương bị quá nhiều áp lực'.
Ông hỏi thêm ý kiến ông Martin, và ông này nhắn nhủ: “Bất:
cứ điều gì Tổng thống quyết định thì cũng nên dựa trên hai yếu
tố quan trọng, đó là thứ nhất phải giữ được tính chất hợp pháp
của chế độ, và thứ hai, làm sao để tránh cho Sàigòn khỏi bị
tàn phá như đã xảy ra ở Nam Kinh. ”
e Đại Tướng Duơng Văn Minh?
Ông Hương không có ý định từ chức và chỉ muốn tìm một
Thủ tướng mà Hà Nội sẽ có thể chấp nhận để điều đình một
giải pháp chính trị. Bởi vậy mặc dù lời cố vấn của ông Thiệu,
người đầu tiên TT Hương chọn là Tướng Dương Văn Minh.
Lúc ấy hầu như mọi phía đều cho rằng chỉ có ông Minh mới
có khả năng này. Nhưng ông Minh không đồng ý. Đại sứ Martin
báo cáo cho Ngoại trưởng Kissinger về “trò chơi chính trị diễn
tiến nhanh chóng tại Sàigòn' (24 tháng 4):
“Lúc 11 giờ sáng Tổng thống Hương đã gặp các ông Trần
Văn Tuyên, (Đại tướng) Minh, và Cựu Thủ tướng Khiêm
tại nhà ông Khiêm trong khu Tổng Tham Mưu để thúc
giục ông Minh chấp nhận chức Thủ tướng với đầy đủ quyền
hành, nhưng ông Minh đã từ chối”
_e Trung tướng Trần Văn Đôn?
Bây giờ ông Minh cũng không chịu nhận chức Thủ tướng
thì bổ nhiệm ai đây? Tướng Trần Văn Đôn như ông Thiệu để
nghị chăng? Nhưng ông Đôn không được phía Cộng sản đồng
ý đàm phán. Hay là một người trong giới trí thức trung lập?
e« Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy?
Cùng ngày (24 tháng 4), Tướng Đôn cho Đại sứ Martin
biết Tổng thống Hương đã gặp Giáo sư (Nguyễn Ngọc) Huy
và có ý định đề cử ông ta làm Thủ tướng. Khi ông Maruin
kiểm tra lại tin này với Đại sứ Pháp Mérillon thì ông nói rằng
việc đề cử Giáo sư Huy trong lúc này là không có trong ván
bài. Buổi tối, Giám đốc Phòng Chính trị Tòa Đại sứ điện thoại
hỏi thẳng Giáo sư Huy và ông xác nhận là Tổng thống Hương
chưa có đề nghị ông chức Thủ tướng nhưng nói sẽ có quyết
định vào sáng mai. Giáo sư Huy cho hay là ông có khả năng
70% là sẽ được chỉ định làm Thủ tướng. Sau cùng sở đĩ ông Hương không quyết định đề cử ông Huy vì, theo Martin, “ông
ta đã biết rõ rằng các tướng lãnh của ông đều muốn những
cuộc thương thuyết mau chóng và tin rằng ông Minh ở vào địa
vị tốt nhất để có thể kéo dài cuộc ngưng chiến hiện giờ để có
thể còn kéo đài hơn.”
Cuộc tạm ngưng chiến trên thực tế đã bắt đầu được trên
một tuần vì sau Xuân Lộc (15 tháng 4), Phan Rang (16 tháng
4), đã không có trận tấn công nào lớn nữa.
Nơi đây tôi cũng xin mở ngoặc là theo Trung tướng Ngô
Quang Trưởng thì chính người phó cho ông Polgar -trùm CIAcó nói với ông là “sau Phan Rang cuộc tấn công của quân đội
Bắc Việt sẽ ngưng lại 10 ngày.”
Như vậy là Mỹ đã biết trước mọi chuyện?
(P199)
留言
張貼留言